III SA/Wa 1797/10

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] maja 2010 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym poszczególne miesiące 2004 roku postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Skarżący A. K., wniósł do Sądu o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Działalność gospodarcza, którą prowadził została zawieszona od stycznia 2010 r., koszty utrzymania gospodarstwa domowego (prad, woda gaz) oraz wydatki związane z nauką dzieci pokrywane są z pensji żony. Skarżący oświadczył, że spłaca kredyt jaki zaciągnął w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że Skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną oraz córką (ur[...] r.) i synem (ur. [...] r ). Z oświadczenia wynika także, że Skarżący posiada dom o powierzchni 160 m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni 2,12 ha. Żona Skarżącego uzyskuje miesięczny dochód w kwocie 2.100 zł brutto. Dodatkowo Skarżący oświadczył, że na podstawie rozdzielności majątkowej, żona jest właścicielem 2/3 majątku tj. domu i gruntów. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego o przedstawienie dokumentów obrazujących stan majątkowy, Skarżący przedłożył zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) za lata 2008 i 2009, z których wynika, że Skarżący w 2008 r. uzyskał przychód w kwocie 175.378,84 zł natomiast koszty uzyskania przychodu wyniosły 192.715,33 zł w 2009 r. uzyskał przychód w kwocie 252.713,32 zł, a koszty uzyskania przychodu wyniosły 260.792,07 zł. Żona natomiast Skarżącego w 2008 r. osiągnęła dochód w kwocie 8.461,77 zł, a w 2009 r. dochód w kwocie 27.741,02 zł. Ponadto Skarżący przedłożył umowę o rozdzielności majątkowej z dnia [...] stycznia 2010 r. oraz umowę o pracę tymczasową żony. Z umowy tej wynika, że stawka zasadnicza wynagrodzenia żony wynosi 9 zł brutto za godzinę pracy. Z przedstawionego natomiast wyciągu bankowego z rachunku żony wynika, że na jej konto w sierpniu 2010 r. wpłynęła kwota 901.63 zł, w lipcu 2010 r. kwota 3.584,37 zł, w czerwcu 201 Or. kwota 1.294,04 zł, a w maju 2010 r. kwota 1.548,5 zł. Z przedstawionych natomiast rachunków wynika, że Skarżący z tytułu opłat za gaz wydatkował kwotę 1.753,03 zł (za styczeń i luty), 800,37 zł ( za marzec i kwiecień) oraz 465,67 zł (za maj i czerwiec), z tytułu opłat za energię za okres od marca do maja - 362,83 zł oraz za okres od maja do lipca - 334,54 zł., z tytułu opłat za wodę - 204,99 zł (czerwiec) oraz w lipcu kwotę 321 zł (KRUS). Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwaną dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko z opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246§ 1 pkt 1), a w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona - ze względu na swój stan majątkowy - nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość wpisu sądowego w kwocie 6.112 zł jak i stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku strony. Instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 p.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jest to zatem swoista forma dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w tym postępowaniu. Stąd też - jak również z uwagi na nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 p.p.s.a. - szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej strony (por. postanowienie NSA z 12 czerwca 2007 r., II FZ 214/07, niepubl.). W tym celu strona zobligowana jest przedstawić Sądowi nie tylko subiektywny opis zaistniałych faktów, ale przede wszystkim obiektywne dowody na ich potwierdzenie. Innymi słowy fakty te powinny być uwiarygodnione (a najlepiej udokumentowane), tak aby Sąd miał przekonanie (a najlepiej pewność), co do trafności swojej oceny możliwości finansowych strony. W niniejszej sprawie oświadczenia strony okazały się niespójne, a momentami sprzeczne. Z jednej strony bowiem Skarżący twierdzi, że jest bezrobotny i nie uzyskuje dochodów, a jedynym źródłem utrzymania jest pensja żony. Z drugiej strony Skarżący podaje, że spłaca zaciągnięty w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej kredyt. Z przedstawionej umowy leasingu wynika, że Skarżący spłaca miesięcznie kwotę ustalonego czynszu - 1.621,37 zł. Zatem jest to kwota przewyższająca miesięczny dochód żony Skarżącego. Biorąc zatem pod uwagę, że Skarżący wraz z żoną ponosi także inne wydatki np z tytułu opłat za gaz, energię, wodę, to stwierdzić należy, że kwota wydatków Skarżącego i jego rodziny znacznie przekracza kwotę dochodów. Pozwala to przypuszczać, że Skarżący posiada dochody, których nie ujawnił. Podniesione okoliczności, przemawiają zatem za odmową przyznania Skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów, bowiem Skarżący nie wykazał, że nie jest obecnie w stanie zgromadzić środków na poniesienie wpisu należnego od skargi. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.