III SA/Wa 1828/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Włodzimierz Gurba, Sędziowie asesor WSA Piotr Dębkowski (sprawozdawca), sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi A. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością S.K.A. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika [...]Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz A. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością S.K.A. z siedzibą w W. kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 3 stycznia 2018 r. do [...]Urzędu Skarbowego w W. wpłynął wniosek z 29 grudnia 2017 r. A. sp. z o.o. s.k.a. w W. (dalej: Skarżąca, A.) o stwierdzenie nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych, pobranym przez występujący w roli płatnika C. S.A. w W. (dalej: C.), z tytułu wypłaty dywidendy na rzecz Skarżącej. W uzasadnieniu wniosku A. podała, że w dniu 23 lipca 2012 r. na jej rachunek maklerski prowadzony przez C. wpłynęła dywidenda od posiadanych akcji spółki A. S.A. w W. (dalej: ATM). Z tego powodu C. pobrał i odprowadził zryczałtowany podatek dochodowy od osób fizycznych w stawce 19%, z tytułu przychodu osiągniętego przez akcjonariuszy Skarżącej. A. wskazała, że zgodnie z jej statutem 99,9% zysku przypadała na akcjonariuszy, zaś pozostała część na komplementariusza. W dniu ustalenia prawa do dywidendy 91,9% akcji posiadał T.C.. Zdaniem Skarżącej ów podatek został pobrany przez C. nienależnie i w związku z tym stanowi nadpłatę w rozumieniu art. 72 § 1 pkt 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm., dalej "Op"). Skarżąca wskazała, że w 2013 r. przychód akcjonariuszy s.k.a. powstawał dopiero z chwilą wypłacenia im dywidendy, przyznanej uchwałą Walnego Zgromadzenia s.k.a. W konsekwencji, otrzymanie jakichkolwiek należności przez s.k.a. nie skutkowało bezpośrednio powstaniem przychodu po stronie jej akcjonariuszy. A. podała, że T.C. zwrócił się do Naczelnika [...]Urzędu Skarbowego w W. (dalej: NUS) z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty. NUS odmówił stwierdzenia nadpłaty uznając, że A. w ogóle nie wypłaciła mu dywidendy, zaś wypłata dywidendy na rzecz s.k.a. nie może być utożsamiana z dokonaniem wypłaty na rzecz akcjonariusza i uzyskaniem przez niego przychodu w tym momencie. Skarżąca podkreśliła, że skoro wypłata dywidendy nie stanowiła przychodu podatkowego, to nie było podstaw do pobrania z tego tytułu 19% zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych w związku z osiągniętym udziałem w zyskach osoby prawnej. A. dodała, że to ona poniosła uszczerbek w związku z bezpodstawnym pobraniem podatku dochodowego, a zatem to jej należy się zwrot powstałej nadpłaty. Postanowieniem z 14 lutego 2018 r. NUS, na podstawie art. 165a § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm., dalej: "Op"), odmówił Skarżącej wszczęcia postepowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty. W uzasadnieniu NUS wskazał, że do 31 grudnia 2013 r. s.k.a. nie była podatnikiem podatku dochodowego od osób fizycznych oraz podatku dochodowego od osób prawnych. Z tych względów, mając na uwadze treści art. 75 § 1, art. 133 § 1 i art. 7 § 1 Op, NUS wskazał, że A. nie może być stroną postępowania dot. nadpłaty w podatku dochodowym. Skoro natomiast wniosek złożył podmiot niebędący stroną, NUS uznał za zasadne wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Postanowieniem z [...] maja 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: DIAS), na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 Op, utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu DIAS zauważył, że s.k.a. dopiero z dniem 1 stycznia 2014 r. stała się podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych. Nie mogła zatem skutecznie złożyć wniosku o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od otrzymanej 3 czerwca 2013 r. dywidendy. DIAS podzielił stanowisko NUS, że sprzeciwia się temu literalne brzemiennie art. 75 § 1 Op, który to przepis odnosi się do podatnika, jako podmiotu uprawnionego do złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. wniosła o uchylenie postanowienia DIAS oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postepowania według norm przepisanych. Skarżąca zarzuciła organowi odwoławczemu naruszenie: 1) art. 75 § 1 Op; 2) art. 122, art. 123 § 1, art. 124, art. 127, art. 165a § 1 i art. 210 § 4 w zw. z art. 219 Op. W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Wspomniany środek prawny został rozpoznany na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do brzemienia art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018, poz. 1302, dalej "Ppsa"), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Na wstępie rozważań należy podkreślić, że niniejsza sprawa dotyczy pobranego przez płatnika – C. zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych, który zdaniem Skarżącej został pobrany niesłusznie i w konsekwencji stanowi nadpłatę, o zwrot której ma prawo ubiegać się A.. Z akt sprawy wynika, że C. działał w przeświadczeniu, iż odprowadza podatek dochodowy od osób fizycznych w związku z przychodami, które uzyskali akcjonariusze s.k.a. w następstwie wypłaty na rzecz tej spółki dywidendy z tytułu posiadanych akcji w spółki ATM. W stanie prawnym obowiązującym w chwili pobrania podatku s.k.a. w ogóle nie była opodatkowana podatkiem dochodowym. Dochód s.k.a. np. z tytułu posiadanych papierów wartościowych podlegał natomiast opodatkowaniu na poziomie akcjonariuszy spółki. Z tych względów akcjonariusze, będący podatnikami podatku dochodowego od osób fizycznych mieli obowiązek odprowadzić podatek dochodowy od osób fizycznych w związku z przychodem uzyskanym z tytułu posiadanych udziałów w s.k.a.. W tle niniejszej sprawy toczył się spór o to czy przychód akcjonariuszy Skarżącej w ogóle powstał, a w konsekwencji czy C. miał prawo pobrać podatek z tego tytułu. Wspomniany spór toczył się w sprawie ze skargi głównego udziałowca Skarżącej T. C., który także wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty. W sprawie ze skargi T. C. zapadł wyrok tut. Sądu z 6 czerwca 2018 r., III SA/Wa 2383/17, w którym wskazano, że w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego II FPS 6/12 zostało przesądzone, iż przychód osoby fizycznej będącej akcjonariuszem s.k.a. jest przychodem z pozarolniczej działalności gospodarczej. Ponadto ów przychód powstaje dopiero w chwili faktycznej wypłaty na jego rzecz dywidendy z tytułu udziału w s.k.a. Stąd wniosek, że samo otrzymanie dywidendy przez s.k.a. nie sprawia, iż powstaje przychód u jej udziałowców. Następuje to dopiero z chwilą, gdy owa dywidenda zostaje wypłacona udziałowcom proporcjonalnie do ich udziałów. W konsekwencji wskazać należy, że w chwili pobrania podatku dochodowego przez C. nie powstał przychód udziałowców s.k.a., zaś przychód s.k.a. nie podlegał opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Nie mniej jednak C. potrącił kwotę podatku dochodowego za rachunku Skarżącej. A. ma zatem prawo twierdzić, że doznała uszczerbku z tytułu działań płatnika podatku dochodowego, który ostatecznie zachował się tak, jakby to przychód s.k.a. podlegał opodatkowaniu. Zgodnie natomiast z art. 75 § 1 Op, jeżeli podatnik kwestionuje zasadność pobrania przez płatnika podatku albo wysokość pobranego podatku, może złożyć wniosek o stwierdzenie nadpłaty podatku. Zdaniem Sądu, taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie, gdyż płatnik działał w przeświadczeniu, że pobiera 19% zryczałtowanego podatku dochodowego od akcjonariuszy. Jednak ostatecznie pobrał podatek de facto od spółki. W tym wypadku mogło dojść do sytuacji, w której opodatkowano niepodlegające opodatkowaniu przychody s.k.a. W ocenie Sądu należy uznać, że na potrzeby złożenia wniosku o nadpłatę podatnikiem jest każdy podmiot, który wskutek działania organu lub płatnika doznał uszczerbku majątkowego. Sąd nie podziela w tym zakresie stanowiska organów, które w tej sprawie w sposób ścisły interpretowały pojęcie podatnika, wywodząc ten status wyłącznie z przepisów prawa materialnego. Zdaniem Sądu, taka wykładnia prowadziłaby do niedopuszczalnych sytuacji, w których podmiot nieposiadający statusu podatnika danego podatku byłby całkowicie bezradny wobec omyłkowego pobrania z jego rachunku wspomnianej daniny publicznej. Z punktu widzenia możliwości ubiegania się o zwrot nienależnie pobranych środków za podatnika uznać należy każdego, kto per facta concludentia został potraktowany jak podatnik danego podatku. W tej sprawie nie budzi natomiast wątpliwości, że podatek pobrano z rachunku należącego do Skarżącej, ma ona zatem legitymację do tego, aby wykazywać niezasadność działań płatnika i dochodzić zwrotu ewentualnej nadpłaty. Sąd nie przesądza oczywiście, że zwrot nadpłaty będzie Skarżącej przysługiwał, gdyż w tym zakresie organy przeprowadzą stosowne postępowanie wyjaśniające. Organy uwzględnią przy tym ustalenia w zakresie ostatecznego losu przekazanej A. dywidendy, sposobu rozdysponowania tą dywidendą oraz kwestię danin publicznych, które zostały w związku z tym należnie, bądź nienależnie pobrane. Gdyby bowiem okazało się, że na późniejszym etapie powstał przychód z tytułu podziału tych środków pomiędzy udziałowców, organy winny rozważyć uwzględnienie działań C. w interesie tych osób. Na obecnym etapie postępowania Sąd uznaje, że wniosek o stwierdzenie nadpłaty pochodził od podmiotu posiadającej status strony w tym postępowaniu, gdyż pobór podatku, którego zasadność A. kwestionuje nastąpił z jej rachunku maklerskiego. Doprowadziło to do sytuacji, w której Skarżącą potraktowano jako podatnika podatku dochodowego, a zatem byłoby niedopuszczalnym, gdyby ten status organ honorował na etapie poboru podatku, zaś kwestionował na etapie wniosku o stwierdzenie nadpłaty. Z tych powodów Sąd stwierdza, że organy obu instancji naruszyły art. 165a § 1 oraz art. 75 § 1 Op w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności na podstawie art. 145 § 1 punkt 1 lit. a i c oraz art. 135 Ppsa należało orzec jak w punkcie pierwszym wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 Ppsa w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2017, poz. 1799). Koszty postępowania w tej sprawie stanowiły: wpis od skargi w wysokości 100 zł, koszty zastępstwa procesowego radcy prawnego 480 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa 17 zł.