III SA/Wa 1802/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Kurasz, , po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. sp. z o.o. z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi D. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] sierpnia 2009 r., Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym za poszczególne miesiące 2002 r. postanawia - przyznać Skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym, tj. w postaci zwolnienia od wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 1.500 zł (słownie: tysiąc pięćset złotych) - W skardze z 9 września 2009 r., na powołaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Celnej w W., D. Sp. z o.o. (dalej: "Skarżąca" lub "Spółka") zawarła wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych tj. zwolnienie od wpisu od skargi w wysokości 55.538 zł. Do skargi załączono wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu PPPr. W uzasadnieniu wniosku Spółka wskazała, iż z uwagi na skutki toczących się postępowań podatkowych znalazła się na krawędzi bankructwa. Do dnia dzisiejszego organy określiły i egzekwują kwotę ponad 17 mln złotych. Cały majątek Spółki w tym: konta bankowe, ruchomości, udziały zostały zabezpieczone przez Urząd Skarbowy W. i Izbę Celną na poczet zaległości. Spółka nie posiada żadnego majątku nieobjętego zabezpieczeniem, który można by było zbyć. Przeprowadzona egzekucja ze środków obrotowych jak i majątku trwałego uniemożliwiła działalność Spółki, gdyż całkowicie zlikwidowała źródło przychodów. Spółka utraciła płynność finansową i nie reguluje zobowiązań wobec wierzycieli. Nie zatrudnia żadnych pracowników. Ze względu na raptowny brak środków finansowych nie mogła i nie może przeprowadzić procedury upadłościowej lub likwidacyjnej. Wspólnicy nie mogą wnieść dopłat do Spółki celem pokrycia długu, gdyż maksymalna dopuszczalna wysokość dopłat określona w akcie notarialnym Spółki została przez wspólników już wniesiona i do tej pory z uwagi na brak środków nie zwrócona. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazano, iż kapitał zakładowy Spółki wynosi 100.000 zł, wartość środków trwałych na dzień 31 grudnia 2008 r. - 9.000 zł, strata za rok 2008 wyniosła 982.000 zł. Pismem z 21 października 2009 r. Referendarz sądowy wezwał Skarżącą do nadesłania dodatkowych dokumentów dotyczących sytuacji finansowej Spółki. W odpowiedzi Spółka nadesłała: kopię zeznania CIT-8 za 2008 r. bilans oraz rachunek zysków i strat za okres od 01.01.2009 r. do 30.09.2009 r. oraz od 01.01.2008 r. do 31.12.2008 r., kopie deklaracji VAT-7 za okres od maja do września 2009 r., kopię zeznania PIT-37 jedynego członka zarządu, oświadczenie członka zarządu, pisma w sprawie zamknięcia rachunków bankowych, wykaz należności i zobowiązań, dokumenty dotyczące postępowania egzekucyjnego, kopie faktur za usługi pełnomocnika. Postanowieniem z dnia 18 listopada 2009 r. Referendarz sądowy przyznał Skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi ponad kwotę 5.000 zł, w pozostałym zakresie odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy. Od tego postanowienia Spółka w ustawowym terminie złożyła sprzeciw wnosząc o zwolnienie jej od wpisu od skargi w wysokości powyżej 1.500 zł. W uzasadnieniu wskazała, że zgadza się z oceną Referendarza sądowego, iż sytuacja finansowa Skarżącej uzasadnia przyznanie jej prawa pomocy, bowiem nie posiada ona środków uiszczenie wpisu sądowego. Spółka podniosła, że gotowa jest ona również ponieść część kosztów wpisu sądowego. Skarżąca nie podzieliła jednak stanowiska Referendarza sądowego, iż jest ona w stanie, mimo trudniej sytuacji finansowej, uiścić kwotę 5.000 zł. W Ocenie Skarżącej stwierdzenie, iż obecnie aktywnie uczestniczy ona w obrocie gospodarczym, dokonuje płatności i posiada wierzytelności, jest błędne. Wyjaśniła, że od czerwca 2009 r. do chwili wniesienia sprzeciwu wykazane w deklaracjach VAT kwoty sprzedaży i zakupów są równoważne i wynoszą średnio ok. 2.100 zł. Obie kwoty, wartość sprzedaży i zakupów dotyczą refaktury leasingu, który Skarżąca musi kontynuować (w przypadku rezygnacji obciążona byłaby karnymi opłatami). Przedmiot leasingu za zgodą leasingodawcy jest podnajmowany przez inną firmę, ale faktury są wystawiane na Skarżącą i tylko dlatego są wykazywane w deklaracjach VAT. Skarżąca nadmieniła, że płatności za ww. leasing dokonuje podnajemca bezpośrednio na konto leasingodawcy. Bezprzedmiotowe - w ocenie Skarżącej - są zatem wszystkie uwagi dotyczące jej sytuacji finansowej w okresie styczeń-czerwiec 2009 r. Zdaniem Skarżącej fakt, iż przez cały rok 2009 r. udało się jej wygospodarować jakieś środki i przeznaczyła je na wynagrodzenie pełnomocnika (około 3 700 zł) oraz wpisy sądowe do WSA w Warszawie (około 11 000 zł) jest argumentem za przyznaniem pomocy, a nie przeciw. Skarżąca podniosła, że poważnie traktuje ona postępowanie sądowe i swoje obowiązki związane z procesem, nie składa wniosku o przyznanie pomocy prawnej pochopnie, w sytuacji kiedy takiej pomocy nie potrzebuje. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: przyznać Skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi ponad kwotę 1.500 zł. W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Przechodząc do meritum sprawy Sąd stwierdza, że z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych wynika, że zasadą jest, iż to strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Występująca w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucja "prawa pomocy" stanowi zatem odstępstwo od powołanej wyżej zasady, będące formą dofinansowania z budżetu państwa i powinna być stosowana tylko w uzasadnionych przypadkach. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 p.p.s.a., Sąd może, na wniosek strony, przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W przypadku całkowitego przyznania prawa pomocy, prawo to obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.), natomiast w zakresie częściowym obejmuje ono zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym zgodnie art. 246 § 2 pkt 2 ww. ustawy następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wykładania językowa powołanych powyżej przepisów p.p.s.a. jednoznacznie wskazuje, że to wnioskodawca powinien wykazać, przedstawiając odpowiednie argumenty i dowody, iż nie ma żadnych środków lub nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Należy zatem podkreślić, iż to na Skarżącej spoczywa ciężar dowodzenia, iż nie jest w stanie ponieść należnych, ustawowych kosztów postępowania, w tym wpisu sądowego. Do Sądu należy natomiast ocena przytoczonych przez stronę okoliczności. Zasadność wniosku o udzielenie prawa pomocy Sąd rozpatruje w dwóch aspektach – z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Dodatkowo w niniejszej sprawie Sąd zobowiązany był uwzględnić fakt, iż Skarżąca prowadzi jednocześnie kilka spraw przez Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, w których również zobowiązana jest do ponoszenia kosztów sądowych. W niniejszej sprawie wymagalnym kosztem sądowym na obecnym etapie postępowania jest wpis od skargi w wysokości 55.539 zł. W ocenie Sądu Skarżąca spełnia przesłanki do uwzględnienia złożonego przez nią wniosku o przyznanie prawa pomocy i zwolnienie jej od wpisu od skargi ponad kwotę 1.500 zł. Zauważyć należy, iż z dokumentacji nadesłanej przez Spółkę wynika jednoznacznie, że jej sytuacja finansowa jest bardzo trudna. W zeznaniu CIT-8 za 2008 r. Spółka wykazała stratę w wysokości 208.353,32 zł. Z bilansu na dzień 30 września 2009 r. wynika, iż wysokość zobowiązań Spółki wynosi [...] zł, strata z lat ubiegłych 15.610.623,05 zł, strata z bieżącego roku 401.183,71 zł. Z kolei należności Skarżącej wynoszą jedynie 2.032,87 zł. Z oświadczeń Spółki wynika ponadto, że jej zobowiązania wynoszą z tytułu: dostawy towarów ponad 97 tyś. zł., składek na ubezpieczenie społeczne ok. 40. tyś. zł., podatku od wynagrodzeń ponad 4 tyś. zł., VAT ok. 150 tyś. zł, zobowiązania wobec urzędu skarbowego i celnego wynikające z decyzji pokontrolnych ok. 15 mln. zł, inne- ponad 200 tyś zł. W stosunku do Spółki prowadzone jest postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W. oraz Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego ZUS w W.. W trakcie toczącego się postępowania dokonano zajęcia i odbioru ruchomości Spółki, w tym m.in.: samochodów ciężarowych, maszyn, zbiorników paliwa, naczepy, zestawów komputerowych, kasy fiskalnej. W stosunku do Spółki wystawiono również szereg nakazów zapłaty w postępowaniach upominawczych. Skarżąca wyjaśniła ponadto, iż aktualnie nie prowadzi działalności gospodarczej. Wykazana w deklaracjach VAT-7 sprzedaż dotyczy refaktury ponoszonych kosztów leasingu dla firmy podnajmującej przedmiot leasingu. Spółka nie może zrezygnować z tego leasingu, ponieważ pozostało jeszcze pół roku do wykupu przedmiotu leasingu. Czynsz za dzierżawę płaci w imieniu Spółki firma podnajmująca. W opinii Sądu aktualna sytuacja finansowa Skarżącej nie pozwala na partycypowanie w pełnych kosztach postępowania, w tym w szczególności kosztach związanych z pełnym pokryciem wpisu sądowego w sprawie. Za powyżej wyrażonym poglądem przemawia także – jak wspomniano wcześniej - ilość spraw skarżącej (aktualnie 4 sprawy niezakończone), od których Sąd żąda – w krótkim okresie czasu – uiszczenia opłat sądowych. W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził, iż przesłanki, będące warunkiem niezbędnym do częściowego zwolnienia Skarżącej od kosztów sądowych są spełnione w stopniu uzasadniającym zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu do wysokości wnioskowanej przez Skarżącą, tj. ponad kwotę 1.500 zł. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 260 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.