III SA/Wa 1827/17
WyrokWSA w Warszawie2017-11-06
Skład orzekający: Barbara Kołodziejczak - Osetek, Artur Kuś, Honorata Łopianowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny, odmawiając uchylenia zabezpieczenia na rachunku bankowym, naruszył przepisy postępowania egzekucyjnego, w szczególności art. 157a u.p.e.a., poprzez brak zbadania całokształtu okoliczności faktycznych uzasadniających uchylenie lub zmianę sposobu lub zakresu zabezpieczenia?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ egzekucyjny, odmawiając uchylenia zabezpieczenia na rachunku bankowym, nie naruszył przepisów postępowania. Rozstrzygnięcie w przedmiocie uchylenia lub zmiany zabezpieczenia ma charakter uznaniowy, a organ prawidłowo ocenił, że istniejące zabezpieczenia nie pokrywają w pełni kwoty zobowiązania podatkowego. Sąd podkreślił, że skarżący nie wykazał istnienia szczególnych okoliczności uzasadniających uchylenie zabezpieczenia ani nie zaproponował innego, równie skutecznego sposobu zabezpieczenia.Stan faktyczny
Skarżący T. N. zaskarżył postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W., które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. odmawiające uchylenia zabezpieczenia na rachunku bankowym i wkładzie oszczędnościowym. Zabezpieczenie zostało ustanowione w celu pokrycia zaległości podatkowych w VAT na kwotę ponad 1 mln zł. Skarżący argumentował, że zajęcie rachunku bankowego uniemożliwia mu prowadzenie działalności gospodarczej i wnioskował o jego uchylenie. Organy egzekucyjne uznały, że cel zabezpieczenia nie został jeszcze w pełni spełniony, a zastosowane środki są proporcjonalne do wysokości zobowiązania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Barbara Kołodziejczak - Osetek, Sędziowie sędzia Artur Kuś, sędzia WSA Honorata Łopianowska (sprawozdawca), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 listopada 2017 r. sprawy ze skargi T. N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia zabezpieczenia oddala skargę
Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. [dalej jako: "Naczelnik US", "organ egzekucyjny"] na podstawie własnej decyzji z dnia [...]września 2016 r. nr [...] wydał w dniu [...] września 2016 r. zarządzenia zabezpieczenia o nr od [...]do [...]wobec Skarżącego – Pana T. N. [dalej jako: "Skarżący", "Strona", "Zobowiązany"], które obejmują przybliżone kwoty zaległości w podatku od towarów i usług za okres listopad 2012 oraz styczeń – grudzień 2013 i 2014 r. w łącznej kwocie 1 096 675,00 zł należności głównej.
W oparciu o te zarządzenia zabezpieczenia Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. dokonał m.in. skutecznego zajęcia zabezpieczającego wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku[...], jak również w związku z brakiem środków na rachunku bankowym podlegającym zajęciu zabezpieczył ruchomości w postaci środków transportu, należących do Strony.
Pismem z dnia 16 września 2016 r. Skarżący wniósł "Zarzuty do tytułu wykonawczego wraz ze skargą na czynności egzekucyjne oraz wnioskiem", w którym zawarte zostały zarzuty wniesione na podstawie art. 33 § 1 pkt 1, 7, 8 i 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji [Dz. U. z 2016 r., poz. 599, z późn zm., dalej jako "u.p.e.a."], skarga na czynności zabezpieczające oraz wniosek o uchylenie zajęcia zabezpieczającego wierzytelności z rachunku bankowego. Zdaniem Skarżącego, zabezpieczenie na rachunku bankowym powinno zostać uchylone, ponieważ zajęciu zabezpieczającemu zostały poddane także inne ruchomości i nieruchomości, a poza tym jego zablokowanie uniemożliwia prowadzenie działalności gospodarczej.
W dniu [...] października 2016 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. wydał trzy postanowienia:
- znak [...]w sprawie oddalenia skargi na czynności zabezpieczające,
- znak [...]w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zarzutu nieistnienia obowiązku wynikającego z art. 33 § 1 pkt 1 ustawy egzekucyjnej,
- znak [...]w przedmiocie oddalenia zarzutu braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia z art. 33 § 1 pkt 7 ustawy egzekucyjnej, zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego z art. 33 § 1 pkt 8 i niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych z art. 33 § 1 pkt 10 w związku z art. 27 u.p.e.a.
W wyniku wniesionych zażaleń z dnia 20 października 2016 r., Dyrektor Izby Skarbowej w W. wydał w dniu [...] grudnia 2016 r. trzy postanowienia:
znak [...]utrzymujące w mocy postanowienie z dnia [...] października 2016 r. znak [...]- znak [...]uchylające w całości postanowienie z dnia [...] października 2016 r. znak [...]i przekazujące sprawę do ponownego rozpatrzenia;
znak [...]utrzymujące w mocy postanowienie z dnia [...] października 2016 r. znak [...]W dniu [...]listopada 2016 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. wydał postanowienie znak[...], którym odmówił wyłączenia spod zajęcia zabezpieczenia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku[...].
W wyniku wniesionego pismem z dnia 21 listopada 2016 r. zażalenia, Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2017 r. znak [...] uchylił w całości postanowienie Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. z dnia [...] listopada 2016 r. znak [...]i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji celem rozpoznania żądania zawartego w piśmie z dnia 16 września 2016 r., dotyczącego uchylenia zajęcia zabezpieczającego wierzytelności z rachunku bankowego, prowadzonego przez Bank [...], w trybie art. 157a u.p.e.a.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. postanowieniem z dnia [...] lutego 2017 r., odmówił uchylenia zakresu zabezpieczenia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku [...]stanowiącego własność Skarżącego. Argumentując wydane rozstrzygnięcie Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. wyjaśnił, że instytucja uchylenia lub zmiany zabezpieczenia ma charakter fakultatywny i zależy od uznania administracyjnego, natomiast sam przepis art. 157a u.p.e.a. nie ustanawia żadnych uwarunkowań, ani kryteriów, których występowanie może prowadzić do zmiany lub uchylenia zabezpieczenia. Organ, w oparciu o powyższy przepis bada, czy pojawiły się nowe okoliczności, które powodują, że zastosowany środek zabezpieczający jest nieadekwatny do realizowanego celu bądź za bardzo dolegliwy. Istotne znaczenie ma wysokość zabezpieczonych należności pieniężnych, wysokości wartości majątku zobowiązanego zabezpieczonego i realizacja celu zabezpieczenia należności. Po ponownym zbadaniu sprawy organ egzekucyjny stwierdził, że przybliżona kwota zobowiązań podatkowych wynikających z zarządzeń zabezpieczeń wynosi 1 096 675,00 zł, natomiast analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego pozwala na ustalenie, iż przybliżona wartość posiadanego przez Skarżącego majątku wynosi 340 600,00 zł, a wartość zaciągniętych kredytów oraz umów leasingu na samochody wynosi łącznie 1 100 000,00 zł. Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. wskazał przy tym, że dokonał zabezpieczenia na majątku ruchomym oraz posiadanych przez Skarżącego nieruchomościach o łącznej wartości 340 600,00 zł, jednakże czynności te nie zabezpieczyły w pełnej wysokości zobowiązania podatkowego, tj. kwoty 1 096 675,00 zł. Zatem cel zabezpieczenia jakim jest zapewnienie warunków niezbędnych do skutecznego prowadzenia egzekucji nie został jeszcze w pełni spełniony. Biorąc pod uwagę powyższe organ egzekucyjny nie może zmniejszać możliwości pełnego zabezpieczenia należności wynikających z zarządzeń zabezpieczeń. Ponadto zakres dokonanego zabezpieczenia nie przekracza wysokości przewidywanej w decyzji zaległości podatkowej i w związku z tym nie narusza zasady proporcjonalności zabezpieczenia do wielkości ewentualnego zobowiązania zgodnie z art. 97 § 5 u.p.e.a.
Nie godząc się z treścią ww. postanowienia, pismem z dnia 8 lutego 2017 r. Skarżący złożył zażalenie, w którym zarzuciła organowi egzekucyjnemu naruszenie art. 13 § 1 u.p.e.a. poprzez błędne rozstrzygnięcie o odmowie zajęcia rachunku bankowego poprzez swobodne i władcze uznanie organu, a poza tym rozstrzygnięcie sprawy wbrew istniejącemu materiałowi dowodowemu, z którego wynika, że podatnik dysponuje majątkiem, który umożliwi spłatę ewentualnych przyszłych zobowiązań podatkowych. Zobowiązany zarzucił Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. zastosowanie zbyt uciążliwego środka zabezpieczającego poprzez zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego uniemożliwiającego dokonywanie jakichkolwiek wypłat z rachunku bankowego w sytuacji, kiedy rachunek ten służył jedynie do wypłacania otwartego kredytu obrotowego na działalność prowadzonego przedsiębiorstwa. W uzasadnieniu zażalenia Skarżący wskazał m.in., że organ egzekucyjny nie przeprowadził w ogóle postępowania dowodowego w zakresie zabezpieczonej kwoty na zajętym rachunku, co było niezbędne celem dokonania prawidłowości zajęcia lub zwolnienia rachunku bankowego. Dopiero ustalenie salda tego rachunku oraz zabezpieczonych środków pieniężnych może świadczyć o możliwości ewentualnego pokrzywdzenia wierzyciela. Ponadto żaden przepis ustawy nie obliguje, aby przy złożonym wniosku o zwolnienie jednego składnika majątkowego należało wskazać inny przedmiot zabezpieczenia.
Postanowieniem z dnia [...] marca 2017 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. [dalej jako: "Dyrektor IAS", "organ II instancji", "organ odwoławczy"] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika US z dnia [...] lutego 2017 r.
Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. wskazał, że w przypadku dokonania zabezpieczenia organ egzekucyjny może zatem na każdym etapie postępowania zabezpieczającego uchylić lub zmienić sposób zabezpieczenia, tj. uchylić zastosowany środek zabezpieczenia, postanowić o jego zmianie na inny środek zabezpieczenia lub postanowić o przyjęciu innej formy zabezpieczenia [art. 157a u.p.e.a.]. Organ nadzoru zaznaczył, że rozstrzygnięcie podejmowane na podstawie art. 157a u.p.e.a., ma charakter uznaniowy, a przesłanki do wydania postanowienia na podstawie wyżej wskazanego przepisu wyznaczane są, wobec braku przepisów szczególnych, przez zasady ogólne ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Kodeksu postępowania administracyjnego oraz cel postępowania zabezpieczającego.
Organ nadzoru podkreślił, iż podstawową przesłanką przy wyborze środka zabezpieczającego jest dążenie do zabezpieczenia należności. Wybór środka zabezpieczającego należy do organu, a nie zobowiązanego. Organ egzekucyjny powinien jednak stosować takie środki zabezpieczające, które są najmniej uciążliwe dla zobowiązanego.
Odnosząc powyższe rozważania do wniosku Strony o uchylenie zajęcia zabezpieczającego wierzytelności z rachunku bankowego prowadzonego przez Bank [...]z uwagi na utrudnienia w prowadzeniu działalności gospodarczej, organ stwierdził, iż w postanowieniu z dnia [...] lutego 2017 r. Naczelnik US słusznie zauważył, że organ stosując środki zabezpieczające z jak najmniejszym obciążeniem dla zobowiązanego, musi mieć na względzie cel ustanowionego zabezpieczenia, jakim jest zachowanie należących do zobowiązanego aktywów majątkowych dla ewentualnej przyszłej egzekucji należności, a więc ochrona wierzyciela.
Jak wynika z akt sprawy, wydane w dniu 5 września 2016 r. zarządzenia zabezpieczenia obejmują przybliżone kwoty zaległości w podatku od towarów i usług za okres listopad 2012 oraz styczeń – grudzień 2013 i 2014 r. na łączną kwotę 1 096 675,00 zł.
Natomiast w toku postępowania zabezpieczającego dokonano zabezpieczenia należących do Skarżącego ruchomości w postaci środków transportu o szacunkowej wartości 65 600,00 zł., nieruchomości gruntowych o szacunkowej wartości 250 000,00 zł. Z kolei zawiadomieniem z dnia 8 września 2016 r. dokonano skutecznego zajęcia zabezpieczającego wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku[...], jednak organ egzekucyjny został poinformowany przez ten Bank o tym, że mimo przyjęcia zajęcia do obsługi, z uwagi na brak środków na rachunku, niemożliwe jest zablokowanie wymaganej kwoty. W takim przypadku, zdaniem organu odwoławczego, Naczelnik US zgodnie z art. 158 u.p.e.a. słusznie skorzystał z kilku sposobów zabezpieczenia.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. zauważył również, że ewentualna sprzedaż zabezpieczonych ruchomości może nastąpić po upływie znacznego czasu, co wiąże się ze spadkiem ich wartości, a egzekucja z nieruchomości uważana jest natomiast za środek najbardziej dolegliwy dla zobowiązanego. Dokonane przez Naczelnika US zabezpieczenie wierzytelności znajdujących się na rachunku bankowym prowadzonym przez Bank [...]gwarantuje zatem lepsze zabezpieczenie należności, niż wpis hipoteki przymusowej na nieruchomościach, czy też nawet zabezpieczenie ruchomości należących do zobowiązanego.
Organ nadzoru wskazał również, że w okresie zabezpieczenia mogą być natomiast dokonywane za zgodą organu egzekucyjnego wypłaty z zajętego w celu zabezpieczenia rachunku bankowego zobowiązanego, po przedstawieniu przez niego wiarygodnych dokumentów świadczących o konieczności poniesienia tych wydatków dla wykonywania działalności gospodarczej [art. 166a § 2 u.p.e.a.]. Z akt sprawy nie wynika jednak, aby Zobowiązany wystąpił do organu egzekucyjnego z takim wnioskiem.
Zdaniem organu odwoławczego okoliczności podane przez Stronę nie przesądzają zatem o zaistnieniu szczególnych okoliczności przemawiających za uchyleniem zabezpieczenia. Konieczność swobodnego dysponowania majątkiem prowadzonego przedsiębiorstwa w celu regulowania bieżących wydatków nie może prowadzić do zaniechania wywiązywania się z zobowiązań publiczno - prawnych, a w tym przypadku do zniweczenia celu dokonanego zabezpieczenia.
Wydając postanowienie z dnia [...] lutego2017 r. Naczelnik US mógł zatem, w ramach uznania administracyjnego, odmówić uchylenia dokonanego zabezpieczenia, czym nie naruszył art. 157a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. Skarżący nie wskazał natomiast żadnego innego środka zabezpieczania, który jego zdaniem byłby możliwy do zastosowania.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. wskazał także, że w interesie Naczelnika US nie było występowanie do Banku [...]z zapytaniem czy po dokonaniu zajęcia zabezpieczającego rachunek bankowy, Zobowiązany będzie mógł korzystać z otwartego debetu [kredytu].
Odnosząc się natomiast do zarzutów Skarżącego dotyczących prowadzonego wobec niego postępowanie podatkowego organ odwoławczy wskazał, że postępowanie podatkowe oraz postępowanie zabezpieczające, jakkolwiek powiązane ze sobą, są odrębnymi postępowaniami W związku z powyższym wszelkie zarzuty co do treści decyzji podatkowych nie podlegają ocenie w tym postępowaniu.
Niezależnie od powyższego podkreślono, że w dniu [...] lutego 2017 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. wydał decyzję nr [...]-, na podstawie której utrzymał w mocy w/w decyzję Naczelnika US z dnia [...] września 2016 r. nr [...].
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł uchylenie powyższego postanowienia w całości oraz o uchylenie poprzedzającego postanowienia organu pierwszej instancji oraz stwierdzenie, że nastąpiło naruszenie przepisów o czynnościach egzekucyjnych; albo ewentualnie o uchylenie skarżonego postanowienia oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez organ administracyjny. Ponadto Skarżący wniósł o zasądzenie o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 157a u.p.e.a. poprzez brak zbadania całokształtu okoliczności faktycznych mających uzasadnić uchylenie lub zmianę sposobu lub zakresu zabezpieczenia.
W ocenie Skarżącego, zarzut podniesiony w postępowaniu egzekucyjnym jest zasadny. Skarżący wyjaśnił, że organ dokonując zajęcia zabezpieczającego wierzytelności z rachunku bankowego prowadzonego przez [...]Bank spowodował brak możliwości uruchomienia stosownego kredytu rozruchowego, który jest konieczny dla dalszego prowadzenia przez Skarżącego działalności gospodarczej. Obecnie nie jest możliwe wypłacanie żadnych środków pochodzących z tego kredytu, skutkiem czego została zachwiana płynność finansowa przedsiębiorstwa.
Skarżący zaznaczył również, iż organ nie przeprowadził w ogóle postępowania dowodowego w zakresie zabezpieczonej kwoty na zajętym rachunku, tj. pomimo złożonego przez skarżącego wniosku, nie wystąpił do Banku o uzyskanie informacji czy Skarżący może dowolnie korzystać z otwartego debetu [kredytu] z rachunku bankowego.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych [Dz. U. Nr 153, poz. 1269] oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.], dale: p.p.s.a., wojewódzki sąd administracyjny rozpoznając skargę, sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, na dzień wydania zaskarżonego postanowienia. W zakresie kontroli mieści się ocena, czy zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Zakres ten ma szczególną doniosłość prawną w przypadku kontroli decyzji, postanowień wydawanych w ramach tzw. uznania administracyjnego. Samo uznanie administracyjne, będące szczególną formą upoważnienia organów administracji publicznej do swobodnego dokonania wyboru spośród dwóch lub więcej dopuszczalnych przez ustawę, a równowartościowanych prawnie rozwiązań, nie podlega bowiem kontroli sądu. Kontroli tej, podlegać może jedynie prawidłowość przeprowadzonego przez organ postępowania oraz ewentualne przekroczenie przez organ granic swobodnej oceny dowodów, a także ewentualne wykroczenie poza zakres uznania administracyjnego.
Rozstrzygnięcie wniosku dotyczącego uchylenia bądź zmiany zakresu zabezpieczenia, w myśl art. 157a u.p.e.a., który stanowi, że organ egzekucyjny może w każdym czasie uchylić lub zmienić sposób lub zakres zabezpieczenia, ma właśnie charakter uznaniowy, co oznacza że do organu administracji państwowej należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy [por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 10 kwietnia 2013 r, sygn. akt. I SA/Ol 99/13 dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym www.orzeczenia.nsa.gov.pl]
W rozpoznawanej sprawie Organ przedstawił okoliczności faktyczne, które związane były ze złożeniem wniosku. Organ administracyjny stwierdził, iż w sprawie nie zachodzą przesłanki pozwalające na uchylenie zabezpieczenia w żądanym przez stronę zakresie. Organ zaakcentował relatywnie wysoką kwotę zabezpieczonego zobowiązania [1 096 675,00 zł] a także nieefektywność innych sposobów zabezpieczenia, w szczególności wartość zabezpieczenia na majątku ruchomym oraz posiadanych przez Skarżącego nieruchomościach, opiewającą jedynie na 340 600,00 zł. Ponadto, zabezpieczenie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku[...], także nie przyniosło wymiernego rezultatu, skoro organ egzekucyjny został poinformowany przez Bank, że mimo przyjęcia zajęcia do obsługi, z uwagi na brak środków na rachunku, niemożliwe jest zablokowanie wymaganej kwoty. Skarżący kwestionuje zabezpieczenie wierzytelności z rachunku bankowego powołując się na niemożność uzyskania przez to kredytu "rozruchowego" na rachunku, a w konsekwencji na nadmierną uciążliwość tego rodzaju zabezpieczenia, nie dostrzegając, że celem zabezpieczenia jest zagwarantowanie wyegzekwowania kwoty zobowiązania, które w tym wypadku – zgodnie decyzją o zabezpieczeniu wynosi aż 1 096 675,00 zł. Trafnie zatem Naczelnik US – zgodnie z art. 158 u.p.e.a – skorzystał z kilku sposobów zabezpieczenia.
Sądowa kontrola rozstrzygnięć wydawanych w trybie art. 157a u.p.e.a. sprowadza się do badania czy wydanie postanowienia zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Jeśli postanowienie to zostało wydane z takim naruszeniem przepisów o postępowaniu, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, podlega ono uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. O tego rodzaju naruszeniach prawa można by mówić, gdyby organ dokonując oceny sprawy pominął istotne dla niej dokumenty lub okoliczności faktyczne, dokonał oceny dokumentów i okoliczności wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego, a także gdy pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, czy też pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy. Kontrola legalności postanowień wydanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do badania czy w procesie dochodzenia do tegoż rozstrzygnięcia organ podatkowy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających uzasadniać uchylenie lub zmianę sposobu lub zakresu zabezpieczenia oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów. Należy podkreślić, że negatywne rozstrzygniecie wniosku powinno być szczególnie przekonująco i jasno uzasadnione zarówno, jeśli chodzi o rzetelne ustalenie faktów, jak i odnośnie wykładni mających zastosowanie przepisów prawa, tak aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją.
Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy należy podkreślić, iż Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w świetle zebranego w sprawie materiału, utrzymując w mocy postanowienie o odmowie uchylenia zajęcia zabezpieczającego nie przekroczył granic uznania administracyjnego i w sposób poprawny uzasadnił swoje stanowisko.
Podkreślić należy, że organ stosując środki egzekucyjne z jak najmniejszym obciążeniem dla zobowiązanego, musi mieć równocześnie na względzie cel ustanowionego zabezpieczenia, jakim jest zachowanie należących do zobowiązanego aktywów majątkowych dla ewentualnej przyszłej egzekucji należności.
W przedmiotowej sprawie wydane zarządzenia zabezpieczenia obejmują przybliżone zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług za okres od listopada 2012 r. do grudnia 2014 r., w wysokości 1 096 676,00 zł, natomiast wartość majątku Skarżącego zajętego przez organ egzekucyjny wynosi 340 600,00 zł, co oznacza, że dokonane zabezpieczenia nie zapewniły w pełni skuteczności przyszłej egzekucji. W takim stanie rzeczy organ był uprawniony na podstawie art. 158 u.p.e.a. do zastosowania kilku sposobów jednocześnie, w tym mógł dokonać zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku [...], tak aby dążyć do jak najpełniejszego zabezpieczenia przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego. Należy również zauważyć, iż nawet po dokonaniu zajęcia ww. rachunków bankowych nie została w pełni zabezpieczona kwota przybliżonej należności, dlatego też słusznie przyjęły organy, iż brak jest podstaw do zwolnienia w. składnika majątkowego. Skarżący nie wskazał bowiem, że istnieje możliwość dokonania zabezpieczenia na innym składniku majątkowym, który dotychczas nie uległ zajęciu. Zasada stosowania środków egzekucyjnych z jak najmniejszym obciążeniem dla zobowiązanego może bowiem znaleźć zastosowanie wyłącznie w sytuacji, gdy możliwe jest zastąpienie zajętych składników majątku zobowiązanego, innymi składnikami o odpowiedniej wartości.
Odnosząc się natomiast do twierdzeń skarżącego, że zajęcie rachunku bankowego wiąże się z brakiem możliwości uruchomienia kredytu rozruchowego, a w efekcie także zagrożeniem dla jego płynności finansowej stwierdzić należy, iż zarówno organ egzekucyjny, jak i organ nadzoru wskazywał Skarżącemu na możliwość złożenia przez Skarżącego wniosku do organu egzekucyjnego na podstawie art. 166a § 2 u.p.e.a. poprzez umożliwienie zobowiązanemu, wypłaty z zajętego w celu zabezpieczenia rachunku bankowego zobowiązanego, co może nastąpić po przedstawieniu przez niego wiarygodnych dokumentów świadczących o konieczności poniesienia tych wydatków dla wykonywania działalności gospodarczej. Jak jednak wynika z akt sprawy skarżący nie złożył takiego wniosku.
Zauważyć również należy, że zgodnie z art. 81 § 4 i 5 u.p.e.a. wynikający z zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego zakaz wypłat z tego rachunku bez zgody organu egzekucyjnego nie dotyczy m.in. wypłat na bieżące wynagrodzenia za pracę oraz podatku dochodowego od osób fizycznych i składek na ubezpieczenie społeczne, należnych od dokonywanych wypłat na bieżące wynagrodzenia. Powyższe zaś oznacza, że Skarżący mógłby, po uzyskaniu zgody organu egzekucyjnego dysponować środkami z zajętego rachunku bankowe, również w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą.
Sąd stwierdza również, iż organ egzekucyjny nie miał obowiązku zbadania, jakie skutki będzie miało dla Skarżącego zajęcie rachunku bankowego. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie nakłada bowiem na organ egzekucyjny obowiązków tego rodzaju.
Wobec powyższego uznać należy, iż organ utrzymujący w mocy postanowienie o odmowie uchylenia zabezpieczenia w żądanym przez zobowiązanego zakresie, nie przekroczył ani granicy swobodnej oceny dowodów, ani też zasady stosowania środków egzekucyjnych z jak najmniejszym obciążeniem dla zobowiązanego.
W tym stanie rzeczy Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a..
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło