III SA/Wa 1768/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, , po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2007r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienie od kosztów sądowych A. Sp. z o.o. (zwana dalej "skarżącą") w W., reprezentowana przez doradcę podatkowego R. O., w odpowiedzi na wezwanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 400,00 zł złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych na urzędowym formularzu (PPPr). Wyjaśniła w nim, że w ostatnim roku obrotowym spółka wykazała stratę w wysokości 249 461,76 zł., toczy się w stosunku do niej równoległe postępowanie podatkowe w podatku od towarów i usług za 2003 r. Nie ma środków na rachunkach bankowych oraz jakichkolwiek nadwyżek pieniężnych, które mogłaby przeznaczyć na uiszczony wpis. Z załączonego do akt sprawy wyciągu z KRS wynika, że kapitał zakładowy skarżącej wynosi 50 000,00 zł. Skarżąca w wykonaniu wezwania WSA w Warszawie - Referendarza sądowego z dnia [...] października 2007r. przesłała pismo z dnia 14 listopada 2007r., w którym wskazała, że wynagrodzenie pełnomocnika następuje na zasadach "success fee" oraz że uzasadnione trudności w uiszczeniu wpisu sądowego spowodowane są brakiem środków w dyspozycji spółki na sfinansowanie tej opłaty. Nadesłano również wyciąg z rachunku bankowego, deklarację VAT-7 za okresy od stycznia do sierpnia 2007 r., bilans i rachunek zysków i strat za 2005 r. i 2006 r. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2007 r. Referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżąca spółka w sprzeciwie z dnia [...] grudnia 2007r. od powyższego postanowienia uznała, że nie można zgodzić się ze stanowiskiem w nim zawartym, iż spółka nie wykazała w sposób rzetelny, że nie jest w stanie zgromadzić środków celem uiszczenia kosztów sądowych. Zdaniem strony z przedstawionych dokumentów jasno wynika, że w 2006 r. wykazała stratę podatkową w wysokości 249 461,76 zł., a Referendarz nie odniósł się do zysków i strat spółki za 2006 r. Pełnomocnik strony powołał się również na przesłane do Sądu odpisy wyciągów z rachunków bankowych, z których wynika, iż w okresie w którym została złożona skarga, jak również w okresie 30 dni poprzedzających jej wniesienie w dyspozycji spółki znajdowała się wyłącznie kwota 18,75 zł. Strona wskazała również, że spółka w okresie poprzedzającym dzień otrzymania zaskarżonej decyzji nie planowała uczestniczyć w sporze sądowym. Niedopuszczalne jest również, zdaniem strony, przyjęcie, iż dla oceny możliwości pokrycia przez spółkę kosztów wpisu sadowego mają znaczenie zachodzące wcześniej zdarzenia gospodarcze oraz sytuacja finansowa spółki w okresie poprzedzającym otrzymanie zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje. Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej -"p.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu go wniesiono, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje bowiem usunięcie z obrotu prawnego wcześniejszego orzeczenia. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 p.p.s.a. Sąd może - na wniosek strony - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W myśl art. 245 § 2 i 3 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, a w zakresie częściowym - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przechodząc do oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy należy podkreślić, iż występująca w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od zasady , ze strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy może mieć zatem miejsce w przypadkach wyjątkowych, kiedy to spełnione zostaną przesłanki określone w art. 246 p.p.s.a. Podkreślić należy, iż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swych racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sadowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków , w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W niniejszej sprawie Spółka wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, tj. w zakresie częściowym. Przepis art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. stanowi, że osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże (podkreślenie Sądu), że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których poniesienia zobowiązana jest na danym etapie postępowania (por. postanowienie z 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Na obecnym etapie postępowania jedynym kosztem sądowym wymaganym w sprawie jest kwota wpisu, którą skarżąca powinna uiścić w wysokości 400,- zł, zatem w tym zakresie – w tej sprawie - należy rozpoznać wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych. W toku postępowania strona, mimo wezwań Sądu, nie wywiązała się należycie z obowiązku przedstawienia dodatkowych informacji dotyczących dochodu i stanu majątkowego. Nie nadesłała mianowicie odpisów zeznań podatkowych za lata 2005-2006 oraz wykazu posiadanych środków trwałych. Nie udzieliła także informacji o posiadanych udziałach w innych jednostkach oraz wierzytelnościach i zobowiązaniach, w tym informacji o prowadzonych wobec skarżącej postępowaniach egzekucyjnych. Z tego powodu nie można uznać, że strona skarżąca uprawdopodobniła swoją sytuację majątkową w sposób, który uzasadniałby przyznanie jej prawa pomocy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd zgodnie z którym uchylenie się od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy uznaje się za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych przez stronę okoliczności, a tym samym przyznanie jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05). Dodatkowo należy wskazać, że skarżąca spółka nadal prowadzi działalność gospodarczą. W 2006 r. przychody z tego tytułu wyniosły 2 075 986,21 zł, przy jednoczesnych kosztach w wysokości 2 354 355,22 zł (dane na podstawie wyjaśnień). Z deklaracji VAT-7 wynika natomiast że poziom sprzedaży w miesiącach styczeń-sierpień 2007 r. wyniósł 76 200,00 zł (netto). W tym samym okresie Skarżąca dokonała zakupu towarów i usług na łączną kwotę 48 573,00 zł (netto). Spółka dokonała również zakupów na łączną kwotę 568,00 zł (netto) w sierpniu 2007 r. podczas gdy z przedstawionych przez stronę wyciągów bankowych na koncie spółki była jedynie kwota 18,75 zł. Z nadesłanego bilansu za 2006 r. wynika, że na dzień 31 grudnia 2006 r. stan środków pieniężnych w kasie i na rachunkach wyniósł 34 184,58 zł. Należności od kontrahentów kształtowały się na poziomie 102 831,06 zł i przewyższały zobowiązania wynoszące 79 894,82 zł. Wartość środków trwałych określono na kwotę 18 856,82 zł. Dodatkowo na niekorzyść strony przemawia fakt, iż w uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy zawarto informację o "ograniczonych środkach na rachunkach bankowych" podczas gdy w całym postępowaniu pełnomocnik strony wskazuje tylko jedno konto bankowe. Okoliczność "ograniczonych środków na rachunkach bankowych" nie przesądza o braku środków finansowych. Saldo na rachunkach określane jest bowiem na dany moment i może ulec zmianie. Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że skarżąca została wezwana do nadesłania odpisów z wyciągów bankowych za ostatnie trzy miesiące, czego nie uczyniła, czym uniemożliwiła zbadania jej sytuacji majątkowej, w tym przepływów finansowych na rachunku. Nadesłane odpisy wyciągów z rachunku dotyczą tylko dwóch miesięcy – a nie, jak żądał Sąd, trzech miesięcy - i nie obrazują ciągłości operacji, ponieważ dotyczą tylko wskazanych w nagłówku okresów czasu (31.07-06.08, 07.08-13.08, 28.08-03.09, 04.09-10.09, 11.09-17.09, 18.09-24.09, 25.09-01.10), nie wspominając już o tym, że skarżąca nadesłała – jak wynika ze stopki – tylko pierwszą część wydruku bankowego. Druga strona – względnie inne strony - pozostały nieznane, stąd sytuacja skarżącej, została wykazana w sposób niepełny, uniemożliwiający pozytywną dla niej ocenę w zakresie przyznania prawa pomocy. W każdym razie spółka nie nadesłała odpisów zeznań podatkowych spółki za 2006 r. i nie wskazała – w sposób wyraźny – wyników finansowych za poszczególne miesiące 2007 r. Braki te, ze względu na to, że to spółka miała obowiązek uprawdopodobnić swoją sytuację majątkową, nie są okolicznościami, które mogłyby być przyczyną uwzględnienia wniosku. W ocenie Sądu przedstawienie jedynie elementów sytuacji majątkowej korzystnych dla spółki, z pominięciem innych elementów wezwania, nie można uznać za rzetelne przedstawienie sytuacji finansowej spółki. Należy także stwierdzić, iż w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółka ta nie może powoływać się na brak środków finansowych, gdyż może ona pokryć opłaty sądowe przez zażądanie dopłat od wspólników (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 19 września 1937r., C.II 618/37, Zb. Urz. 1938, poz. 193). Spółka winna była wykazać niemożność uzyskania dopłat od wspólników, czego nie uczyniła. W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, iż nie zachodzą przesłanki do zastosowania wobec skarżącej instytucji prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zasadne jest zatem wydanie przez Sąd, na podstawie art. 243 § 1, art. 245, art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 260 p.p.s.a., postanowienia zawartego w sentencji.