III SA/Wa 1783/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie : , Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sokołowska, , po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi B. sp. z o. o. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2007 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy - Skarżąca we wniosku z dnia 29 października 2007 r. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Z uzasadnienia wniosku wynika, że Skarżąca nie prowadzi działalności gospodarczej, nie uzyskuje dochodów i nie ponosi kosztów, a nadto nie posiada nawet rachunku bankowego. Dodatkowo Skarżąca oświadczyła, że nie prowadzi dokumentacji i nie składa zeznań. Nieruchomość będąca własnością Skarżącej obciążona jest hipoteką na rzecz Urzędu Skarbowego. Skarżąca podała, że wysokość kapitału zakładowego wynosi 1.000 zł. Jednocześnie wyjaśniła, iż uzyskała zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu cywilnym przed sądem powszechnym. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2007 r. referendarz sądowy odmówił przyznania Skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Referendarz wskazał, że Skarżąca nie wskazała żadnych okoliczności, które umożliwiłyby ocenę jej sytuacji majątkowej. Przez fakt nie wykazania sytuacji majątkowej Skarżąca uniemożliwiła korzystną dla niej ocenę wniosku. Z powyższym postanowieniem nie zgodziła się Skarżąca i pismem z dnia 10 stycznia 2008 r. wniosła sprzeciw. W uzasadnieniu sprzeciwu Skarżąca zarzuciła, że jej zdaniem referendarz nie kierował się przesłankami określonymi w art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.". Do sprzeciwu Skarżąca załączyła kopie postanowień sądów powszechnych zwalniających ją od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na podstawie art. 245 § 1 p.p.s.a. stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje w myśl art. 245 § 3 p.p.s.a zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z powyższego przepisu wynika, iż to na stronie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – komentarz, Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, str. 319). Wykładnia systemowa prowadzi ponadto do wniosku, że osoba prawna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe. Stosownie do art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Jak się podkreśla w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których poniesienia zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Jak już wspomniano wcześniej ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd doszedł do przekonania, iż w sprawie nie zaistniały przesłanki do jego pozytywnego rozstrzygnięcia. Przede wszystkim zauważyć należy, że jedynym kosztem sądowym na obecnym etapie postępowania jest wpis sądowy w wysokości 100 zł. Ponieważ oświadczenia zawarte we wniosku okazały się niewystarczające do oceny możliwości płatniczych Skarżącej w zestawieniu z wysokością kosztów sądowych, wezwano Skarżącą do przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej sytuacji finansowej. Na wezwanie to Skarżąca nie odpowiedziała. Wskazać w związku z tym należy na stanowisko wyrażone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 146/04, w którym stwierdzono, że "skoro na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, musi on przedstawić sądowi argumentację, która potwierdzałaby jego niezdolność do wygospodarowania środków na pokrycie tych kosztów. Prawidłowo wypełniony wniosek o przyznanie prawa pomocy nie jest wystarczającym dowodem na okoliczność, że strona nie jest w stanie zgromadzić funduszy niezbędnych do prowadzenia procesu. Udowodnienia wymaga podjęcie starań ku uzyskaniu środków finansowych, niezależnie od ich efektu". Skarżąca zarówno w sprawie niniejszej, jak i w innych sprawach zawisłych przed tutejszym sądem nie przedłożyła dokumentów potwierdzających argumentację wniosku o przyznanie prawa pomocy. Dodatkowo należy wskazać, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością może pokryć opłaty sądowe przez zażądanie dopłat od wspólników (por. orz. Sądu Najwyższego z dnia 13 września 1937 r., C II 618/37, Zb. Urz. 1938, poz. 293). Skarżąca winna była wykazać niemożność uzyskania ww. dopłat od jedynego wspólnika, czego jednak w sprawie nie uczyniono. Ponadto nie przedstawienie przez Skarżącą bilansu i rachunku zysku i strat, uniemożliwiło pełną ocenę sytuacji finansowej Spółki. Należy natomiast podkreślić, że na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2002 r., Nr 76, poz. 694 ze zm.) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest obowiązana do sporządzania sprawozdania finansowego za okresy obrachunkowe. W konsekwencji przedstawione Sądowi informacje nie pozwalają stwierdzić, iż Skarżąca nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania. Skarżąca nie przedstawiła informacji wymaganych przez Sąd, utrudniając w konsekwencji dokonanie analizy jej sytuacji finansowej. Powtórzyć należy, że przyznanie prawa pomocy jest wyjątkiem i dlatego to strona skarżąca musi wykazać brak środków na pokrycie kosztów postępowania. W ocenie Sądu, w żaden sposób nie można bowiem uznać, że wykazano, zgodnie z brzmieniem art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., istnienia przesłanek umożliwiających przyznania prawa pomocy, wyłącznie poprzez podanie wysokości kapitału zakładowego oraz stwierdzenie, że Spółka nie prowadzi działalności. We wniosku nie wskazano bowiem żadnych okoliczności faktycznych, które pozwalałyby przyjąć, że Skarżąca nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania. Z kolei powołane przez Spółkę orzeczenia sądów powszechnych nie zwalniają Skarżącej z obowiązku wykazania w niniejszym postępowaniu przesłanek uzasadniających przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wskazać można również, iż w postanowieniu z dnia [...] września 2005 r. sygn. akt II FZ 414/05 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, iż uchylenie się przez stronę od obowiązków nałożonych w toku postępowania uzupełniającego, co do przedstawienia rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, uznać należy za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku informacji, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Reasumując należy wskazać, iż w rozpoznawanej sprawie Skarżąca nienależycie przedstawiła swoją sytuację materialną, a co za tym idzie, nie wykazała istnienia okoliczności uzasadniających przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając na względzie całość powyższej argumentacji Sąd, na podstawie przepisów art. 243 § 1, art. 245, art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 260 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji