III SA/Wa 1803/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Aneta Trochim-Tuchorska (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Sylwester Golec, sędzia WSA Beata Sobocha, Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Kalinowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2016 r. sprawy ze skargi L. F. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz L. F. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (Kolegium) postanowieniem z [...] października 2015r. stwierdziło niedopuszczalność zażalenia Skarżącego L.F. z 23 czerwca 2015r. na postanowienie Prezydenta [...] W. z [...] lipca 2015r. o pozostawieniu bez rozpatrzenia wniosku w sprawie ulgi w spłacie zobowiązań z tytułu podatku od nieruchomości. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium wskazało, że Skarżący wnioskiem z 3 lutego 2015r. zwrócił się do Prezydenta [...] W. z prośbą o umorzenie zaległości z tytułu podatku od nieruchomości za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...]. Pismem z 17 kwietnia 2015r. Prezydent [...] W. wezwał Skarżącego do złożenia dokumentów niezbędnych do rozpatrzenia sprawy w części dotyczącej ulgi w podatku od nieruchomości. Wnioskiem z 4 czerwca 2015r. Skarżący zwrócił się do Prezydenta [...] W. z prośbą o rozłożenie na raty ww. zaległości podatkowej oraz umorzenie odsetek w kwocie 273,00 zł. Wskazał, że bieżące płatności były księgowane na dawne zaległości, czego nie był świadomy. Rozłożenie na raty zaległości podatkowej w obecnej sytuacji Skarżącego pozwoli na ratalne spłaty kwoty głównej. Skarżący podkreślił, że od lipca 2013r. nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej. Pismem z 10 czerwca 2015r. Prezydent [...] W. wezwał Skarżącego do złożenia w terminie 7 dni dokumentów niezbędnych do rozpatrzenia sprawy w części dotyczącej ulgi w podatku od nieruchomości, tj. umorzenia odsetek oraz rozłożenia na raty zaległości podatkowej. Dalej Kolegium wskazało, że pismem z 23 czerwca 2015r. skierowanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. Skarżący zwrócił się z prośbą o interwencję i zapoznanie się z niniejszą sprawą. Zwrócił się z prośbą o umorzenie odsetek i kosztów upomnień oraz rozłożenie na raty zaległości podatkowej. Wyjaśnił, że powstała zaległość jest dla niego wątpliwa, nie ma siły i możliwości sprawdzenia wiarygodności tego zadłużenia po tylu latach. Oświadczył, że posiadają z żoną emeryturę po 1300 zł i nie stać ich na jednorazowe wpłacenie takiej sumy, jaką naliczono do spłaty. W chwili zwrotu lokalu przy ul. [...] żaden urzędnik nie rozliczył zaległości. Skarżący uważa, że sprawa jest bardzo wątpliwa i tak naprawdę to powinien być zwolniony z tych opłat, a sprawa powinna zostać umorzona. Postanowieniem z [...] lipca 2015r. Prezydent [...] W. pozostawił bez rozpatrzenia wniosek Skarżącego z 23 marca 2015r., uzupełniony wnioskiem z 10 czerwca 2015r. w sprawie ulgi w spłacie zobowiązań z tytułu podatku od nieruchomości. Postanowienie to zostało doręczone Skarżącemu w trybie doręczenia zastępczego w dniu 3 sierpnia 2015r. Następnie Kolegium podniosło, że zażalenie na ww. postanowienie podpisane przez Skarżącego zostało nadane w placówce pocztowej w dniu 25 czerwca 2015r., o czym świadczy znajdująca się na kopercie data stempla pocztowego. Zdaniem Kolegium, zażalenie zostało złożone przedwcześnie, tj. przed terminem doręczenia postanowienia z dnia [...] lipca 2015r. Kolegium podniosło, że podstawową regułą, która umożliwia stronie zapoznanie się z treścią wydanego przez organ postanowienia jest doręczenie postanowienia stronie. Wyjątkiem jest natomiast - możliwość zakomunikowania stronie postanowienia ustnie przez organ. Doręczenie postanowienia ma zatem zasadnicze znaczenie dla dalszego toku postępowania, gdyż od tego momentu postanowienie to wiąże organ, który je wydał (art. 212 w zw. z art. 219 ustawy -Ordynacja podatkowa), natomiast dla strony rozpoczyna się bieg terminu do złożenia zażalenia. W związku z tym wniesienie przez stronę zażalenia przed rozpoczęciem biegu terminu do dokonania tej czynności, tj. przed doręczeniem postanowienia, jest przedwczesne i nie może wywoływać skutków prawnych jakie ustawa wiąże z zaskarżaniem orzeczeń. Decydujące i prawnie doniosłe znaczenie ma dzień doręczenia postanowienia stronie, zarówno w sytuacji, gdy w postępowaniu występuje tylko jedna strona, jak i w przypadku wielości stron. Wiąże się z nim jednolita reguła w zakresie możliwości uruchomienia kontroli instancyjnej, dotycząca czasu, w jakim dopuszczalne jest skorzystanie z uprawnienia do wniesienia zażalenia. Termin zaskarżenia rozstrzygnięcia jest jednakowy dla poszczególnych stron postępowania i można go precyzyjnie zindywidualizować w odniesieniu do każdej z nich. Rozpoczyna on bieg od doręczenia postanowienia poszczególnym uczestnikom postępowania. Kolegium podkreśliło, że utrwalone i jednolite stanowisko sądów administracyjnych uznaje za bezskuteczne, z prawnego punktu widzenia, i niedopuszczalne wniesienie środka odwoławczego przed rozpoczęciem biegu terminu do dokonania tej czynności. Odmienna wykładnia powołanego przepisu nie jest ani możliwa, ani uzasadniona. Skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] października 2015r. W ocenie Skarżącego zaskarżone postanowienie jest niezrozumiałe i niejasne. Skarżący wskazał, że w dniu 10 czerwca 2015r. otrzymał postanowienie nr [...], w którym został poinformowany o możliwości odwołania się do Kolegium w ciągu siedmiu dni, co też uczynił w dniu 25 czerwca 2015r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014r., poz. 1647 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tego artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym orzeczeniem z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem przy wydaniu zaskarżonego postanowienia doszło do naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] października 2015r., stwierdzające niedopuszczalność zażalenia Skarżącego z 23 czerwca 2015r. (nadanego w placówce pocztowej w dniu 25 czerwca 2015r.). Podstawą prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia jest przepis art. 228 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012r., poz. 749 ze zm.; dalej: "O.p."). Zgodnie z tym przepisem stosowanym odpowiednio w postępowaniu zażaleniowym z mocy art. 239 O.p., organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia niedopuszczalność zażalenia. Niedopuszczalność zażalenia, o której mowa w art. 228 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 O.p., może wynikać z przyczyn o charakterze przedmiotowym lub podmiotowym. Z przyczyn podmiotowych, niedopuszczalność zażalenia zachodzi w razie wniesienia zażalenia przez osobę niemającą zdolności do czynności lub przez podmiot niemający legitymacji do wniesienia zażalenia, a więc gdy określony podmiot nie jest adresatem zaskarżonego zażaleniem postanowienia lub gdy nie wykazał, że narusza ono jego interes prawny. Natomiast wśród przyczyn o charakterze przedmiotowym skutkujących niedopuszczalnością zażalenia wymienia się także sytuację braku przedmiotu zaskarżenia oraz gdy przepisy prawne wyłączają możliwość zaskarżenia aktu administracyjnego organu pierwszej instancji. W niniejszej sprawie w ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. zasadność stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia wynikała z faktu wniesienia tego zażalenia przedwcześnie. Kolegium uznało bowiem, że wniesione przez Skarżącego pismo z 23 czerwca 2015r., to środek zaskarżenia na postanowienie Prezydenta [...] W. z [...] lipca 2015r., doręczone Skarżącemu w trybie zastępczym 3 sierpnia 2015r. Zdaniem Sądu, za całkowicie nieuzasadnione należało uznać potraktowanie pisma Skarżącego z 23 czerwca 2015r. (nadanego w placówce pocztowej 25 czerwca 2015r.), jako zażalenie na postanowienie Prezydenta [...] W. z [...] lipca 2015r. w sprawie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosków Skarżącego o przyznanie ulgi w spłacie zaległości w podatku od nieruchomości. Zważyć bowiem należy, że zarówno w dniu sporządzenia, jak i w dniu nadania pisma z 23 czerwca 2015r., nie było jeszcze wydane przez Prezydenta [...] W. postanowienie z [...] lipca 2015r. Tym samym Skarżący nie mógł mieć o nim żadnej wiedzy, a w konsekwencji także nie mógł go kwestionować. Podkreślenia wymaga w związku z argumentacją Kolegium, że w rozpoznawanej sprawie nie zaistniała sytuacja, gdy akt został wydany i strona powzięła o nim informację (np. przeglądając akta sprawy) i następnie wniosła środek zaskarżenia przed doręczeniem jej tego aktu. W ocenie Sądu, analiza treści pisma z 23 czerwca 2015r. jednoznacznie wskazuje, że stanowi ono zażalenie na postanowienie Prezydenta [...] W. z [...] czerwca 2015r., nr [...] w sprawie zaliczenia dokonanej przez Skarżącego wpłaty na poczet zaległości w podatku od nieruchomości. Skarżący w piśmie z 23 czerwca 2015r. wprost wskazuje na postanowienie z [...] czerwca 2015r., nr [...], podnosząc, że znowu wpłacona przez niego kwota została zabrana na odsetki (29 zł), pomimo że wystąpił o umorzenie odsetek. Wskazać należy, że w aktach sprawy znajduje się postanowienie Prezydenta [...] W. z 10 czerwca 2015r., nr [...] o zaliczeniu dokonanej przez Skarżącego wpłaty kwoty 100 zł na poczet zaległości w podatku od nieruchomości (raty: 3/2011 i 4/2011; należność główna – 71 zł, odsetki – 29 zł). Postanowienie to zostało doręczone Skarżącemu w dniu 22 czerwca 2015r. Zatem ewidentnie pismo z 23 czerwca 2015r. stanowi zażalenie na to właśnie postanowienie z [...] czerwca 2015r. Skarżący ewidentnie nie zgadza się z zaliczeniem części dokonanej wpłaty na poczet odsetek, w sytuacji gdy wystąpił z wnioskiem o umorzenie odsetek. Ponadto z treści pisma z 23 czerwca 2015r. wynika, że Skarżący nie jest w stanie z powodu upływu czasu sprawdzić, czy organ podatkowy pierwszej instancji prawidłowo dokonywał rozliczeń wpłat dokonywanych przez Skarżącego na przełomie kilku lat (począwszy od 2006r.) na poczet podatku od nieruchomości w związku z dzierżawą nieruchomości przy ul. [...] w W. Skarżący podkreślił, że w momencie zwrotu lokalu przy ul. [...] nie rozliczono go z zaległości. W jego ocenie istnieje możliwość błędów i ma prawo mieć wątpliwości. Podniósł też, że nie ma możliwości sprawdzenia wiarygodności zadłużenia. Podkreślenia wymaga, że w piśmie z 23 czerwca 2015r. Skarżący niewątpliwie wnosi również o przyznanie ulgi w spłacie zaległości poprzez rozłożenie na raty zaległości w podatku od nieruchomości oraz umorzenie odsetek i kosztów upomnień. Dodatkowo Skarżący podnosi, że nieuzasadnione jest żądanie wypełniania dokumentów odnośnie majątku oraz dochodów. Okoliczność ta nie może jednak przesądzać o możliwości zakwalifikowania pisma z 23 czerwca 2015r. jako zażalenia na postanowienie z [...] lipca 2015r., które to postanowienie w dacie wniesienia pisma, tj. 25 czerwca 2015r., nie zostało jeszcze wydane. Zwłaszcza, że w obrocie prawnym w dacie wniesienia pisma z 23 czerwca 2015r. było postanowienie Prezydenta [...] W. z [...] czerwca 2015r., które wprost zostało wskazane w tym piśmie. Ponadto pismo z 23 czerwca 2015r. zostało wniesione w terminie do wniesienia zażalenia na postanowienie z [...] czerwca 2015r., a nadto argumentacja w nim podana wskazuje na brak akceptacji przez Skarżącego stanowiska Prezydenta [...] W. wyrażonego w postanowieniu z 10 czerwca 2015r. Zauważyć należy, że w sytuacji gdy organ ma wątpliwości co do treści żądania strony, ma obowiązek wezwać stronę o jego sprecyzowanie (zob. art. 169 § 1 O.p.). Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie dokładna jednak analiza treści pisma z 23 czerwca 2015r. pozwala na przyjęcie, że stanowi ono zażalenie na postanowienie Prezydenta [...] W. z [...] czerwca 2015., nr [...] w sprawie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości w podatku od nieruchomości, które znajduje się w aktach sprawy i zostało doręczone Skarżącemu 22 czerwca 2015r. W związku z tym nie zachodziła potrzeba wzywania Skarżącego o sprecyzowanie żądania. W konsekwencji uznać należało, że Kolegium naruszyło art. 228 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 O.p. poprzez ich zastosowanie. Rozpoznając ponownie sprawę Kolegium rozpozna merytorycznie zażalenie na postanowienie Prezydenta [...] W. z [...] czerwca 2015., nr [...] w sprawie zaliczenia wpłaty 100 zł na poczet zaległości w podatku od nieruchomości, co wiąże się z dokonaniem ustaleń czy i w jakiej wysokości istniała zaległość w podatku od nieruchomości, a jeśli tak to z czego wynikała. W związku natomiast z argumentacją dot. kwestii wniosku o umorzenie odsetek organ winien wyjaśnić Skarżącemu czy miało to wpływ na dokonane zaliczenie wpłaty. W tym stanie sprawy Sąd na podstawie 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. Zgodnie z art. 200 i art. 205 § 1 P.p.s.a., Sąd zasądził na rzecz Skarżącego zwrot kosztów postępowania w kwocie 100 zł, obejmujący uiszczony wpis sądowy.