III SA/Wa 1827/14

Dnia 21 listopada 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: , Przewodnicząca Sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi P. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2007 r. i 2008 r. postanawia: 1. przyznać P. R. prawo pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie z wpisu sądowego od skargi powyżej 1000 zł (słownie tysiąca złotych) oraz ustanowienie adwokata z urzędu; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie Skarżący – P. R. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W formularzu PPF wskazał, że jest osobą bezrobotną, na dowód czego przedstawił zaświadczenie. Podał, że zamieszkuje wraz z konkubiną i córką. Konkubina utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę wynoszącego 1.450 zł. Jest ono przeznaczone na utrzymanie córki. Skarżący nie posiada żadnego majątku. Przedłożył informację PIT-11 oraz zeznanie podatkowe za 2013 r. Wykonując wezwanie referendarza sądowego Skarżący przesłał także informację PIT-11 konkubiny, dokumenty obrazujące wydatki, wyciąg bankowy z rachunku konkubiny. Nadto oświadczył, że nie posiada tytułu prawnego do zajmowanego lokalu. Jest zameldowany pod domowym adresem, a rachunki przychodzą na jego matkę i są płacone na połowę. Postanowieniem z 12 sierpnia 2014 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu referendarz sądowy wskazał, że Skarżący nie wykonał w pełni wezwania wymieniającego precyzyjnie jakie dokumenty i oświadczenia powinny zostać złożone. A zatem Skarżący, nie przedstawiając precyzyjnych informacji w tym zakresie, w istocie uniemożliwił referendarzowi sądowemu poczynienie niezbędnych ustaleń faktycznych w sprawie. W ustawowym terminie Skarżący złożył sprzeciw od ww. postanowienia, jednak nie został on podpisany. W związku z powyższym Sąd wezwał Skarżącego do podpisania sprzeciwu lub nadesłania podpisanego pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Skarżący nadesłał podpisany sprzeciw. W sprzeciwie Skarżący podniósł, że jedynym stałym wynagrodzeniem, jest pensja konkubiny w wysokości 1450 zł. Córka korzysta z bezpłatnych obiadów w szkolnej stołówce. Skarżący podkreślił, że konkubina często pożycza pieniądze od rodziny. Jednocześnie on sam nie posiada konta bankowego a wszystkie jego dochody pochodzą z pracy "na czarno", zatem nie jest w stanie ich udokumentować. Odnosząc się do wpłaty na konto konkubiny Skarżący wskazał, że jest to rata pożyczki, którą zaciągnęła ona na okres siedmiu lat. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wezwał Skarżącego do określenia comiesięcznych wydatków składających się na bieżące utrzymanie rodziny, nadesłanie kopii zeznania rocznego konkubiny Skarżącego za 2013 r. oraz wskazania comiesięcznej kwoty uzyskiwanej z pracy zarobkowo-dorywczej. W odpowiedzi na powyższe Skarżący nadesłał oświadczenie z którego wynika, iż ani on ani jego konkubina nie uzyskują żadnych dochodów z pracy zarobkowo-dorywczej. Załączył ponadto kserokopie rachunków za gaz, prąd i wodę wystawionych na matkę Skarżącego, zaświadczenia o zarobkach konkubiny Skarżącego, odcinka dodatku mieszkaniowego dla Skarżącego z OPS L., decyzji przyznającej córce Skarżącego pomoc w zakresie dożywiania oraz zeznania PIT-37 Skarżącego i jego konkubiny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwaną dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). W świetle tego artykułu szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej strony (por. postanowienie NSA z 12 czerwca 2007 r., II FZ 214/07, niepubl.). W tym celu strona zobligowana jest przedstawić Sądowi nie tylko subiektywny opis zaistniałych faktów, ale przede wszystkim obiektywne dowody na ich potwierdzenie. Innymi słowy fakty te powinny być uwiarygodnione, tak aby Sąd miał przekonanie, co do trafności swojej oceny możliwości finansowych strony. Uchylenie się strony od rzetelnego przedstawienia swojej sytuacji materialnej, w szczególności w uzupełniającym postępowaniu, o którym mowa w art. 255 P.p.s.a., stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. post. NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą, natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Mimo to ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Skarżący, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinien udowodnić, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania przedstawiając, także na wezwanie, niezbędną dokumentację źródłową oraz składając stosowne oświadczenia. Mając na uwadze powołane regulacje prawne, sytuację majątkową Skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, okoliczności sprawy a także kwotę należnego w sprawie wpisu sądowego w wysokości 43.060 zł Sąd przyjął, iż Skarżący spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym tj. w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego powyżej 1000 zł, oraz ustanowienia adwokata. Podkreślić należy, że Skarżący przedłożył wszystkie wymagane przez Sąd dokumenty i wyjaśnienia, z których wynika, iż jego sytuacja materialna jest trudna i nie pozwala na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z przedłożonych przez Skarżącego informacji wynika bowiem, że jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku a jego konkubina uzyskuje miesięczne wynagrodzenie w wysokości średniej około 1550 zł. Skarżący przedstawił też dokumenty (decyzja o przyznaniu córce pomocy w zakresie dożywiania oraz pasek dopłaty mieszkaniowej z OPS), z których wynika, iż zarówno On jak i członkowie rodziny korzystają z różnych form pomocy społecznej. Z oświadczenia Skarżącego wynika, że z uzyskiwanych dochodów rodzina nie jest w stanie regulować miesięcznych opłat i w tym zakresie zmuszona jest korzystać z pomocy matki Skarżącego. Wątpliwości Sądu budzi natomiast niekonsekwencja oświadczeń Skarżącego dotycząca prowadzonej pracy zarobkowo-dorywczej. Z treści sprzeciwu Skarżącego wynika bowiem, że podejmuje On taką działalność, przy czym określa ją mianem "pracy na czarno", natomiast z oświadczenia datowanego na 27 października 2014 r. wynika, że ani Skarżący ani jego konkubina nie uzyskują żadnych środków z pracy zarobkowo-dorywczej. Powyższe wyjaśnienia, pozostają ze sobą w sprzeczności, szczególnie wobec faktu wpłaty dokonanej przez Skarżącego na rachunek konkubiny w kwocie 503 zł, w dniu 24 lipca 2014 r. Nadto ze znajdujących się w aktach sprawy dokumentów, nie wynika żadna okoliczność (np. zły stan zdrowia), która uniemożliwiałaby Skarżącemu próby podjęcia pracy zarobkowej. Trudno zaś wyobrazić sobie, że Skarżący mając świadomość złego stanu rodzinnych finansów, nie podejmował jakiejkolwiek pracy –choćby dorywczej. Powyższe okoliczności mogą budzić wątpliwości, czy Skarżący wykazał wszystkie, nawet sporadyczne źródła utrzymania rodziny Przedstawione wyżej względy, pomimo wykazanej trudnej sytuacji finansowej Skarżącego uniemożliwiają zdaniem Sądu przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 3 i § 4, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 260 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.