III SA/Wa 1789/10

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 7 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2010 r. Nr [...] w przedmiocie określenia kwoty podatku od towarów i usług do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za poszczególne miesiące 2004 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Skarżący G. P., na urzędowym formularzu PPF wniósł do Sądu o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku Skarżący podniósł, że nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego od skargi, gdyż w 2009 r. z prowadzonej działalności gospodarczej poniósł stratę w kwocie 16.748 zł. Z oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach wynika, iż Skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz ze studiującą córką ( ur. w 1989 r.), posiada mieszkanie o powierzchni 49 m² obciążone służebnością na rzecz matki. Z uwagi na fakt, że oświadczenia Skarżącego okazały się niewystarczające dla pozytywnego załatwienia wniosku strony, referendarz sądowy wezwał Skarżącego do przedstawienia dokumentów obrazujących Jego sytuację majątkową. Skarżący jednak mimo prawidłowego doręczenia wezwania wymaganych dokumentów nie przedłożył. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko z opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246§ 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość wpisu sądowego wynoszącą 317 zł, jak i stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku strony. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Skarżący będąc zobowiązany do przedłożenia dokumentów obrazujących sytuację majątkową, takich dokumentów nie przesłał. Z informacji przedstawionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika jedynie, że Skarżący prowadzi działalność gospodarczą oraz, że z tego tytułu w 2009 r. poniósł stratę w kwocie 16.748 zł. Zatem bez możliwości dokładnego zapoznania się z sytuacją majątkową Skarżącego (Skarżący nie przedłożyła dokumentów źródłowych), nie można stwierdzić, czy Skarżący jest w stanie uiścić kwotę należnego w sprawie wpisu. W ocenie referendarza sądowego, jeżeli osoba fizyczna wniosła do Sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, a jednocześnie posiada stałe źródło dochodów oraz majątek w postaci nieruchomości to szczególną uwagę należy zwrócić na treść dokumentów źródłowych, przedstawiającą jej sytuację życiową – jak zeznania podatkowe, wyciągi z rachunków bankowych, dokumenty świadczące o posiadanych zobowiązaniach, itp. – tak, by rozstrzygnięcie nie naruszało zarówno prawa strony do Sądu (art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, Dz. U. z 1993 r., Nr. 61, poz. 284, art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz reguł racjonalnego myślenia. Podniesione okoliczności, przemawiają za odmową przyznania Skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, bowiem Skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie zgromadzić środków na poniesienie kosztów sądowych – wpisu od skargi. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.