III SA/Wa 1784/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Matylda Arnold-Rogiewicz, sędzia WSA Honorata Łopianowska, Protokolant starszy referent Anna Barska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2019 r. sprawy ze skargi E. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego na 2017 r. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta O. z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...]; umarza postępowanie podatkowe. Decyzją z dnia [...] maja 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. ("Kolegium", "SKO", "Organ II instancji", "Organ odwoławczy") utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta O. z dnia [...] stycznia 2018 r. ("Prezydent", "Organ I instancji"), skierowaną do E. M. ("Skarżąca", "Strona"), w przedmiocie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego za 2017 r. Decyzja SKO została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r. Prezydent Skarżącej wymiar podatku rolnego i leśnego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2017 r. w łącznej kwocie 65 zł. Na łączne zobowiązanie pieniężne złożył się podatek rolny w kwocie 39, 47 zł oraz podatek od nieruchomości w kwocie 25, 44 zł. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Organ I instancji wyjaśnił, że wymiar podatku został ustalony w związku z wszczętym w dniu 30 listopada 2017 r. postępowaniem w sprawie zmiany decyzji ostatecznej nr [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. w sprawie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego. Zgodnie z prawomocnym postanowieniem sądowym z dnia [...] marca 2016 r., sygn. Akt [...], spadek po C. Z., zmarłej dnia [...] maja 2014 r., nabyły córki: U. Z., E. M. oraz M. S. Z akt sprawy wynikało, że mimo ciążącego na nich obowiązku wynikającego z art. 6a ust. 1, 4 i 5 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2017 r., poz. 1892 ze zm., dalej "upr"), spadkobiercy nie poinformowali o zaistniałych zmianach. W związku z powyższym do Skarżącej oraz ww. współwłaścicieli wystosowano wezwanie celem przedłożenia Organowi I instancji aktualnej informacji o gruntach wraz ze wskazaniem, kto faktycznie włada posiadanym gospodarstwem rolnym. Skarżąca oraz współwłaściciele nie przedłożyli Prezydentowi wypełnionej informacji o gruntach, co skutkowało wszczęciem postępowania podatkowego. W odwołaniu od powyższej decyzji Prezydenta z dnia [...] stycznia 2018 r. Strona wniosła o udział prokuratora w sprawie, a także o zawieszenie postępowania podatkowego do czasu załatwienia przez Prokuraturę Okręgową w O. sprawy stwierdzenia nabycia spadku po C. Z. Kolegium, decyzją z dnia [...] maja 2018 r., utrzymało w mocy ww. decyzję Prezydenta, wskazując że Organ ten w sposób prawidłowy ustalił wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego przy zastosowaniu prawidłowych stawek podatkowych. Z przedłożonego w rozpatrywanej sprawie materiału dowodowego wynikało, według SKO, że Strona oraz jej siostry nabyły spadek po zmarłej dnia [...] maja 2014 r. C. Z., i mimo ciążącego na nich obowiązku podatkowego nie poinformowały Organu podatkowego o zaistniałych zmianach. Organ I instancji ustalił łączne zobowiązanie pieniężne za 2017 rok zgodnie z prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w Z. [...] Wydział Cywilny z dnia [...] marca 2016 r., sygn. Akt [...], oraz w oparciu o dane ujawnione w ewidencji gruntów i budynków, z których wynika, że stan przedmiotów opodatkowania nie uległ zmianie. W ocenie SKO na Stronie ciążył obowiązek podatkowy w zakresie podatku rolnego i podatku od nieruchomości. W wyniku zastosowanych w sposób prawidłowy działań arytmetycznych, w zestawieniu ze stanem faktycznym i prawnym w rozpatrywanej sprawie, wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego na 2017 rok dla Strony wyniósł 65 zł. W ocenie Organu II podniesiona w odwołaniu argumentacja nie może rzutować na zmianę decyzji Organu I instancji, gdyż nie odnosi się bezpośrednio do ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego. Na decyzję Organu odwoławczego Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, podnosząc że nie zgadza się z tą decyzją. Skarżąca wniosła udział prokuratora w sprawie, a także o zawieszenie postępowania podatkowego do czasu rozpoznania sprawy przez Prokuraturę Okręgową w O. w kwestii stwierdzenia nabycia spadku po C. Z. W odpowiedzi na skargę Organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym decyzji administracyjnych, z prawem procesowym i materialnym, obowiązującym w dacie wydania decyzji. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. Nr 718 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem nieistotnym dla sprawy). Z nielicznych dokumentów zawartych w aktach podatkowych (w aktach nie ma zwłaszcza decyzji z dnia [...] stycznia 2017 r.) wynika, że podstawą prawną decyzji zaskarżonych obecnie był art. 254 § 1 Ordynacji podatkowej (dalej też "Op" lub "Ordynacja"). W aktach podatkowych sprawy znajduje się postanowienie Prezydenta O. z [...] listopada 2017 r. (karty tych akt te nie są ponumerowane, dlatego Sąd nie może posługiwać się numerami kart), w którym jako podstawę wszczęcia postępowania i wskazano ten właśnie przepis Ordynacji. Do tego postanowienia nawiązuje decyzja Prezydenta z [...] stycznia 2018 r. nr [...] (decyzja I instancji), a do niej z kolei zaskarżona decyzja SKO. Z tych decyzji wywnioskować można, że postępowanie w niniejszej sprawie toczyło się właśnie w trybie zmiany decyzji, uregulowanym w art. 245 § 1 Op. Zgodnie z nim, decyzja ostateczna, ustalająca lub określająca wysokość zobowiązania podatkowego na dany okres, może być zmieniona przez organ podatkowy, który ją wydał, jeżeli po jej doręczeniu nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych mających wpływ na ustalenie lub określenie wysokości zobowiązania, a skutki wystąpienia tych okoliczności zostały uregulowane w przepisach prawa podatkowego obowiązujących w dniu wydania decyzji. Wywnioskować dalej należy, że okolicznością, która – według Organów – uzasadniała zmianę decyzji z [...] stycznia 2017 r. w tym trybie Ordynacji, było wydanie, w dniu [...] marca 2016 r., w sprawie [...], postanowienia Sądu Rejonowego w Z., stwierdzającego nabycie przez Skarżącą i jej dwie siostry, spadku po C. Z., a nadto uprawomocnienie się tego postanowienia w dniu 8 czerwca 2017 r., tj. w dniu oddalenia przez Sąd Okręgowy w L. apelacji od tego postanowienia Sądu Rejonowego. W decyzji Prezydenta z [...] stycznia 2018 r. Organ ten uznał nawet, że ta decyzja "obowiązuje" od daty 8 czerwca 2017 r., mając być może na myśli, że dopiero z tym dniem Skarżąca i dwie pozostałe spadkobierczynie stały się współwłaścicielkami przedmiotów opodatkowania po 1/3 części, gdyż wcześniej były nimi po 1/4 części. Otóż z literalnego brzmienia art. 245 § 1 Ordynacji wynika, że decyzja może być zmieniona w tym trybie, kiedy zmiana okoliczności faktycznych mających wpływ na ustalenie lub określenie wysokości zobowiązania nastąpiła po doręczeniu decyzji. Nabycie spadku następuje z chwilą jego otwarcia, czyli z chwilą śmierci spadkodawcy. Spadkodawczyni Skarżącej, C. Z., zmarła w dniu [...] maja 2014 r., i dlatego już z tym dniem Skarżąca odziedziczyła przedmioty opodatkowane w niniejszym postępowaniu podatkowym. Fakt większego udziału Skarżącej i pozostałych spadkobierczyń w spadku (1/3, a nie 1/4) wystąpił już w 2014 r., nie wystąpił "po doręczeniu decyzji" z [...] stycznia 2017 r. Postanowienie stwierdzające nabycie spadku ma tylko znaczenie deklaratywne, a nie konstytutywne. W związku z tym zastosowanie trybu z art. 245 § 1 Ordynacji podatkowej było wadliwe i bezpodstawne. Z tego względu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135 oraz art. 145 § 3 Ppsa, uchylił zaskarżoną decyzję SKO, nr [...], oraz decyzję Prezydenta z [...] stycznia 2018 r., nr [...], a nadto umorzył postępowanie podatkowe prowadzone w trybie art. 254 § 1 Ordynacji podatkowej, gdyż postępowanie to nie znajdowało swojej podstawy w sprawie. Ewentualna zmiana decyzji z [...] stycznia 2017 r. lub inne jej wyeliminowanie z obrotu prawnego może nastąpić w innym trybie. Ze skargi wynika niezadowolenie Skarżącej z zaskarżonej decyzji SKO i Prezydenta, wskazano w skardze na "kradzież" 1 ha gospodarstwa rolnego dokonaną przez Urząd Miasta O. Otóż wyjaśnić należy, że postępowanie podatkowe nie jest właściwym forum, na którym rozstrzygnąć się może kwestia powierzchni odziedziczonych, a następnie opodatkowanych gruntów. Ponadto wiążące dla postępowania podatkowego są dane z ewidencji gruntów. Niemniej, z wyżej podanego, zasadniczego powodu, dotyczącego niewłaściwego trybu postępowania podatkowego, zasygnalizowane w niniejszym akapicie kwestie mają znaczenie drugorzędne. Skarżąca została zwolniona z kosztów sądowych, toteż Sąd tych kosztów nie zasądził.