III SA/Wa 1761/13

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 9 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku O. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia 1) ustanowić na rzecz skarżącej radcę prawnego, 2) odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie Skarżąca O. K zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Wskazała, że ma [...] lat, jest osobą samotną, utrzymującą się z emerytury w wysokości 1.800 zł netto. W 2008 r. Skarżąca sprzedała mieszkanie z czego uzyskała jednorazowo 40.000 zł gotówką oraz 60.000 zł płatne w ratach po 1.000 zł miesięcznie. Ostatnią ratę otrzyma w grudniu 2013 r. Wszystkie uzyskiwane środki Skarżąca przeznacza na najpotrzebniejsze opłaty, w tym z tytułu: pomocy różnych osób przy zwykłych czynnościach życiowych (800-900 zł miesięcznie), leczenia [...] (1.000 zł), leków (200 zł), ogrzewania mieszkania (800 zł miesięcznie), opłat za gaz, ścieki, środki czystości, jedzenie, drobne naprawy (500-550 zł). Skarżąca nie posiada żadnego majątku. Przedstawiła zaświadczenie lekarskie, decyzję o waloryzacji emerytury, fakturę za energię elektryczną. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca szczegółowo wymieniła wydatki składające się na bieżące utrzymanie. Podała, iż wydatki na żywność wynoszą 700 zł, na leczenie 1.200 zł, koszty utrzymania domu 1.964 zł. Podkreśliła, że są to koszty ponoszone przez jedną osobę, niedołężną, w podeszłym wieku, która wymaga pomocy innych osób. Wyjaśniła, że za poradę prawną udzieloną przez doradcę podatkowego zapłacił pełnomocnik – Z. N.. Z uwagi na wiek, stan zdrowia oraz brak bliskiej rodziny Skarżąca zmuszona jest korzystać z odpłatnej pomocy obcych ludzi – w tym przypadku [...]. Skarżąca szczegółowo opisała prace, które u niej wykonują. Obszernie także opisała sposób w jaki rozdysponowała kwotę 40.000 zł uzyskaną w 2008 r. tytułem sprzedaży mieszkania. Za kwotę 16.370 zł Skarżąca wymieniła sprzęty domowe oraz opłaciła sprzątanie mieszkania i ogrodu. Skarżąca nie posiada rachunków potwierdzających zakupy oraz wykonanie prac. Pozostałe 23.630 zł co miesiąc dokładała do emerytury na utrzymanie. Skarżąca wskazała, że stan jej zdrowia jest coraz gorszy, w związku z czym wymaga ona stałej opieki. Niebawem Skarżącej pozostanie na utrzymanie emerytura w wysokości 1.956 zł. W tej sytuacji żyje w obawie przed utratą [...], rezygnacją z płatnej pomocy innych, rezygnacją z ogrzewania mieszkania. Skarżąca dowiadywała się że za analizę akt sprawy pełnomocnicy z wyboru żądają 1.000 zł, zaś za reprezentowanie 2.000 zł. Skarżąca przedstawiła zeznanie podatkowe, dokumenty obrazujące wydatki, wyciągi bankowe, zaświadczenie o przyjmowaniu [...]. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej jako: "p.p.s.a.". W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z brzmienia tych przepisów jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie powyższej przesłanki spoczywa na stronie. To strona zatem ma przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że udzielenie stronie prawa pomocy sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z: 23 stycznia 2013 r. I FZ 2/13 oraz II FZ 1017/12; 10 stycznia 2013 r. II FZ 1005/12). Dotyczy to przede wszystkim osób o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z tym postępowaniem. Skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie oraz ustanowienie pełnomocnika. Oceniając jej wniosek z punktu widzenia powyższych przesłanek referendarz sądowy uznał, że częściowo zasługuje on na uwzględnienie. Z nadesłanych materiałów wynika, że łączny dochód Skarżącej wynosi 2.956,36 zł. Na kwotę tę składa się emerytura w wysokości 1.956,36 zł oraz rata w wysokości 1.000 zł otrzymywana w związku ze sprzedażą mieszkania. Co prawda wspomniany dochód nie jest mały, niemniej – przy ocenie możliwości finansowych Skarżącej - trzeba uwzględnić fakt, iż powyższa rata w wysokości 1.000 zł wypłacana będzie jedynie do końca bieżącego roku. Poza tym Skarżąca wykazała, że z uwagi na: 1) wiek ([...] lat), 2) stan zdrowia, 3) brak bliskiej rodziny, uzyskiwany dochód praktycznie w całości przeznaczany jest na bieżące utrzymanie. Ze szczegółowych wyliczeń Skarżącej wynika bowiem, że koszty utrzymania domu kształtują się na poziomie 1.964 zł, wydatki na żywność wynoszą 700 zł, zaś na leczenie 1.200 zł. Skarżąca cierpi na [...], co pociąga za sobą znaczne wydatki na leczenie i lekarstwa. Koszt jednego tylko zastrzyku wynosi 800 zł. Jak oświadczyła ma przed sobą wizję utraty [...]. Skarżąca potrzebuje zatem stałej opieki. Ze względu na brak bliskiej rodziny zmuszona jest korzystać z odpłatnej pomocy przy zwykłych czynnościach życiowych. Koszt tej pomocy wynosi 800-900 zł. Znaczącą pozycją w domowym budżecie są opłaty za energię elektryczną (mieszkanie ogrzewane jest m. in. piecami elektrycznymi). Przykładowo prognoza na okres 1.06.-30.11.2013 r. wynosi 7.924,61 zł. Z powyższego wynika więc, że kwota, którą Skarżąca dysponuje pozwala właściwie na poczynienie niewielkich tylko oszczędności. Oszczędności takich Skarżąca już dokonała uiszczając należne w czterech sprawach wpisy od skarg w łącznej wysokości 400 zł, tj. 100 zł w każdej ze spraw (sygn. akt III SA/Wa 1761-1764/13). Wpisy te są na obecnym etapie postępowania jedynymi wymaganymi kosztami sądowymi. W tej sytuacji wniosek Skarżącej o zwolnienie od tych kosztów należało załatwić odmownie. Jednocześnie referendarz sądowy uznał, że Skarżąca nie ma możliwości dokonać zmian i oszczędności w wydatkach w celu opłacenia wybranego przez siebie pełnomocnika. Jak sama przyznała dowiadywała się, że za analizę akt sprawy pełnomocnicy z wyboru żądają 1.000 zł, zaś za reprezentowanie 2.000 zł. Niewątpliwie wygospodarowanie takich kwot mogłoby się odbyć kosztem zaspokojenia potrzeb życiowych, rozumianych jako obiektywnie niezbędne. W tej sytuacji zasadne jest ustanowienie na rzecz Skarżącej pełnomocnika w osobie radcy prawnego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.