III SA/Wa 1799/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Sylwester Golec, Sędziowie sędzia WSA Beata Sobocha, sędzia WSA Jolanta Sokołowska (sprawozdawca), Protokolant starszy referent Karol Kodym, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2014 r. sprawy ze skarg M. S. i D. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania podatkowego w sprawie ustalenia podatku rolnego od nieruchomości oddala skargi Zaskarżonym postanowieniem z [...] maja 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu zażalenia M. i Z. S., utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza Miasta [...] z [...] września 2009 r. o odmowie zawieszenia postępowania podatkowego w sprawie ustalenia podatku rolnego dla nieruchomości położonej w [...] – [...]. Z uzasadnienia postanowienia wynika, że M. i Z. S. zwrócili się do Burmistrza Miasta [...] o zawieszenie postępowania podatkowego w sprawie ustalenia podatku rolnego dla nieruchomości położonej w [...] – [...]. Jako podstawę zawieszenia postępowania wskazali art. 201 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749), dalej: "O.p.". Utrzymywali, że rozpatrzenie sprawy, a następnie wydanie decyzji jest uzależnione od prawomocnego rozstrzygnięcia przez sąd sprawy o zasiedzenie przez Z. i M. S. działek gruntu położonych w [...] – [...], które są przedmiotem niniejszego postępowania. Burmistrz Miasta [...] postanowieniem z [...] września 2009 r. odmówił zawieszenia postępowania podatkowego w sprawie ustalenia podatku rolnego dla nieruchomości położonej w [...] – [...], "z powodu braku jego zawieszenia". W zażaleniu M. i Z. S. zarzucili błędną wykładnię art. 3 ust. 2 w zw. z art. 3 ust. 6 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969 ze zm.), dalej: "u.p.r." oraz naruszenie art. 201 § 1 pkt 2 O.p. W uzasadnieniu powołanego na wstępie, zaskarżonego postanowienia Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, na treść art. 201 § 1 pkt 2 O.p. oraz art. 3 ust. 1 i ust. 2 u.p.r. i stwierdziło, że nie można jednoznacznie uznać, iż ustalenie podatku rolnego dla przedmiotowych nieruchomości jest uzależnione od rozstrzygnięcia przez sąd sprawy o zasiedzenie przez M. i Z. S. działek gruntu położonych w [...] – [...], które są przedmiotem niniejszego postępowania. Postępowanie cywilne w tej sprawie oparte jest na zupełnie innych przesłankach, niż postępowanie podatkowe, zaś okres zasiedzenia odmienny jest od okresu opodatkowania (i niekoniecznie musi się z nim pokrywać). W postępowaniu podatkowym organ nie ma określić kręgu właścicieli nieruchomości podlegającej opodatkowaniu (to pozostawia się sądowi cywilnemu), a jedynie krąg podatników podatku rolnego (który może być odmienny od kręgu właścicieli nieruchomości). Zdaniem organu jest możliwe ustalenie współposiadaczy samoistnych gruntu, prowadzących gospodarstwo rolne. Jeżeli jednak, jak twierdzą Skarżący, ustalenie to jest wadliwe, będzie możliwe zweryfikowanie tych ustaleń w toku postępowania pierwszej instancji lub w toku rozpatrywania ewentualnego odwołania od decyzji pierwszej instancji. Zdaniem organu odwoławczego, należało utrzymać w mocy postanowienie organu podatkowego pierwszej instancji, jako prawidłowo rozstrzygające sprawę z wniosku strony. Nie mógł tego faktu zmienić zawarty w rozstrzygnięciu dopisek "z powodu braku jego zawieszenia", który jest w oczywisty sposób nielogiczny, stanowi jednak w opinii składu orzekającego oczywistą omyłkę (passus ten miał zapewne brzmieć: "z powodu braku przesłanek jego zawieszenia"). Dodać trzeba, że dopisek ten w żaden sposób nie zmienia samego rozstrzygnięcia postanowienia, zaś przesłanki takiego rozstrzygnięcia zostały szczegółowo wskazane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. S. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu pierwszej instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie: 1. art. 201 §1 pkt 2 O.p., poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie i odmówienie zawieszenia postępowania w sytuacji, gdy postępowanie sądowe dot. nabycia przez zasiedzenie własności gruntu położonego przy tzw. [...] nie zostało jeszcze prawomocnie zakończone, zaś w toku tego postępowania sądowego ma być ustalona w sposób wyłączny i niepodważalny kwestia faktu, zakresu i podmiotów samoistnego posiadania ww. nieruchomości oraz uregulowanie tytułu prawnego do niej, które to okoliczności umożliwią opodatkowanie konkretnych osób (posiadaczy samoistnych lub właścicieli nieruchomości) podatkiem rolnym, 2. naruszenie art. 121 §1 O.p. poprzez wydanie w toku postępowania podatkowego dot. tej samej nieruchomości odmiennych rozstrzygnięć co do konieczności zawieszenia postępowania z uwagi na toczącą się sprawę o zasiedzenie W uzasadnieniu skargi Skarżąca wskazała, że skoro bezsporna jest okoliczność, iż przedmiotowe nieruchomości mają nieuregulowany prawomocnie stan prawny, to organy podatkowe nie mogą wbrew wyłącznej kompetencji sądu powszechnego dokonywać samodzielnej oceny tego, komu i na jakiej podstawie przysługuje tytuł prawny do tych nieruchomości lub kto jest jej samoistnym posiadaczem, lecz są zobligowane oczekiwać odpowiedniego rozstrzygnięcia sądu powszechnego właśnie w charakterze prejudykatu. Skarżąca wskazała, że pomiędzy niektórymi uczestnikami sprawy administracyjnej istnieje spór cywilny, co do zakresu i podstawy uprawnień względem nieruchomości, do którego rozstrzygnięcia nie są władne organy podatkowe, a którego rozstrzygniecie ma wpływ na wynik sprawy podatkowej. Zdaniem M. S. stanowisko orzekających w sprawie organów administracji jakoby postępowanie o zasiedzenie ww. nieruchomości pozostaje bez wpływu na wynik rozstrzyganej sprawy administracyjnej i nie stanowi zagadnienia prejudycialnego jest nieuzasadnione i prowadziłoby do niepożądanych skutków w sytuacji, gdyby sąd powszechny przyznał status samoistnych posiadaczy prowadzący do stwierdzenia zasiedzenia na rzecz jednych osób, zaś organ administracji uznał, że inne osoby są samoistnymi posiadaczami lub wręcz innym osobom przysługuje prawo własności nieruchomości. Stanowisko takie byłoby nie do pogodzenia również z zasadą pewności i bezpieczeństwa obrotu. Na ww. postanowienie skargę wniosła też D. K., w której wniosła o uchylenie postanowień organów obu instancji oraz o umorzenie postępowania w sprawie. W uzasadnieniu Skarżąca podała, że nieruchomość rolna położona na [...] od 40 lat pozostaje w wyłącznym władaniu M. i Z. S. Oni płacili podatek od tej nieruchomości i to oni dysponowali nieruchomością. Zatem decyzje zobowiązujące Skarżącą do zapłacenia podatku od ww. nieruchomości są sprzeczne ze stanem faktycznym i prawnym. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało argumentacje zawartą w zaskarżonym postanowieniu i wniosło o oddalenie skargi. Na rozprawie w dniu 13 lutego 2014 r. pełnomocnik M. S. cofnął skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W niniejszej sprawie zaskarżone zostało postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławcze w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania podatkowego w sprawie ustalenia podatku rolnego dla nieruchomości położonej w [...] – [...]. Skargę na to postanowienie złożyła M. S. oraz D. K. Pełnomocnik M. S. cofnął skargę na rozprawie, jednak do rozpatrzenia pozostała skarga wniesiona przez D. K. W wyniku rozpatrzenia tej skargi Sąd stwierdził, iż zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa. Z akt sprawy wynika, że M. i Z. S. wnieśli o zawieszenie postępowania podatkowego w sprawie ustalenia podatku rolnego dla nieruchomości położonej w [...] – [...], na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 O.p., twierdząc, że rozstrzygnięcie sprawy jest uzależnione od prawomocnego rozstrzygnięcia przez sąd sprawy o zasiedzenie przez nich ww. nieruchomości. Zgodnie z art. 201 § 1 pkt 2 O.p. organ podatkowy zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Powołana regulacja pozwala na wyodrębnienie czterech istotnych elementów składających się na ustawową konstrukcję zagadnienia wstępnego; musi ono 1) wyłonić się w toku postępowania podatkowego, 2) jego rozstrzygnięcie należy do innego organu lub sądu, 3) rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, 4) istnieje zależność między rozstrzygnięciem zagadnienia wstępnego a rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji. Z zagadnieniem wstępnym organ ma do czynienia wtedy, gdy rozstrzygnięcie sprawy podatkowej uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem kwestii prawnej, a nie faktycznej. Ażeby stwierdzić, czy rozstrzygnięcie przez sąd sprawy o zasiedzenie nieruchomości jest zagadnieniem wstępnym w sprawie ustalenia podatku rolnego należy sięgnąć do przepisów ustawy o podatku rolnym w celu ustalenia kto jest podatnikiem tego podatku. I tak, art. 3 ust. 1 u.p.r., w brzmieniu obowiązującym w 2001 r., stanowił, że obowiązek podatkowy w podatku rolnym, z zastrzeżeniem ust. 2, ciąży na osobach fizycznych, osobach prawnych, jednostkach organizacyjnych nie mających osobowości prawnej, które: 1) są właścicielami albo samoistnymi posiadaczami gruntów wchodzących w skład gospodarstw rolnych lub 2) posiadają - na podstawie zawartej umowy albo innego tytułu prawnego, a także bezumownie - grunty wchodzące w skład gospodarstw rolnych stanowiących własność Skarbu Państwa lub gminy. Od 1 stycznia 2003 r. art. 3 ust. 1 u.p.r. stanowi, że podatnikami podatku rolnego są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki, nieposiadające osobowości prawnej, będące: 1) właścicielami gruntów, z zastrzeżeniem ust. 2; 2) posiadaczami samoistnymi gruntów; 3) użytkownikami wieczystymi gruntów; 4) posiadaczami gruntów, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie wynika z umowy zawartej z właścicielem lub jest bez tytułu prawnego w warunkach określonych w lit. a) i b) tego punktu. Zgodnie zaś ust. 2 art. 3 u.p.r., jeżeli grunty znajdują się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku rolnego ciąży na posiadaczu samoistnym. Z przytoczonych regulacji obowiązujących na przestrzeni powyżej wskazanych lat wynika, że podatnikiem podatku rolnego jest posiadacz samoistny. Zgodnie zaś z art. 336 Kodeksu cywilnego posiadaczem samoistnym jest ten kto faktycznie włada rzeczą jak właściciel. Zatem w postępowaniu w sprawie ustalenia podatku rolnego nie jest konieczne ustalenie kto jest właścicielem nieruchomości rolnej, lecz kto faktycznie włada rzeczą (nieruchomością), czyli ustalenie, czy istnieje posiadacz samoistny. M. i Z. S. twierdzili, że to oni faktycznie władali nieruchomością położoną w [...] – [...] i w związku z tym wystąpili do sądu o stwierdzenie nabycia tej nieruchomości przez zasiedzenie. Również D. K. twierdziła, iż ww. nieruchomość od 40 lat pozostaje w wyłącznym władaniu M. i Z. S. Organ podatkowy w toku postępowania wyjaśniającego mógł poczynić ustalenia kto w niniejszej sprawie jest podatnikiem podatku od nieruchomości, bez oczekiwania na wyrok Sądu w przedmiocie zasiedzenia nieruchomości. Wskazać trzeba, że według dominującego poglądu posiadanie, w tym samoistne, jest stanem faktycznym, zaś jak już to wyjaśniono, z zagadnieniem wstępnym organ ma do czynienia wtedy, gdy rozstrzygnięcie sprawy podatkowej uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem kwestii prawnej, a nie faktycznej. Reasumując stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie zagadnieniem wstępnym, o którym mowa w art. 201 § 1 pkt 2 O.p., nie jest ustalenie kto jest właścicielem nieruchomości, a przecież de facto tego dotyczyło postępowanie sądowego, do zakończenia którego zdaniem M. i Z. S. organ podatkowy powinien zawiesić postępowanie w sprawie ustalenia podatku rolnego dla nieruchomości położonej w [...] – [...]. Organ w toku postępowania mógł poczynić ustalenia, czy w sprawie występuje posiadacz samoistnym i kto nim jest, a ta okoliczność nie była przedmiotem sprawy sądowej, na którą powoływali się M. i Z. S. Ponieważ rozstrzygnięcie sprawy podatkowej nie było uwarunkowane uprzednim rozstrzygnięciem kwestii prawnej, zasadnie odmówiono zawieszenia postępowania podatkowego. W sprawie nie wystąpiła przesłanka określona ww. art. 201 § 1 pkt 2 O.p. Zważywszy na argumenty podniesione w skardze przez D. K., stwierdzić trzeba, iż są one nietrafne. Niniejsza sprawa nie dotyczy bowiem decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe, lecz wyłącznie odmowy zawieszenia postępowania podatkowego w sprawie ustalenia podatku od nieruchomości. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), postanowił jak w sentencji.