III SA/Wa 1765/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Nowecki Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Owsiak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 marca 2017 r. sprawy ze skargi S.M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2016 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania oddala skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W., postanowieniem z dnia [...] marca 2016 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 18 i art. 56 § 1 i § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r. poz. 1619 ze zm.), dalej "u.p.e.a." - po rozpatrzeniu zażalenia Pana S. M. ("strona", "skarżący") - utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...], w sprawie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] września 2015 r. wystawionego przez Burmistrza H.. Ww. postanowienia zapadły w następujących okolicznościach. Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. wszczął postępowanie egzekucyjne wobec Pana S. M. na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez Burmistrza H. w dniu [...] września 2015 r., nr [...], obejmującego zaległości z łącznego zobowiązania pieniężnego za okres od 1 stycznia 2010 r. do 30 czerwca 2015 r., dokonując zawiadomieniem z dnia 12 października 2015 r., nr [...], zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, skierowanym do Oddziału R. w W.. Zawiadomienie doręczano zobowiązanemu wraz z odpisem przedmiotowego tytułu wykonawczego w dniu 5 listopada 2015 r. W odpowiedzi na skierowane zajęcie Kasa R. w W., pismem z dnia 20 października 2015 r., nr [...], przekazała informacje, iż renta rolnicza Pana S. M. wypłacana jest w kwocie, która zgodnie z obowiązującymi przepisami jest wolna od potrąceń. Wobec powyższego Oddział nie może wykonać nadesłanego wezwania. Do Urzędu Skarbowego w M., w dniu 23 listopada 2015 r., wpłynęło pismo strony skierowane do "Organu nadzoru" zatytułowane "Skarga na zajęcie egzekucyjne", które Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. przekazał do Dyrektora Izby Skarbowej w W., celem rozpatrzenia zgodnie z właściwością. Ten zaś organ, uznając, iż podnoszone przez stronę argumenty nie stanowią przesłanki do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne w rozumieniu art. 1a pkt 2 u.p.e.a., zwrócił ww. pismo Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w M., celem rozpatrzenia go zgodnie z właściwością. Wskazał jednocześnie, iż podnoszone argumenty stanowią podstawę do rozpatrzenia pisma strony jako wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. oraz o zawieszenie postępowania egzekucyjnego zgodnie z art. 56 § 1 u.p.e.a. Wniosek o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego został - jak wskazał organ w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia - rozpatrzony w odrębnym postepowaniu zakończonym postanowieniem z dnia [...] lutego 2016 r., [...]. Rozpatrując zaś zawarty w piśmie z dnia 19 listopada 2015 r. wniosek strony o zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] września 2015 r. do czasu prawomocnego sądowego zakończenia postępowania odwoławczego od decyzji wierzyciela w przedmiotowej sprawie, Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. postanowieniem z dnia 10 grudnia 2015 r. odmówił jego zawieszenia. W uzasadnieniu wskazał, iż podstawą zawieszenia postępowania egzekucyjnego może być wyłącznie jedna z enumeratywnie wymienionych w art. 56 § 1 u.p.e.a. przesłanek. W niniejszej sprawie nie zaistniała zaś żadna z obligatoryjnych przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Strona wniosła zażalenie na to postanowienie wraz z wnioskiem o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz skierowanie do Trybunału Konstytucyjnego zapytania prawnego, czy zgodnie z Konstytucją RP są przywołane w ww. postanowieniu przepisy, które pozbawiają zobowiązanego prawa do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Dyrektor Izby Skarbowej w W. rozpatrując zażalenie Strony wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] marca 2016r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego za prawidłowe. Strona nie godząc się z rozstrzygnięciem Dyrektora Izby Skarbowej w W., wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz o skierowanie do Trybunału Konstytucyjnego zapytania prawnego czy przywołane w ww. postanowieniu przepisy zgodne są z Konstytucją RP. Zdaniem zobowiązanego w tej sprawie skarga jest zasadna gdyż wniesione zażalenia nie zostało rozpatrzone przez Dyrektora Izby Skarbowej w W. w części dotyczącej skierowania do Trybunału Konstytucyjnego zapytania prawnego co do prawidłowości zastosowanych przepisów. Ponadto skarżący kwestionuje zasadność dochodzonych należności z tytułu podatku rolnego wskazując, iż nie uprawia ziemi rolnej tym samym brak podstaw do naliczania egzekwowanego podatku rolnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Organ utrzymał argumentacje co do meritum, odnosząc się zaś do wniosku Skarżącego o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego, czy przepisy którymi posługuje się Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. są zgodne z Konstytucją RP - Dyrektor Izby Skarbowej w W. wyjaśnił, iż nie posiada legitymacji do występowania do Trybunału Konstytucyjnego, celem zbadania zgodności ustaw z Konstytucją RP. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 cyt. ustawy). Stwierdzenie zatem, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonego postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, dalej: p.p.s.a.). Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd podzielił w tym względzie stanowisko organu odwoławczego. Istota sporu sprowadza się do oceny dopuszczalności zawieszenia postępowania egzekucyjnego do czasu prawomocnego zakończenia postępowania odwoławczego od decyzji wierzyciela w przedmiotowej sprawie. Co do samego sensu instytucji to wskazać należy, że zawieszenie postępowania egzekucyjnego polega na przerwaniu na pewien czas biegu postępowania w związku z wystąpieniem określonych przyczyn, które powodują, że dalsze prowadzenie przejściowo jest niemożliwe lub niewskazane. Zgodnie z art. 56 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu: 1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej, 2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego, 3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego, 4) na żądanie wierzyciela, 5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Zawieszenie postępowania egzekucyjnego jest zatem możliwe jedynie w przypadku wystąpienia przynajmniej jednej z wyżej określonych przez ustawodawcę okoliczności. Podkreślenia wymaga, że przepis art. 56 § 1 u.p.e.a. nie wprowadza uznaniowości w działaniach organu. Z jednej strony oznacza to, że stwierdzenie istnienia jednej z ww. przesłanek rodzi obowiązek organu zawieszenia postępowania, z drugiej zaś strony - organ nie może wskazać, jako powodu zawieszenia, innej przyczyny niż wyraźnie wskazana w ustawie. Nie budzi przy tym także wątpliwości fakt, że u.p.e.a. nie przewiduje instytucji obligatoryjnego zawieszenia postępowania egzekucyjnego na wniosek zobowiązanego. Należy przyjąć, że zobowiązany, wnosząc o zawieszenie postępowania egzekucyjnego jest zobowiązany do wskazania jednej z okoliczności, o których mowa w art. 56 § 1 pkt 1-3 i 5 ww. ustawy. Wniosek zobowiązanego o zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie stanowi oświadczenia woli składanego w celu doprowadzenia do czasowego przerwania stosowania środków egzekucyjnych, ale oświadczenie wiedzy dotyczące istnienia podstaw do zawieszenia postępowania. Oświadczenie to stanowi podstawę do podjęcia przez organ egzekucyjny działań z urzędu. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że organy zasadnie uznały, iż postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec strony nie mogło zostać zawieszone. Wskazać bowiem należy, że zobowiązania strony skarżącej stwierdzone są tytułami wykonawczymi, czego sama strona skarżąca nie kwestionuje. Wykonanie obowiązków dochodzonych na podstawie ww. tytułów nie zostało wstrzymane, ani, odroczone, a strona skarżąca nie przystąpiła do spłaty zadłużenia w ramach układu ratalnego. Skarżący posiada zdolność do czynności prawnych, a wierzyciel nie wystąpił z wnioskiem o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, nie zachodzą również inne przypadki przewidziane w ustawach. Odnosząc się do zarzutów skargi, wskazać należy, że stan sprawy w toku (tzw. zawisłość sprawy) związanej ze świadczeniem dochodzonym w drodze egzekucji nie zostało wymienione w art. 56 § 1 u.p.e.a. jako przyczyna zawieszenia postępowania. Słusznie także wskazał organ, że argumenty dotyczące naliczenia (wysokości) obowiązku nie mogą stanowić podstawy do zawieszenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Kwestie te nie podlegają bowiem badaniu przez organ egzekucyjny w ramach postępowania egzekucyjnego. Zatem skoro zawieszenie postępowania egzekucyjnego następuje w ściśle określonych w ustawie sytuacjach i wobec tego, że żadna z takich sytuacji w sprawie nie wystąpiła, to zasadnie organ odmówił zawieszenia postępowania w kwestionowanym przez stronę zakresie. Nadto należy zaznaczyć, iż organ egzekucyjny przeprowadził wyczerpująco postępowanie w przedmiocie rozpatrzenia wniosku strony o zawieszenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Dokładnie rozważył czy wskazane przez Skarżącego okoliczności mieszczą się w katalogu przyczyn wymienionych w art. 56 § 1 u.p.e.a. Odnosząc się zaś do nieuwzględnionego przez organ wniosku skarżącego o skierowanie pytania do Trybunał Konstytucyjny w zakresie zbadania zgodności z Konstytucją RP przepisów u.p.e.a. dotyczących zawieszenia postępowania egzekucyjnego, Sąd wskazuje, ze podzielił stanowisko organów, że nie mając kompetencji do badania zgodności przepisów prawa z Konstytucją RP, muszą one stosować obowiązujące przepisy prawa. Także Sąd - rozpatrując przedmiotową sprawę - nie dostrzega takiej konieczności. Wskazać należy, że przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy Sąd poweźmie wątpliwości w tym zakresie. Na podstawie art. 193 Konstytucji RP wystąpienie przez skład orzekający z pytaniem do Trybunału Konstytucyjnego może mieć miejsce wówczas, gdy od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem, przy czym ocena, czy taka sytuacja zachodzi jest pozostawiona wyłącznie uznaniu sądu. Trzeba przy tym podkreślić, że chodzi tu o uzasadnione wątpliwości sądu, a nie wątpliwości skarżącego. Skarżący nie ma bowiem uprawnienia do skutecznego domagania się przedłożenia przez sąd pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu. Takich zaś wątpliwości uzasadniających skierowanie pytania do Trybunału Konstytucyjnego Sąd w tej sprawie nie powziął. Przepis art. 56 u.p.e.a., odnoszący się do kwestii zawieszenia postępowania egzekucyjnego, wpisuje się – zdaniem Sądu - w logikę całej ustawy, pozwalając osiągnąć cele postępowania, które ona reguluje. Sąd uznaje bowiem, że egzekucja administracyjna prowadzona jest w interesie ogólnym, a jej celem jest doprowadzenie do wykonania obowiązków publicznoprawnych powstających w obszarze działania administracji. Niewywiązywanie się ze zobowiązań daninowych nie tylko godzi w interes finansowy Skarbu Państwa lub uprawnionych jednostek samorządu terytorialnego, ale narusza również szeroko pojęty interes publiczny, sprzeciwiając się równocześnie zasadom sprawiedliwości społecznej. Mając to wszystko na uwadze, Sąd stanął na stanowisku, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i na mocy art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.