III SA/Wa 1815/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Waldemar Śledzik (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Piotr Przybysz, sędzia WSA Jarosław Trelka, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi E. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Ministra Finansów na rzecz E. S.A. z siedzibą w W. kwotę 357 zł (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. wszczął do majątku E. S.A. (dalej zwana "Stroną" lub "Skarżącą") postępowanie egzekucyjne na podstawie własnego tytułu wykonawczego z 11 grudnia 2013 r., nr [...], obejmującego należności z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2006 r., w kwocie należności głównej 464.680.324,00 zł. W celu wyegzekwowania należności organ egzekucyjny zawiadomieniem z 18 grudnia 2013 r., dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego udział w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością u dłużnika zajętej wierzytelności będącego spółką, tj. P. Sp. z o.o. z siedzibą w W.. Zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisem ww. tytułu wykonawczego doręczono Skarżącej 18 grudnia 2013 r., a dłużnikowi zajętej wierzytelności 30 grudnia 2013 r. Natomiast do Sądu Rejonowego dla W. [...] Wydział Gospodarczy KRS zawiadomienie wpłynęło 18 grudnia 2013 r. Pismem z 18 grudnia 2013 r. Strona złożyła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, podnosząc zarzut przedawnienia zobowiązania. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W. postanowieniem z [...] grudnia 2013 r. zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. Pismem z 2 stycznia 2014 r. Skarżąca wniosła do Dyrektora Izby Skarbowej w W. skargę na ww. czynność egzekucyjną. W uzasadnieniu wskazała, że podjęta przez organ egzekucyjny czynność została dokonana z naruszeniem przepisów prawa ze względu na fakt, że Strona 18 grudnia 2013 r. wniosła zarzuty w sprawie prowadzonej egzekucji, co spowodowało zawieszenie postępowania egzekucyjnego z mocy prawa. Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z [...] marca 2014 r. oddalił skargę wskazując, że działania organu egzekucyjnego zostały podjęte przed wniesieniem zarzutów przez Skarżącą. W zażaleniu na ww. postanowienie, Skarżąca wniosła o jego uchylenie w całości oraz uchylenie dokonanej czynności egzekucyjnej. Zarzuciła naruszenie: Zaskarżonemu postanowieniu zarzuca naruszenie: 1) art. 35 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2014r., poz. 1619 z późn. zm.) – dalej "u.p.e.a." – poprzez jego niezastosowanie i podjęcie przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. czynności egzekucyjnych, mimo że Strona wniosła 18 grudnia 2013 r. (pismo złożone bezpośrednio przez Spółkę do Naczelnika) zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, uzupełnione kolejnymi zarzutami 27 grudnia 2013 r., co spowodowało zawieszenie postępowania egzekucyjnego z mocy prawa do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonych zarzutów, 2) art. 96j § 2 u.p.e.a. poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że doszło do zajęcia udziałów przed dniem doręczenia tej spółce zawiadomienia, o którym mowa w art. 96j § 1 tej ustawy. Uzasadniając wskazała, że zajęcie udziału jest dokonane z chwilą doręczenia spółce, której udziały są zajmowane, zawiadomienia o zajęciu udziałów, co nastąpiło 30 grudnia 2013 r., a nie jak twierdzi organ 18 grudnia 2013 r. W związku z tym w momencie dokonania czynności egzekucyjnej postępowanie egzekucyjne było już zawieszone z mocy prawa, po wniesieniu zarzutów 18 grudnia 2013 r. W rezultacie zajęcie udziałów w Sp. z o.o. P. zostało dokonane w okresie, w którym postępowanie egzekucyjne było zawieszone z mocy prawa. Minister Finansów postanowieniem z [...] kwietnia 2015 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Uzasadniając wskazał, że organ egzekucyjny od chwili zawieszenia z mocy prawa prowadzonego postępowania egzekucyjnego nie podejmował żadnych czynności egzekucyjnych zmierzających do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. W opinii Ministra Finansów czynność egzekucyjna została dokonana 18 grudnia 2013 r. poprzez wystawienie zawiadomienia o zajęciu udziałów. Natomiast fakt, iż dłużnik zajętej wierzytelności otrzymał za pośrednictwem Poczty Polskiej S.A. zawiadomienie o zajęciu kilka dni później niż Skarżąca wynika ze zwykłego procesu doręczania przesyłek, a nie działań podejmowanych przez organ egzekucyjny. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca powtórzyła uprzednio przytoczoną argumentację i zarzuciła naruszenie: 1) art. 35 § 1 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie i utrzymanie w mocy czynności egzekucyjnej Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego pomimo, że przed ich dokonaniem Strona wniosła 18 grudnia 2013 r. zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, uzupełnione kolejnymi zarzutami 27 grudnia 2013 r., co spowodowało zawieszenie postępowania egzekucyjnego z mocy prawa do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonych zarzutów; 2) art. 96j § 2 u.p.e.a poprzez uznanie, że doszło do zajęcia udziałów w spółce P. sp. z o.o. (dalej "Port Praski") przed dniem doręczenia tej spółce zawiadomienia, o którym mowa w art. 96j § 1 u.p.e.a. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwanej w dalszej części "P.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów stwierdzić należy, że skarga jest zasadna. Przedmiotem sporu między stronami jest to, czy czynność zajęcia udziału w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wierzytelności z tego prawa przez przesłanie do tej spółki zawiadomienia o zajęciu udziału zostaje dokonana w dacie wysłania zawiadomienia o zajęciu, czy w dacie otrzymania tego zawiadomienia przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością (dłużnika zajętej wierzytelności). Zdaniem organów czynność ta zostaje dokonana w dacie wysłania zawiadomienia o zajęciu, wobec czego późniejsze zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie prowadzi do wadliwości czynności egzekucyjnej. Zdaniem Skarżącej czynność ta zostaje dokonana w dacie otrzymania przez dłużnika zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu, wobec czego zawieszenie postępowania egzekucyjnego po wysłaniu zawiadomienia o zajęciu, ale przed jego otrzymaniem przez dłużnika zajętej wierzytelności, prowadzi do wadliwości czynności egzekucyjnej. Należy na wstępie wyjaśnić, że zgodnie z art. 35 § 1 u.p.e.a. zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a. zawiesza postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu, o ile wierzyciel po otrzymaniu zarzutu nie wystąpi z uzasadnionym wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego. Wobec wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, egzekucja w przedmiotowej sprawie została zawieszona ex lege z dniem 18 grudnia 2013 r. Postanowienie organu egzekucyjnego o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego ma w tego rodzaju sytuacji charakter deklaratoryjny, zaś skutki zawieszenia postępowania powstały z momentem zaistnienia zdarzenia powodującego zawieszenie postępowania egzekucyjnego, tj. z momentem zgłoszenia zarzutów. Wierzyciel w rozpatrywanej sprawie nie wystąpił o podjęcie zawieszonego postępowania. Z art. 58 § 1 u.p.e.a. wynika, że w przypadku zawieszenia postępowania egzekucyjnego pozostają w mocy dokonane czynności egzekucyjne, z tym, że w okresie zawieszenia z przyczyn określonych w art. 56 § 1 pkt 1 i 4 u.p.e.a. mogą być dokonywane, za zgodą organu egzekucyjnego, wypłaty z rachunków bankowych zobowiązanego po przedstawieniu przez niego dokumentów świadczących o konieczności poniesienia danych wydatków. Należy podkreślić, że w czasie zawieszenia postępowania organ administracji publicznej może podejmować czynności niezbędne w celu zapobieżenia niebezpieczeństwu dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnym szkodom dla interesu społecznego (art. 102 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.). Zajęcie wierzytelności u dłużnika zajętej wierzytelności z pewnością nie jest czynnością niezbędną w celu zapobieżenia niebezpieczeństwu dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnym szkodom dla interesu społecznego. Zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzi zatem do braku możliwości podejmowania czynności egzekucyjnych. Zgodnie z art. 96j § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia udziału w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wierzytelności z tego prawa przez przesłanie do tej spółki zawiadomienia o zajęciu udziału i wezwanie jej, aby żadnych należności przypadających zobowiązanemu z tytułu zajętego udziału do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi nie uiszczała zobowiązanemu, lecz należne kwoty przekazała organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Zajęcie udziału oraz wierzytelności z tego prawa jest dokonane z chwilą doręczenia spółce (dłużnikowi zajętej wierzytelności) zawiadomienia o zajęciu udziału (art. 96j § 2 u.p.e.a.). Bez znaczenia pozostaje zatem data wysłania spółce z ograniczoną odpowiedzialnością przez organ egzekucyjny zawiadomienia o zajęciu udziału w tej spółce. Wobec powyższego nie ulega wątpliwości, iż data doręczenia spółce (dłużnikowi zajętej wierzytelności) zawiadomienia o zajęciu udziału, to data dokonania czynności w postępowaniu egzekucyjnym (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 maja 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 3415/14 - niepubl.). W sprawie bezsporna jest okoliczność, iż spółka z ograniczoną odpowiedzialnością otrzymała zawiadomienie o zajęciu udziału w tej spółce w dniu 20 grudnia 2013 r., to jest już po zawieszeniu postępowania egzekucyjnego. Do zawieszenia postępowania egzekucyjnego z mocy samego prawa, jak już wyżej wspomniano, doszło w dniu 18 grudnia 2013 r. A zatem, czynność zajęcia udziału w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością nastąpiła już w trakcie trwania stanu zawieszenia postępowania. Tym samym, czynność tę należy uznać za bezskuteczną i odmiennego stanowiska organu w tej kwestii nie można uznać za prawidłowe. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.