III SA/Wa 1761/15

Starszy Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 7/3/3016 r po rozpoznaniu wniosku M. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.O. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] /5/2015 r Nr [...] w przedmiocie sprostowania oczywistego błędu pisarskiego p o s t a n a w i a odmówić stronie skarżącej przyznania prawa pomocy 1) Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo częściowym (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, (art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, o który wnioskuje strona – tj. zwolnienia od kosztów sądowych - następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Okoliczności uzasadniające potrzebę przyznania stronie prawa pomocy powinna wykazać – strona. 2) M. O. , dalej jako strona, wnioskiem zawartym na piśmie z 7/1/2016 r i w formularzu PPF (data 17/2/2016 r), zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu ponowił argumentację wyrażaną już uprzednio w uprzednio składanych wnioskach o prawo pomocy w sprawie (nie pracuje i ma zawieszoną działalność gospodarczą; żyje z żoną w faktycznej separacji; nie posiada majątku, zamieszkuje w mieszkaniu żony. Dodał nadto, ze "wszystkie wydatki związane z utrzymaniem wnioskodawca ma pokrywane przez żonę do czasu sądowego orzeczenia separacji. W chwili obecnej nie ma możliwości uzyskania informacji o dochodach żony". Zadeklarował, ze nic nie posiada, nic nie ma. Wezwania referendarza sądowego z 10/2/2016r r o przekazanie dodatkowych informacji o sytuacji życiowej strony, tj. o wskazanie źródeł utrzymania, wysokości dochodów, złożenie deklaracji podatkowych, odpisów wyciągów z rachunków bankowych, kalkulacji kosztów życia i in, skutecznie doręczonego jeszcze 15/2/2016 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru w aktach sądowych) strona nie wykonała. 3) Kwestia wniosku o prawo pomocy strony, w zbliżonym, niemal tożsamym stanie faktycznym i prawnym, była już rozpoznawana w sprawie – i to przez Naczelny Sąd Administracyjny. W "dawnym" postępowaniu zadeklarował, ze płaci 500 zł alimentów na dziecko- i to mimo braku dochodów. W niniejszym postępowaniu nie zadeklarował wprawdzie ponoszenia wydatków, mimo braku dochodów, lecz to, że wszystkie jego wydatki pokrywa żona, aż do czasu orzeczenia przez Sąd separacji z nią. Referendarz sądowy, zobowiązany w swoich decyzjach do uwzględniania reguł racjonalnego myślenia i doświadczenia życiowego, nie został przekonany argumentami skarżącego odnośnie sposobu zaspokajania jego potrzeb życiowych, tym bardziej, że okoliczności, na które strona powołuje się, pozostały niewykazane. Zdaniem referendarza, zarówno w tamtym postepowaniu, jak i obecnie skarżący uchylił się od przekazania bliższych informacji o swojej kondycji majątkowej, o szczegółach sposobu zaspokajania potrzeb życiowych. Nie złożył też żadnych dokumentów finansowych, o które był wzywany (wyciągi z rachunków bankowych czy deklaracje podatkowe). Nie udzielił bliższych informacji o szczegółach sposobu finansowania go przez żonę; skoro, jak zadeklarował, żona ponosi wszystkie wydatki związane z jego utrzymaniem, to powinien – niezależnie od relacji łączących go z zoną – coś o tym wiedzieć. Referendarz sądowy nie może, z racji wykonywanej funkcji, zastosować się w pełni do imperatywu bezkrytycznego przyjmowania twierdzeń wnioskodawcy "beati, qui non viderunt et crediderunt". Dlatego referendarz sądowy nie ma wyboru: nie chcąc narazić się na zarzut marnotrawienia środków publicznych jest zobowiązany przytoczyć podjętą uprzednio wobec strony ocenę Naczelnego Sądu Administracyjnego, ponieważ urzędnik sadowy jest zobowiązany do uwzględniania w swoich rozstrzygnięciach ukształtowanego dorobku prawnego (Curia via et veritas et vita): "(...) gdy oświadczenie zawarte we wniosku okaże się być niewystarczające, do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, to zgodnie z art. 255 p.p.s.a strona obowiązana jest złożyć na wezwanie Sądu, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Konstrukcja tego przepisu zakłada więc obowiązek współpracy wnioskodawcy z Sądem. (...) Niedostarczenie żądanych przez Sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, bądź mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji Sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony". 4) Dlatego, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1, § 3, art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., należy zadecydować jak w sentencji.