III SA/Wa 1773/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Sędziowie Sędzia WSA Jakub Pinkowski (spr.), Asesor WSA Sylwester Golec, Protokolant Lidia Wasilewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2006 r. sprawy ze skargi W. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie ustalenie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za 2005 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy N. z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...], 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza na rzecz strony skarżącej od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. kwotę 138 zł. (sto trzydzieści osiem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] stycznia 2006 roku o nr [...] Burmistrz Miast i Gminy N. (Burmistrz) ustalił W. D., dalej zwanemu Skarżącym, zobowiązanie podatkowe w formie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2005 rok w kwocie 893,10 złotych od nieruchomości położonych na terenie N. Burmistrz wskazał w uzasadnieniu, że wysokość podatku rolnego za 2005 rok należnego z działki o nr [...] ustalono na podstawie złożonej przez Skarżącego w dniu 31 maja 2005 roku informacji oraz danych z ewidencji gruntów w wysokości 8,60 zł. Odnośnie działek o nr [...] Skarżący oświadczył, że znajdują się one w użytkowaniu jego i jego małżonki i wniósł o odroczenie naliczenia podatku do czasu zakończenia gleboznawczej klasyfikacji gruntów. Burmistrz podkreślił, że wyjaśnienia Skarżącego nie mogą być podstawą dokonania zmiany opodatkowania i dopiero z chwilą wydania prawomocnej decyzji o zmianie klasyfikacji gruntów można będzie dokonać obciążenia przedmiotowych gruntów odpowiednim podatkiem. W związku z powyższym od działek o nr [...] oznaczonych symbolem dr (droga) o powierzchni 3.538 metrów kwadratowych jako od gruntów niesklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne, grunty zadrzewione, zakrzewione na użytkach rolnych lub lasy oraz od gruntów niezwiązanych z prowadzoną działalnością gospodarczą stanowiących grunty pozostałe (droga) ustalono podatek w kwocie 884,50 złotych, zaś całe zobowiązanie łączne w wysokości 893,10 złotych. Rozpatrując odwołanie złożone przez Skarżącego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. (SKO) podniosło, że Skarżący jest współwłaścicielem działek [...] położonych w N. i sklasyfikowanych jako drogi oraz rowy, a nadto ich posiadaczem samoistnym w częściach stanowiących współwłasność zmarłych F. i M. L. Ustalenia te obligują do obciążenia podatkiem samoistnego posiadacza. Z działek stanowiących przedmiot opodatkowania jedynie działka nr [...] oznaczona jako "w" jest użytkiem rolnym, natomiast działki pozostałe, oznaczone jako "dr", podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Oznacza to, zdaniem SKO, że Burmistrz w sposób prawidłowy ustalił łączne zobowiązanie pieniężne. Wydana w dniu [...] lutego 2006 roku decyzja zatwierdzająca inne niż wynikające z dotychczasowych zapisów klasyfikacje działek [...] i [...] nie może mieć wpływu na opodatkowanie nieruchomości w roku 2005, lecz - pod warunkiem że będzie to decyzja ostateczna – dopiero w roku 2006. Biorąc powyższe pod uwagę SKO decyzja z dnia [...] kwietnia 2006 roku o nr [...] utrzymało rozstrzygnięcie Burmistrza w mocy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie W. D. oraz M. D. wnieśli o uchylenie decyzji organów obu instancji, podnoszą, ze gmina N. chciała ich pozbawić własności do działek jako dojazdu do piekarni i oczyszczalni ścieków i nadała im nazwę ul. [...]. Po tym jak Sąd Rejonowy w G. uzgodnił treść właściwej księgi wieczystej i uznał własność prywatną gmina "w akcie zemsty naliczyła drakoński podatek". Opóźnienia w zmianie klasyfikacji gruntów wynikają zdaniem skarżących małżonków D. z działań Burmistrza, który przeciągał sprawę klasyfikacji gruntów. Dlatego decyzja Starosty w tej mierze nie była jeszcze prawomocna w chwili, gdy orzekało w sprawie SKO. W odpowiedzi na skargę SKO w R. wniosło o jej oddalenie, powtarzając co do zasady argumenty zawarte w uzasadnieni decyzji. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2006 roku WSA w Warszawie odrzucił skargę M. D. jako niedopuszczalną, ponieważ nie była ona ani stroną w sprawie, ani nie wykazała interesu prawnego związanego z zaskarżoną decyzją. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.; dalej ppsa), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ppsa, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji. Dokonując w tym zakresie oceny zaskarżonego postanowienia należy stwierdzić, że skarga jest zasadna, aczkolwiek nie z powodów w niej wskazanych. Na wstępie Sąd chciałby przypomnieć, że art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa (t.j. z 2005r. nr 8, poz. 60, ze zm., dalej Op). stanowi, że w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym, zaś art. 187 § 1 Op nakłada zaś na organy podatkowe obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Konsekwentnie do tych regulacji ustawodawca zobowiązał organy w art. 210 § 4 Op do tego, aby stosownie do poczynionych ustaleń faktycznych uzasadniły przyjęte w sprawie rozstrzygnięcie. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zatem zawierać w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności, uzasadnienie prawne zaś zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. W badanej sprawie organy podatkowe obu instancji tych obowiązków nie wypełniły. W szczególności brak jest w sprawie jasności, czy decyzja Burmistrza z dnia [...] stycznia 2006 roku, na mocy której ustalono Skarżącemu łączne zobowiązanie pieniężne, odnosi się do położonych w N. działek o nr [...] i [...], czy też wyłącznie do działek [...]. O ile bowiem organ I instancji wyraźnie wspomina o działce nr [...] w uzasadnieniu swojej decyzji, to jednak nie obejmuje jej wymiarem podatku, zaś SKO przechodzi na tym faktem do porządku dziennego. Tylko dodatkowo można wskazać, że z sentencji decyzji wynikłoby, że przedmiotem opodatkowania jest wyłącznie jedna działka, mowa tam jest bowiem o nieruchomości położonej na terenie N. Po drugie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych (tekst pierwotny: Dz. U. 1991r. nr 9 poz. 31, tekst jednolity: Dz. U. 2002r. 9r 9 poz. 84 a następnie Dz. U. 2006r. nr 121 poz. 844, ze zm., dalej upol) podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych. Art. 3 ust. 3 upol wyraźnie stanowi, że jeżeli przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym. O ile zatem SKO słusznie podniosło, że w przypadku przedmiotowych nieruchomości obowiązek podatkowy ciąży na posiadaczach samoistnych, to pominęło okoliczność, że z oświadczenia Skarżącego wynikało, że przedmiotowe nieruchomości są w użytkowaniu jego i jego małżonki, w takim zaś wypadku obowiązek podatkowy ciążyłby na wszystkich współwłaścicielach nieruchomości. Natomiast na Skarżącym i jego małżonce obowiązek ten spoczywałby tylko wtedy, gdyby byli oni posiadaczami samoistnymi albo posiadaczami bez tytułu prawnego (art. 3 ust. 3 pkt 2 i 4 upol). Obowiązkiem organów podatkowych było tę kwestię wyjaśnić, inaczej twierdzenie, że chodzi w sprawie o posiadaczy samoistnych - wobec oświadczenia Skarżącego – nie znajduje uzasadnienia w ustalonym stanie faktycznym. Niezależnie od powyższego zaś organy winny były pamiętać, że zgodnie z art. 3 ust. 4 upol, o ile tylko nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach. W takim przypadku zaś, jak wynika z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. np. wyrok z dnia 25 lutego 2003r. w/s I SA/Łd 1086/2001 - ONSA 2004/1 poz. 33 albo wyrok z dnia 18 maja 2001r. w/s I SA/Kr 1487/2000 - Przegląd Orzecznictwa Podatkowego 2002/3 poz. 101) adresatami decyzji powinni być wszyscy współwłaściciele bądź - odpowiednio - współposiadacze nieruchomości, bez względu na to, czy i w jaki sposób wywiązują się z ciążących na nich zobowiązań podatkowych. Niezależnie od ewentualnych ustaleń w zakresie stosunków własnościowych bądź stanu posiadania przedmiotowych nieruchomości, należy stwierdzić, iż decyzja skierowana wyłącznie do Skarżącego tym wymogom zadość nie czyniła. Nadto organy podatkowe, odwołując się do danych zawartych w ewidencji, przeszły do porządku dziennego w kwestii zaklasyfikowania nieruchomości nr [...] i [...] jako dróg. W kontekście stwierdzenia zawartego w skardze, że drogi te stanowiły dojazd do piekarni i oczyszczalni ścieków jako ul. [...] to niedopatrzenie w zakresie ustaleń faktycznych powoduje, iż Sąd nie jest w stanie ocenić, czy w sprawie winien był być zastosowany art. 2 ust. 3 pkt 4 upol, zgodnie z którym opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają pasy drogowe wraz z drogami oraz obiektami budowlanymi związanymi z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w oparciu o przepisy art. 145 §1 lit. c, art. 152 i art. 200 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku.