III SA/Wa 1809/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Golec, Sędzia WSA Marek Kraus, Protokolant Agata Rogosz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2010 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty opłaty skarbowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...], 2) stwierdza, że uchylone decyzje nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz A. K. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. III SA/Wa 1809/09 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z [...] grudnia 2008 r. Prezydent W., po rozpoznaniu wniosku A. K. (dalej zwanego też "Skarżącym"), odmówił stwierdzenia nadpłaty opłaty skarbowej od złożenia trzech dokumentów stwierdzających udzielenie pełnomocnictwa do reprezentowania przed Trybunałem Konstytucyjnym w sprawach trzech skarg konstytucyjnych. Podstawą tej decyzji był m.in. art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że upomnieniem z dnia 3 lipca 2007 r. wezwano Skarżącego do uiszczenia opłaty skarbowej, należnej od złożonych dokumentów pełnomocnictwa w postępowaniach przed Trybunałem Konstytucyjnym w maju 2007 r. Opłata została wskutek tego uiszczona. Wnioskiem z dnia 30 lipca 2007 r. Skarżący zwrócił się do Prezydenta W. o stwierdzenie nadpłaty opłaty skarbowej oraz o jej zwrot, podnosząc, iż postępowanie przed TK nie jest postępowaniem sądowym, a Trybunał nie wykonuje zadań z zakresu administracji publicznej. Według Prezydenta W. struktura organów władzy sądowniczej została określona w rozdziale VI Konstytucji RP - "Sądy i trybunały". Przesądziło to jednoznacznie o miejscu Trybunałów (Trybunału Stanu i Trybunału Konstytucyjnego) w systemie organów Państwa. W ocenie Organu I instancji wyraźnym potwierdzeniem sądowego charakteru Trybunału jest treść art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, ze zm.). Przepis ten stanowi bowiem, iż Trybunał jest organem władzy sądowniczej, powołanym do badania zgodności z Konstytucją aktów normatywnych i umów międzynarodowych oraz wykonywania innych zadań określonych w Konstytucji. W konsekwencji postępowanie przed Trybunałem ma charakter postępowania sądowego. Tym samym do pełnomocnictw złożonych w tym postępowaniu mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. z 2005 r. Nr 225 poz. 1635 ze zm.) w zakresie opłaty od złożenia dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa w postępowaniu sądowym. Od powyższej decyzji Skarżący złożył odwołanie zarzucając naruszenie: 1. art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy o opłacie skarbowej poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym jest postępowaniem sądowym, podczas gdy treść tego przepisu oraz wskazane w uzasadnieniu tego zarzutu inne przepisy obowiązującego prawa nie dają podstaw do dokonania takiej wykładni, 2. art. 1 ust. 1 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym poprzez jego błędną wykładnię wyrażającą się w przyjęciu, iż ze zdania "Trybunał Konstytucyjny... jest organem władzy sądowniczej" jasno wynika, że postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym ma charakter postępowania sądowego, 3. art. 10 ust. 2, art. 176 ust. 1, art. 197 Konstytucji RP, art. 1 ust. 1 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym poprzez ich niezastosowanie, co doprowadziło do wydania zaskarżonej decyzji, 4. art. 11 ustawy o opłacie skarbowej poprzez jego niezastosowanie, 5. art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy o opłacie skarbowej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że w świetle art. 175 Konstytucji RP wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują: Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne oraz sądy wojskowe. W katalogu wprowadzonym w tym przepisie nie wymieniono Trybunału Konstytucyjnego, zatem postępowanie przed Trybunałem nie może być uznane za postępowanie sądowe. Skarżący powołał się również na przepis art. 176 Konstytucji RP, określający istotne cechy postępowania sądowego, tj. dwuinstancyjność oraz rozpoznawanie sprawy przez sąd. Według Skarżącego postępowanie przed Trybunałem nie spełnia żadnej z powyższych cech, ponieważ w świetle przepisów Konstytucji (np. art. 10 ust. 2) Trybunał Konstytucyjny nie jest sądem, należy zaś do odrębnej kategorii – trybunałów. Decyzją z [...] sierpnia 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Organu I instancji. Ustosunkowując się do podniesionych w odwołaniu zarzutów SKO wskazało, iż wykładnia literalna pierwszej części art. 1 ust. 1 ustawy o Trybunale prowadzi jednoznacznie do wniosku, że jest on organem władzy sądowniczej, zaś postępowanie przed nim jest postępowaniem sądowym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na wydane decyzje Skarżący powtórzył swoje stanowisko w sprawie, zaś w odpowiedzi na skargę SKO wniosło oddalenie skargi podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym decyzji administracyjnych, zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Zgodnie natomiast z art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga w niniejszej sprawie, analizowana według powyższych kryteriów, w całości zasługuje na uwzględnienie z przyczyn w niej wskazanych. Istotą niniejszego postępowania podatkowego była odpowiedź na pytanie, czy postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym jest postępowaniem sądowym. W ocenie Sądu przeciwko uznaniu tego postępowania za sądowe przemawiają następujące argumenty, wskazane zresztą w skardze: 1) Zgodnie z art. 176 ust. 1 Konstytucji, postępowanie sądowe jest co najmniej dwuinstancyjne. Poza sporem jest natomiast, że postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym jest jednoinstancyjne – nie może być więc jako takie postępowaniem sądowym, gdyż w przeciwnym wypadku należałoby przyjąć, iż ustawa o Trybunale Konstytucyjnym w zakresie, w jakim ustanawia tylko jedną instancję rozpoznającą sprawy, jest niekonstytucyjna. 2) Art. 10 ust. 2 Konstytucji stanowi, że trybunały (Trybunał Konstytucyjny oraz Trybunał Stanu) sprawują władzę sądowniczą, ale nie wynika z tego żaden wniosek co do kwalifikacji postępowania przed tymi Trybunałami jako sądowego. Ten przepis Konstytucji w tej kwestii milczy. Sprawowanie przez Trybunał Konstytucyjny władzy sądowniczej wynika zresztą także z art. 1 ust. 1 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, co ponownie nie może jednak oznaczać, iż postępowanie przed nim ma walor postępowania sądowego. Żaden przepis tej ustawy nie pozwala na uznanie Trybunału Konstytucyjnego za sąd, inaczej niż ustawa o Trybunale Stanu, która w art. 18 ust. 1 jednoznacznie przypisała ten walor temu Trybunałowi. 3) Potraktowanie przez Biuro Trybunału Konstytucyjnego postępowania przed tym Trybunałem jako postępowania sądowego (o czym wnosić można z faktu, że na podstawie art. 11 ust. 2 ustawy o opłacie skarbowej zawiadomiło Prezydenta W. o braku uiszczenia opłaty) nie stanowi żadnego argumentu prawnego w sprawie. Zawiadomienie to Sąd uznał za nieprawidłowe. 4) Opłata skarbowa jest podatkiem. Wymaga ona zatem wyraźnej podstawy ustawowej (art. 217 Konstytucji). Przepisy prawa podatkowego jako ustanawiające wyjątki od konstytucyjnej zasady ochrony własności powinny być interpretowane ściśle. Skoro ustawa o opłacie skarbowej wiąże obowiązek jej uiszczenia z faktem przedłożenia dokumentu pełnomocnictwa w postępowaniu sądowym albo w sprawie z zakresu administracji publicznej (art. 1 ust. 1 pkt 2 tej ustawy), to przedłożenie takiego dokumentu w innym postępowaniu opłacie nie podlega. Wobec powyższego Sąd w całości podzielił ocenę Skarżącego, że w sprawie nastąpiła nadpłata w opłacie skarbowej, zatem odmowa stwierdzenia tej nadpłaty była niezasadna. W dalszym postępowaniu Organy uwzględnią ten pogląd Sądu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 punkt 1 lit. "a" oraz art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję utrzymaną nią w mocy. Odnośnie do wstrzymania wykonania decyzji podstawą wyroku był art. 152, zaś odnośnie do kosztów postępowania - art. 200 tej ustawy procesowej.