III SA/Wa 1824/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Śledzik, po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J.Z. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 21 listopada 2017 r. w sprawie ze skargi J.Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie Pan J.Z. (dalej: "Skarżący") wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną. Małżonkowie utrzymują się z emerytur uzyskiwanych w kwotach 2.420,82 zł (Skarżący) i 1.967,75 zł (żona Skarżącego). Skarżący posiada ¾ udziału w odziedziczonym mieszkaniu o powierzchni 34,30 m² i nie posiada innego majątku, ani oszczędności. Ponadto Skarżący wyjaśnił, że posiada kredyt, którego miesięczna rata wynosi 671,19 zł. Opłaca także czynsz – 436,99 zł, gaz – 45,37 zł, telefony – 103,35 zł i 45,98 zł, energię elektryczną – 127,21 zł, leki – 200 zł, wodę 1.157,23 zł (za 6 miesięcy), ubezpieczenie żony 419,13 zł (kwartalnie) i 103,35 zł (kwartalnie). Postanowieniem z dnia 21 listopada 2017 r. referendarz sądowy odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika. W uzasadnieniu wskazał, że Skarżący oraz jego małżonka posiadają stałe miesięczne dochody z tytułu emerytury w łącznej kwocie 4.388,57 zł. Natomiast stałe miesięczne wydatki wyliczone przez Skarżącego wynoszą około 1.700 zł plus opłaty kwartalne na ubezpieczenie oraz wydatki poniesione na wyżywienie, zatem Skarżący jest w stanie ponieść koszty sądowe (wpis w kwocie 1074 zł) i koszty zastępstwa procesowego. Pismem z dnia 2 grudnia 2017 r. Skarżący złożył sprzeciw od powyższego postanowienia, w którym wniósł o zwolnienie go od zapłaty podatku spadkowego oraz kosztów sądowych i o ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu sprzeciwu zarzucono, że jak dotąd niniejsza sprawa nie została rozpoznana co do jej istoty. Skarżący wskazał ponadto, że udziela pomocy finansowej swoim dwóm wnuczkom, które kontynuują edukację oraz że będzie musiał ponieść jeszcze koszty postępowania sądowego w sprawie działu spadku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W myśl art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje w myśl art. 245 § 3 p.p.s.a zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie zaś do art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Podnieść należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym, znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 201/14, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika. Sąd w pełni podziela rozważania referendarza sądowego, które w konkluzji prowadzą do wniosku, że Skarżący jest w stanie wygospodarować środki pieniężne na poniesienie kosztów zainicjowanego postępowania sądowego oraz kosztów zastępstwa procesowego. Z przedłożonych przez Skarżącego dokumentów wynika bowiem, że Skarżący i jego małżonka utrzymują się z emerytur w łącznej kwocie 4388.57 zł, zaś ich wydatki miesięczne wynoszą łącznie ok.1700 zł. Sąd ponownie podkreśla, że przyznanie prawa pomocy ma na celu zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Stąd też prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionym (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Tymczasem z przedstawionych dokumentów źródłowych wynika, że Skarżący nie zalicza się do osób, które nie są w stanie ponieść kosztów postępowania w ogóle, gdyż razem z małżonką dysponują comiesięcznym dochodem na średnim poziomie. Odnosząc się do pozostałych argumentów Skarżącego podniesionych w sprzeciwie Sąd wyjaśnia, że na etapie postępowania w przedmiocie prawa pomocy przedmiotem rozważań sądu może być jedynie kwestia zdolności płatniczych skarżącego, nie zaś zbadanie legalności zaskarżonego aktu. Dlatego też Sąd przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie mógł dokonać kontroli decyzji w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizn – kontrola ta może zostać dokonana w późniejszym stadium postępowania. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że sformułowane przez Skarżącego żądanie uchylenia postanowienia referendarza sądowego nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, a zawarta w nim ocena sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych Skarżącego jest poprawna. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 260 § 1 w zw. z art. 245 i art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.