III SA/Wa 1785/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Matylda Arnold-Rogiewicz, sędzia WSA Honorata Łopianowska, Protokolant starszy referent Anna Barska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2019 r. sprawy ze skargi E. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji ostatecznej w sprawie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego na 2017 r. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta O. z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...]; umarza postępowanie podatkowe. Decyzją z dnia [...] maja 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. ("Kolegium", "SKO", "Organ II instancji", "Organ odwoławczy") utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta O. z dnia [...] stycznia 2018 r. ("Prezydent", "Organ I instancji") w przedmiocie zmiany decyzji ostatecznej, wydanej wobec E. M. ("Skarżąca", "Strona"), ustalającej łączne zobowiązanie pieniężne za 2017 r. Decyzja SKO została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r. Prezydent zmienił swoją decyzję z [...] stycznia 2017 r., wydaną w przedmiocie wymiaru podatku rolnego i leśnego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2017 r. Nowa wysokość łącznego zobowiązania wyniosła 65 zł. Złożył się na nią podatek rolny w kwocie 39, 47 zł oraz podatek od nieruchomości w kwocie 25, 44 zł. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia zmieniającego Organ I instancji wyjaśnił, że wymiar podatku został ustalony w związku ze wszczętym w dniu 30 listopada 2017 r. postępowaniem w sprawie zmiany decyzji ostatecznej nr [...] z dnia [...] stycznia 2017 r. w sprawie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego. Zgodnie z prawomocnym postanowieniem sądowym z dnia [...] marca 2016 r., sygn. akt [...][...], spadek po C. Z., zmarłej dnia [...] maja 2014 r., nabyły córki: U. Z., E. M. oraz M. S.. Z akt sprawy wynikało, że mimo ciążącego na nich obowiązku wynikającego z art. 6a ust. 1, 4 i 5 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2017 r., poz. 1892 ze zm., dalej "upr"), spadkobiercy nie poinformowali Organu podatkowego o zaistniałych zmianach. W związku z powyższym do Skarżącej oraz ww. współwłaścicieli wystosowano wezwanie celem przedłożenia Organowi I instancji aktualnej informacji o gruntach wraz ze wskazaniem, kto faktycznie włada posiadanym gospodarstwem rolnym. Skarżąca oraz współwłaściciele nie przedłożyli Prezydentowi wypełnionej informacji o gruntach, co skutkowało wszczęciem postępowania podatkowego. W odwołaniu od powyższej decyzji Prezydenta z dnia [...] stycznia 2018 r. Strona wniosła o udział prokuratora w sprawie, a także o zawieszenie postępowania podatkowego do czasu rozpoznania przez Prokuraturę Okręgową w O. kwestii stwierdzenia nabycia spadku po C. Z.. Kolegium, decyzją z dnia [...] maja 2018 r., utrzymało w mocy ww. decyzję Prezydenta, wskazując że Organ ten w sposób prawidłowy ustalił wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego przy zastosowaniu prawidłowych stawek podatkowych. Z przedłożonego w rozpatrywanej sprawie materiału dowodowego wynikało, że Strona oraz jej siostry U. Z. i M. S. nabyły spadek po zmarłej dnia [...] maja 2014 r. C. Z. i mimo ciążącego na nich obowiązku podatkowego nie poinformowały organu podatkowego o zaistniałych zmianach. Organ I instancji ustalił łączne zobowiązanie pieniężne za 2017 rok zgodnie z prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w Z. [...]Wydział Cywilny z dnia [...] marca 2016 r. sygn. akt I [...] oraz w oparciu o dane ujawnione w ewidencji gruntów i budynków, z których wynika, że stan przedmiotów opodatkowania nie uległ zmianie. W ocenie Organu II instancji Prezydent prawidło ustalił Stronie wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego za 2017 rok, zaś w świetle przedstawionych wyżej okoliczności faktycznych i prawnych rozpatrywanej sprawy, podniesiona w odwołaniu argumentacja nie może rzutować na zmianę decyzji Organu I instancji, gdyż nie odnosi się bezpośrednio do ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego. Na decyzję Organu odwoławczego Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, podnosząc że nie zgadza się z tą decyzją oraz wnosząc udział prokuratora w sprawie (podobnie, jak w odwołaniu). W odpowiedzi na skargę Organ odwoławczy podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym decyzji administracyjnych, z prawem procesowym i materialnym, obowiązującym w dacie wydania decyzji. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. Nr 718 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem nieistotnym dla sprawy). Sądowi z urzędu wiadomym jest, że w sprawie o sygn. III SA/Wa 1784/18 Sąd, w dniu 24 maja 2019 r., rozpoznał skargę Skarżącej na inną decyzję SKO, pochodzącą z tej samej daty, co decyzja zaskarżona w niniejszym postępowaniu (decyzja SKO z [...] maja 2018 r., utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta z [...] stycznia 2018 r.), i że tamta skarga została uwzględniona. Decyzja wydana w tamtym postępowaniu miała za przedmiot "ustalenie wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego na 2017 r. w kwocie 65 zł", podczas gdy w niniejszym postępowaniu przedmiotem decyzji jest "zmiana decyzji ostatecznej ustalającej podatek od łącznego zobowiązania pieniężnego za 2017 r.". Pomijając terminologiczną niekonsekwencję, jaka występuje w tych decyzjach, które – jak się wydaje – dotyczą w istocie tego samego przedmiotu i ustalają tę samą wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego (65 zł), Sąd zauważa, że niezrozumiałe jest wyodrębnienie dwóch takich przedmiotów postępowania w trybie art. 254 § 1 Ordynacji podatkowej. Decyzje wydane w niniejszym postępowaniu są niejasne, ich uzasadnienie pobieżne i niezrozumiałe, nie wiadomo dokładnie, co i dlaczego one zmieniają względem decyzji z 27 stycznia 2017 r. Niemniej należy przede wszystkim ponowić ocenę zaprezentowaną w sprawie III SA/Wa 1784/18. Otóż podstawą prawną decyzji zaskarżonych obecnie ([...]– decyzja Prezydenta, [...] – decyzja SKO) był niewątpliwie art. 254 § 1 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z nim, decyzja ostateczna, ustalająca lub określająca wysokość zobowiązania podatkowego na dany okres, może być zmieniona przez organ podatkowy, który ją wydał, jeżeli po jej doręczeniu nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych mających wpływ na ustalenie lub określenie wysokości zobowiązania, a skutki wystąpienia tych okoliczności zostały uregulowane w przepisach prawa podatkowego obowiązujących w dniu wydania decyzji. Wywnioskować dalej należy, że okolicznością, która – według Organów – uzasadniała zmianę decyzji z [...] stycznia 2017 r. w tym trybie Ordynacji, było wydanie, w dniu [...] marca 2016 r., w sprawie [...][...], postanowienia Sądu Rejonowego w Z., stwierdzającego nabycie przez Skarżącą i jej dwie siostry, spadku po C. Z., a nadto uprawomocnienie się tego postanowienia w dniu [...] czerwca 2017 r., tj. w dniu oddalenia przez Sąd Okręgowy w L. apelacji od tego postanowienia Sądu Rejonowego. Tymczasem już z literalnego brzmienia art. 254 § 1 Ordynacji wynika, że decyzja może być zmieniona w tym trybie, kiedy zmiana okoliczności faktycznych mających wpływ na ustalenie lub określenie wysokości zobowiązania nastąpiła po doręczeniu decyzji. Nabycie spadku następuje z chwilą jego otwarcia, czyli z chwilą śmierci spadkodawcy. W niniejszej sprawie spadkodawczyni Skarżącej, C. Z., zmarła w dniu [...] maja 2014 r., i dlatego już z tym dniem Skarżąca odziedziczyła przedmioty opodatkowane w niniejszym postępowaniu podatkowym. Fakt większego udziału Skarżącej i pozostałych spadkobierczyń w spadku (1/3, a nie 1/4) wystąpił więc już w 2014 r., nie wystąpił "po doręczeniu decyzji" z [...] stycznia 2017 r. Postanowienie stwierdzające nabycie spadku ma tylko znaczenie deklaratywne, a nie konstytutywne. W związku z tym zastosowanie trybu z art. 254 § 1 Ordynacji podatkowej było bezpodstawne. Z tego względu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135 oraz art. 145 § 3 Ppsa, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium, nr [...], oraz decyzję Prezydenta z [...] stycznia 2018 r. nr [...], a nadto umorzył postępowanie podatkowe prowadzone w trybie art. 254 § 1 Ordynacji podatkowej, gdyż postępowanie takie nie znajdowało swojej podstawy w sprawie. Ewentualna zmiana decyzji z [...] stycznia 2017 r. lub inne jej wyeliminowanie z obrotu prawnego może nastąpić w innym trybie. Ze skargi wynika niezadowolenie Skarżącej z zaskarżonej decyzji SKO i Prezydenta, wskazano w skardze na "kradzież" 1 ha gospodarstwa rolnego dokonaną przez Urząd Miasta O.. Otóż wyjaśnić należy, że postępowanie podatkowe nie jest właściwym forum, na którym rozstrzygnąć się może kwestia powierzchni odziedziczonych, a następnie opodatkowanych gruntów. Ponadto wiążące dla postępowania podatkowego są dane z ewidencji gruntów. Niemniej, z wyżej podanego, zasadniczego powodu, dotyczącego niewłaściwego trybu postępowania podatkowego, zasygnalizowane w niniejszym akapicie kwestie mają znaczenie drugorzędne. Skarżąca została zwolniona z kosztów sądowych, toteż Sąd tych kosztów nie zasądził.