III SA/Wa 1793/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Śledzik, po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi P.T. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: - przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym - Skarżący – P.T. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w celu wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia o odrzuceniu skargi. Wskazał, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, na dowód czego przedstawił stosowną decyzję. Skarżący mieszka wraz z żoną i dwójką dzieci. Nie posiada żadnego majątku, ani źródeł utrzymania. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący wyjaśnił, że żona nie posiada źródeł dochodu od 2010 r. Skarżący mieszka w domu teściowej i to ona od czasu pozostawania bezrobotnym ponosi wszelkie opłaty z nim związane. Jedynym rachunkiem opłacanym przez Skarżącego jest rachunek za usługi telekomunikacyjne. Skarżący podał, że ciążą na nim zaległości podatkowe, które powstały wskutek złej interpretacji przepisów przez pracowników urzędu skarbowego. W związku z likwidacją działalności gospodarczej zostały również zlikwidowane rachunki bankowe, w związku z czym Skarżący nie posiada możliwości dostarczenia wyciągów. Skarżący przedłożył faktury za usługi telekomunikacyjne, zgłoszenie VAT-Z, wydruk z CEIDG, zeznania podatkowe. Postanowieniem z dnia 18 grudnia 2014 r. referendarz sądowy odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Pismem z dnia 31 grudnia 2014 r. Skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu wyjaśnił, że nie ponosi wydatków na utrzymanie pełnoletniej córki, nie jest w stanie opłacać rachunków telekomunikacyjnych oraz, że nie korzysta z pomocy społecznej, bowiem liczy na znalezienie pracy. Wyjaśnił, że od dnia utraty możliwości zarobkowania nie zakupił żadnych leków ani odzieży, ponieważ byłyby to zbędne zakupy. Podkreślił, że nie prosiłby o pomoc, gdyby była ona zbędna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej: "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje usunięcie z obrotu prawnego postanowienia referendarza sądowego. Postanowienie to jest traktowane – pod względem skutków prawnych – jako nieistniejące. Przechodząc do oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy należy podkreślić, że występująca w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od zasady, że to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy może mieć zatem miejsce w przypadkach wyjątkowych, kiedy to spełnione zostaną przesłanki określone w art. 246 p.p.s.a. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Z unormowań prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z 30 listopada 2005 r. sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których jest zobowiązana na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu ( por. postanowienie NSA z 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie oraz ustanowienie pełnomocnika. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oceniając wniosek Skarżącego z punktu widzenia powyższej przesłanki Sąd uznał, że zasługuje on na uwzględnienie. Z całokształtu nadesłanych bowiem przez Skarżącego dokumentów m. in. formularza PPF, zeznań podatkowych za 2012 i 2013 r., decyzji Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2014 r., wyciągu z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej RP wynika, że Skarżący od czerwca 2014 r. jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, w latach 2012 i 2013 r. poniósł stratę z prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej, której nie prowadzi od dnia 31 maja 2014 r. Z oświadczeń Skarżącego wynika także, że: mieszkanie w którym zamieszkuje wraz z rodziną nie jest jego własnością, nie posiada żadnych oszczędności, wszystkie koszty utrzymania ponosi teściowa, która opłaca rachunki oraz ponosi koszty wyżywienia rodziny Skarżącego. Zdaniem Sądu z powyższych dokumentów oraz oświadczeń Skarżącego wynika, że Skarżący obecnie nie może we własnym zakresie pokryć kosztów sądowych, do których będzie zaliczał się wpis od ewentualnie wniesionej skargi kasacyjnej. Tym samym zasadne jest zwolnienie Skarżącego od jego ponoszenia. Wygospodarowanie takiej kwoty nie pozostałoby bowiem bez negatywnego wpływu na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych Skarżącego. Biorąc pod uwagę opisaną przez wnioskodawcę sytuację majątkową oraz porównując ją z obciążeniem wynikającym z zastępstwa profesjonalnego pełnomocnika należało uznać, iż w niniejszej sprawie zachodzą także przesłanki do udzielenia prawa pomocy we wnioskowanym zakresie obejmującym wynagrodzenie adwokata. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 254 § 1 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia