III SA/Wa 1803/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Sędzia WSA Jakub Pinkowski (spr.), Asesor WSA Alojzy Skrodzki, Protokolant Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lutego 2005 r. sprawy ze skargi T. O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] czerwca 2004 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia przedawnienia zobowiązania podatkowego za lata 1995 - 1997. 1) uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] października 2003 r. nr [...], 2) stwierdza, że uchylone postanowienia nie podlegają wykonaniu w całości, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącej kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] czerwca 2004 roku o nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] października 2003 roku o nr [...], na mocy którego organ ten stwierdził przedawnienie zobowiązania podatkowego za lata 1995 -1997 dotyczącego obiektu handlowego nr [...] położonego na targowisku “[...]" będącego własnością Pani T. O., dalej zwanej Skarżącą. Organ I instancji podniósł w uzasadnieniu, że Skarżąca w dniu [...] kwietnia 2000 roku złożyła wykaz nieruchomości, oświadczając że była właścicielką w/w obiektu handlowego. Prezydent W., działając jako organ I instancji, postanowieniem z dnia [...] października 2003 roku stwierdził przedawnienie zobowiązania podatkowego za lata 1995 -1997 dotyczącego tego obiektu. Od postanowienia tego odwołała się Skarżąca, podnosząc, że “prawo nie działa wstecz a nieprawomocne postanowienie nie może być podstawą wydania decyzji w jakiejkolwiek sprawie". Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu sprawy, utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji, wskazując, że zgodnie z art. 68 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy, a jeżeli podatnik nie złożył deklaracji w terminie przewidzianym w przepisach prawa podatkowego, to zobowiązanie podatkowe nie powstaje, pod warunkiem że decyzja ustalająca wysokość tego zobowiązania została doręczona po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. Nadto, zgodnie z art. 70 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. W świetle tych przepisów konkludował organ II instancji, Prezydent W. powinien był umorzyć postępowanie, a nie “stwierdzić przedawnienie", ponieważ jednak postanowienie przywoływało właściwą podstawę prawną i okazało się zasadne, organ ten uznał za właściwe utrzymać je w mocy. Postanowienie to zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca, wnosząc o jego uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. Skarżąca zarzuciła rozstrzygnięciu organu II instancji naruszenie art. 122, 187 w zw. z art. 235 jak również art. 210 Ordynacji podatkowej, bowiem uchyliło się od wszechstronnego i wyczerpującego zbadania sprawy. Ponieważ organ II instancji nie uzupełnił również materiału dowodowego, czym naruszył art. 229 Ordynacji podatkowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi, podnosząc co do zasady argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżanego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) stanowi, że kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 tej ustawy, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności orzeczenia. Oceniając zaskarżone postanowienie w tym zakresie należy stwierdzić, że nie odpowiada ono prawu, aczkolwiek nie są uzasadnione zarzuty zawarte w skardze. Jak trafnie przypomniał organ II instancji zgodnie z art. 68 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy, a jeżeli podatnik nie złożył deklaracji w terminie przewidzianym w przepisach prawa podatkowego, to zobowiązanie podatkowe nie powstaje, pod warunkiem że decyzja ustalająca wysokość tego zobowiązania została doręczona po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. Ponieważ decyzja wymierzająca podatek od nieruchomości ma charakter konstytutywny, ustala bowiem wysokość zobowiązania podatkowego w myśl art. 21 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, to oznacza, iż w badanej przez Sąd sprawie nie tylko nie doszło do powstania zobowiązania podatkowego za lata 1995 – 1997, lecz przedawnieniu także uległo “prawo do wydania decyzji". W tym kontekście jest oczywiste, że rozstrzygnięcie organu I instancji, utrzymane w mocy zaskarżonym postanowieniem jest nieprawidłowe i to co najmniej z dwóch powodów. Po pierwsze w sentencji postanowienia organ I instancji nie zawarł właściwego rozstrzygnięcia, stwierdzając jedynie przedawnienie zobowiązania podatkowego w oparciu o art. 70b Ordynacji podatkowej. Pomijając fakt, że stwierdzenie przedawnienia, jest – zgodnie z art. 70b Ordynacji podatkowej - wyłącznie przesłanką do umorzenia postępowania, to należy wskazać, że tak sformułowana sentencja postanowienia ani nie zawiera w sobie wymaganego przez prawo rozstrzygnięcia sprawy, ani też nie kończy postępowania, a tym samym nie spełnia wymogów określonych w art. 207 § 2 Ordynacji podatkowej. Po drugie, powołany przez organ obu instancji art. 70b Ordynacji podatkowej, stanowi, że postępowanie podatkowe umarza się w drodze postanowienia, jeżeli w jego trakcie zobowiązanie podatkowe uległo przedawnieniu. Jak wskazano powyżej w niniejszej sprawie w ogóle nie doszło po stronie Skarżącej do powstania zobowiązania podatkowego za lata 1995 – 1997. Jeżeli zatem zobowiązanie podatkowe nie powstało, to nie mogło dojść do jego przedawnienia w toku postępowania podatkowego. Nie ma racji zatem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., gdy stwierdza, że co prawda postanowienie organu I instancji zostało niewłaściwie sformułowane, lecz w zasadzie nie miało to wpływu na wynik sprawy, gdyż właściwa była podstawa prawna rozstrzygnięcia. Podstawa prawna – jak wynika z powyższych wywodów - właściwa nie była, a postanowienie nie zawierało ani właściwego rozstrzygnięcia, ani nie kończyło postępowania. Organ podatkowy I instancji stwierdzając, że zobowiązanie podatkowe za lata 1995 – 1997 nie powstało, a nadto przedawnieniu także uległo “prawo do wydania decyzji", powinien umorzyć postępowanie podatkowe jako bezprzedmiotowe w oparciu o art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - w oparciu o przepisy art. 145 § 1 lit. c, art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) - orzekł jak w sentencji wyroku.