III SA/Wa 1825/12

Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grażyna Nasierowska po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2012 r. Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2008 roku. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych K. Sp. z o.o. z siedzibą w W. – dalej "Skarżąca" lub "Spółka", wniosła do Sądu o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek Skarżąca podniosła, że Spółka nie ma obecnie żadnego majątku ani środków finansowych. Wierzyciele zgłosili wniosek o stwierdzenie upadłości Spółki i obecnie trwa postępowanie w sprawie zasadności stwierdzenia upadłości Spółki. Skarżąca oświadczyła, że wobec Spółki toczą się liczne postępowania egzekucyjne, w których stwierdzono brak majątku w Spółce. Znaczna większość dokumentacji księgowej Spółki za zeszłe lata została zajęta przez policję i prokuraturę. Spółka nie wystawia faktur VAT w związku z brakiem możliwości prowadzenia działalności gospodarczej i brakiem świadczenia usług. Rachunki bankowe Spółki wykazują stany zerowe w związku z ich zajęciem w postępowaniach egzekucyjnych. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi 50.000 zł., oraz że Skarżąca nie posiada środków trwałych. Sąd, uznając oświadczenia Spółki za niewystarczające dla pozytywnego załatwienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, wezwał Spółkę do przedłożenia dokumentów źródłowych obrazujących jej kondycję finansową. Skarżąca, mimo prawidłowego doręczenia wezwania w dniu 14 czerwca 2013 r. (149 akt sądowych) – dokumentów nie przedłożyła. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. zwana dalej: "P.p.s.a." prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, a może zostać przyznane, gdy osoba prawna wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Sąd może zwolnić osobę prawną z części kosztów postępowania, jeśli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na pełne ich poniesienie (art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, gdyż wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Przystępując do rozpoznania wniosku, przypomnieć należy, że co do zasady, każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 P.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania stanowi wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 1.142 zł oraz stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku strony. Skarżąca we wniosku o przyznanie prawa pomocy powołała swoją trudną sytuację finansową. Oświadczyła, że nie posiada żadnego majątku ani środków finansowych, a wierzyciele zgłosili wniosek o stwierdzenie upadłości Spółki. Skarżąca oświadczyła, że nie prowadzi działalności gospodarczej. Sąd uznając te oświadczenia za niewystarczające dla pozytywnego załatwienia wniosku strony, wezwał Skarżącą do przedłożenia dokumentów źródłowych obrazujących jej sytuację majątkową. Skarżąca jednak nie odpowiedziała na wezwanie i żądanych dokumentów nie przedłożyła. Przystępując do rozważań należy przede wszystkim wskazać, że przepis art. 246 § 1 P.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek wykazania (podkr. własne), tj. - przyjmując za Słownikiem języka polskiego (pod redakcją naukową prof. M. Szymczaka, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2002, t. III, s. 749) - udowodnienia, czy też przedstawienia w sposób przekonywający, że zachodzą wobec niej przesłanki przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest zatem uprawnieniem, dla którego realizacji strona obowiązana jest dokonać pewnych czynności, w tym przedstawić określone informacje bądź złożyć na wezwanie Sądu dokumenty służące ich weryfikacji. Możliwość wezwania strony do złożenia takich informacji bądź dokumentów (z której to możliwości skorzystano w niniejszej sprawie) daje przepis art. 255 P.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z 23 grudnia 2005 r., II FZ 794/05, niepubl.). Instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 P.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jest to zatem swoista forma dotowania strony przez Państwo, poprzez zapewnienie jej bezpłatnego udziału w tym postępowaniu. Stąd też – jak również z uwagi na nieostre kryteria sformułowane w art. 246 § 1 P.p.s.a. - szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej strony (por. postanowienie NSA z 12 czerwca 2007 r., II FZ 214/07, niepubl.). W tym celu strona zobligowana jest przedstawić Sądowi nie tylko subiektywny opis zaistniałych faktów, ale przede wszystkim obiektywne dowody na ich potwierdzenie. Innymi słowy fakty te powinny być uwiarygodnione (a najlepiej udokumentowane), tak aby Sąd miał przekonanie (a najlepiej pewność), co do trafności swojej oceny możliwości finansowych strony. Skarżąca była wezwana m.in. do przedłożenia bilansów oraz rachunków zysków i strat, zestawienia aktualnych należności i zobowiązań oraz wyciągów z rachunków bankowych jednakże dokumentów tych nie przedłożyła. Wyjaśniła jedynie, że na rachunkach bankowych nie posiada żadnych środków, a dokumenty bankowe zostały zajęte przez policję i prokuraturę. W ocenie Sądu Skarżąca nie wykazała należytej staranności w wykazaniu swojej sytuacji finansowej. Nawet jeżeli dokumenty księgowe zostały zabezpieczone przez organy ścigania, Skarżąca mogła zwrócić się do organu, który zabezpieczył wymagane dokumenty o wydanie kserokopii. Odnośnie natomiast wyciągów z rachunków bankowych w wezwaniu z 10 czerwca 2013 r. Sąd wyraźnie zobowiązał Skarżącą do przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych, a nie złożenia oświadczenia, że na rachunkach bankowych Skarżąca nie posiada żadnych środków. Wobec niedostosowania się przez Skarżącą do wezwania z 10 czerwca 2013 r., - niemożliwa jest rzetelna analiza zdolności płatniczych Skarżącej, a w konsekwencji ustalenie czy sytuacja, w której się znalazła wypełnia przesłanki z art. 246 § 1 P.p.s.a. Dopiero bowiem po otrzymaniu i zapoznaniu się z treścią dokumentów i oświadczeń złożonych w trybie art. 255 P.p.s.a., można wydać prawidłowe orzeczenie co do przyznania bądź też odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 19 stycznia 2005 r., OZ 1115/04, niepubl.). Zatem w ocenie Sądu, Skarżąca nie wykazała, że nie jest obecnie w stanie zgromadzić środków na poniesienie kosztów sądowych / wpisu należnego od skargi kasacyjnej. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 243, art. 245 oraz art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.