III SA/Wa 1830/24
WyrokWSA w Warszawie2024-10-24
Skład orzekający: Ewa Izabela Fiedorowicz, Andrzej Cichoń, Maciej Kurasz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy do wypłaty odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji lub odpraw/odszkodowań za skrócenie okresu wypowiedzenia lub przedterminowego rozwiązania umów znajdą zastosowanie uregulowania dotyczące 70% zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych, w sytuacji gdy Skarb Państwa dysponuje 49,90% głosów w ogólnej liczbie głosów na walnym zgromadzeniu spółki i nie dysponuje głosami w sposób pośredni?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną interpretację, uznając, że do wypłaty odszkodowań i odpraw nie mają zastosowania przepisy o 70% zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych. Kluczowe jest prawnie potwierdzone dysponowanie większością głosów (ponad 50%) na walnym zgromadzeniu, a nie jedynie faktyczne posiadanie znaczącego pakietu akcji. W analizowanej sytuacji Skarb Państwa nie dysponował większością głosów, ani bezpośrednio, ani pośrednio, co wyklucza zastosowanie art. 30 ust. 1 pkt 15 i 16 ustawy o PIT.Stan faktyczny
Spółka O. S.A. wystąpiła o interpretację indywidualną dotyczącą opodatkowania odszkodowań z tytułu zakazu konkurencji oraz odpraw/odszkodowań za skrócenie okresu wypowiedzenia. Spółka posiadała 49,90% akcji Skarbu Państwa i argumentowała, że nie dysponuje on większością głosów na walnym zgromadzeniu, co wyklucza zastosowanie 70% zryczałtowanego podatku dochodowego. Dyrektor KIS uznał stanowisko spółki za nieprawidłowe, twierdząc, że Skarb Państwa dysponuje większością głosów pośrednio na podstawie porozumień z innymi osobami. Spółka zaskarżyła tę interpretację.Rozstrzygnięcie
1) uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną, 2) zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz O. S.A. z siedzibą w P. kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ewa Izabela Fiedorowicz (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Andrzej Cichoń, sędzia WSA Maciej Kurasz, Protokolant referent Maria Pawlik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2024 r. sprawy ze skargi O. S.A. z siedzibą w P. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych 1) uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną, 2) zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz O. S.A. z siedzibą w P. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
O. S.A. z siedzibą w P. (dalej: wnioskodawca, spółka lub skarżąca) wystąpił o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie ustalenia, czy do wypłaty odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji lub odpraw/odszkodowań za skrócenie okresu wypowiedzenia lub przedterminowego rozwiązania umów znajdą zastosowanie uregulowania dotyczące 70% zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych.
W powyższym wniosku przedstawiono stan faktyczny i zdarzenie przyszłe, z którego wynikało, że wnioskodawca jest spółką publiczną, której akcje notowane są na rynku regulowanym prowadzonym przez G. S.A. Akcjonariuszem wnioskodawcy jest Skarb Państwa, posiadający, zgodnie z informacjami ze zwyczajnego walnego zgromadzenia spółki zwołanego na 21 czerwca 2023 r. oraz nadzwyczajnego walnego zgromadzenia spółki zwołanego na 6 lutego 2024 r., 579 310 079 akcji spółki stanowiących bezpośrednio 49,90% w ogólnej liczbie akcji wnioskodawcy.
Wnioskodawca ze względu na status spółki giełdowej, której akcje są przedmiotem ciągłego obrotu, nie posiada bieżącej, dokładnej informacji w zakresie aktualnej struktury akcjonariatu spółki. Na potrzeby sprawozdawczości spółka, zgodnie z art. 70 pkt 3 ustawy z 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2554, zwana dalej: ustawą o ofercie publicznej), publikuje wykaz akcjonariuszy posiadających co najmniej 5% liczby głosów na walnym zgromadzeniu, z określeniem liczby głosów przysługujących każdemu z nich z posiadanych akcji i wskazaniem ich procentowego udziału w liczbie głosów na tym walnym zgromadzeniu oraz w ogólnej liczbie głosów. Według najaktualniejszych danych wśród podmiotów, których udział w spółce przekracza 5%, nie ma podmiotów, akcjonariuszem których byłby Skarb Państwa.
Spółka posiada wiedzę, że Skarb Państwa posiada udziały w kapitale zakładowym akcjonariuszy, między innymi, następujących podmiotów: O., O., D., T. S.A., T. S.A., T. S.A. Zgodnie z najlepszą wiedzą spółki na dzień składania wniosku, Skarb Państwa nie dominuje nad żadnym z tych podmiotów, a tym samym nie sprawuje kontroli, bowiem jego udziały w kapitale zakładowym akcjonariuszy wskazanych podmiotów nie przekraczają w żadnym razie progu 50%.
Wnioskodawca jest stroną umów o pracę oraz kontraktów menedżerskich (dalej: umowy), których przedmiotem są czynności związane z zarządzaniem. Usługi na podstawie kontraktów menedżerskich nie są świadczone w ramach prowadzonej przez te osoby działalności gospodarczej. Z tytułu przestrzegania zakazu konkurencji po ustaniu pełnienia funkcji uprawnionym do tego osobom, w szczególności członkom zarządu, przysługuje odszkodowanie. Ponadto, zgodnie z umowami, ww. osobom, w razie skrócenia okresu wypowiedzenia lub przedterminowego rozwiązania umowy w związku z zaprzestaniem pełnienia przez nich funkcji, przysługuje odprawa (z wyłączeniem przypadków określonych w umowie).
W związku z powyższym opisem spółka zapytała, czy w przedstawionym stanie faktycznym/zdarzeniu przyszłym do wypłaty odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji lub odpraw/odszkodowań za skrócenie okresu wypowiedzenia lub przedterminowego rozwiązania umów znajdą zastosowanie uregulowania dotyczące 70% zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych.
Zdaniem wnioskodawcy, w przedstawionych okolicznościach nie można mówić o spełnieniu warunków, o których mowa w art. 30 ust. 1 pkt 15 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U.2022.2647, dalej ustawa o PIT), tj. wnioskodawca nie jest spółką, w której Skarb Państwa dysponuje bezpośrednio lub pośrednio większością głosów na walnym zgromadzeniu, w rezultacie do sposobu opodatkowania odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji lub odpraw/odszkodowań za skrócenie okresu wypowiedzenia lub przedterminowego rozwiązania umów nie będzie mieć zastosowania art. 30 ust. 1 pkt 15 i 16 ustawy o PIT.
Spółka argumentowała, że pojęcie "dysponowania bezpośrednio lub pośrednio większością głosów na zgromadzeniu wspólników albo na walnym zgromadzeniu" należy interpretować zgodnie z przepisami Kodeksu spółek handlowych z 15 września 2000 r. (Dz. U. z 2024 r. poz. 18) - (dalej jako: k.s.h.), co za tym idzie - na podstawie najlepszej wiedzy spółki - należy stwierdzić, że Skarb Państwa dysponuje bezpośrednio 49,90% głosów w ogólnej liczbie głosów na walnym zgromadzeniu spółki i jednocześnie nie dysponuje głosami w sposób pośredni. W rezultacie wnioskodawca nie spełnia warunków, o których mowa w art. 30 ust. 1 pkt 15 ustawy o PIT, tj. nie jest spółką, w której Skarb Państwa dysponuje bezpośrednio lub pośrednio większością głosów na walnym zgromadzeniu; zatem do sposobu opodatkowania odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji lub odpraw/odszkodowań za skrócenie okresu wypowiedzenia lub przedterminowego rozwiązania umów nie będzie mieć zastosowania art. 30 ust. 1 pkt 15 oraz 16 ustawy o PIT.
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej (dalej: Dyrektor KIS lub organ) w interpretacji indywidualnej z 14 czerwca 2024 r., znak 0115-KDIT1.4011.209.2024.1.AS, uznał powyższe stanowisko wnioskodawcy za nieprawidłowe.
Organ, podobnie jak spółka odkodowania wyrażenia "dysponowania bezpośrednio lub pośrednio większością głosów na zgromadzeniu wspólników albo na walnym zgromadzeniu" poszukiwał w regulacjach Kodeksu spółek handlowych. Następnie Dyrektor KIS powołał się na piśmiennictwo akcentując, że kluczowa jest "faktyczna władza nad spółką" oraz uwzględnienie głosów "innych osób", w tym osób trzecich, którymi dysponuje (tu: Skarb Państwa) - na podstawie "porozumień z tymi osobami (większość "pośrednia")". Takie stwierdzenia doprowadziły Dyrektora KIS do zajęcia stanowiska, że sam fakt dysponowania przez Skarb Państwa na walnym zgromadzeniu akcjonariuszy spółki, na 21 czerwca 2023 r. oraz 6 lutego 2024 r., 49,90% głosów nie przesądza, że Skarb Państwa nie dysponuje faktycznie bezwzględną większością głosów na kolejnych walnych zgromadzeniach akcjonariuszy. Organ powołał się także na art. 70 pkt 3 ustawy z 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 620) i stwierdził, że w świetle regulacji, dotyczących obowiązków informacyjnych spółek publicznych, niezasadnym byłoby utożsamianie faktycznego procentowego udziału poszczególnych akcjonariuszy w liczbie głosów na walnym zgromadzeniu wprost oraz wyłącznie z liczbą głosów przysługujących z posiadanych akcji w ogólnej liczbie głosów.
W rezultacie, zdaniem organu, wnioskodawca jest spółką, w której Skarb Państwa dysponuje bezpośrednio lub pośrednio większością głosów na zgromadzeniu wspólników albo na walnym zgromadzeniu, w tym także na podstawie porozumień z innymi osobami. Zatem odszkodowania wypłacane przez spółkę na podstawie przepisów o zakazie konkurencji lub odprawy/odszkodowania za skrócenie okresu wypowiedzenia lub przedterminowego rozwiązania umów podlegają i będą podlegać opodatkowaniu zryczałtowanym podatkiem dochodowym na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 15 i 16 ustawy o PIT, co implikuje obowiązek poboru przez spółkę, jako płatnika, 70% zryczałtowanego podatku dochodowego.
Spółka zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie powyższą interpretację indywidualną, zarzucając dopuszczenie się przez Dyrektora KIS błędu wykładni i niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisów prawa materialnego zawartych w art. 30 ust. 1 pkt 15 oraz art. 30 ust. 1 pkt 16 ustawy o PIT, poprzez uznanie, że niezasadne jest utożsamianie faktycznego, procentowego udziału poszczególnych akcjonariuszy w liczbie głosów na walnym zgromadzeniu z liczbą głosów przysługujących z posiadanych akcji w ogólnej liczbie głosów oraz stwierdzenie, że w spółce Skarb Państwa dysponuje pośrednio większością głosów na walnym zgromadzeniu "na podstawie porozumień z innymi osobami.
W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej interpretacji oraz o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej interpretacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do rozumienia wyrażenia "dysponowania w sposób pośredni większością głosów na walnym zgromadzeniu".
Poza przedmiotem sporu pozostaje fakt dysponowania bezpośrednio przez Skarb Państwa 49,90% głosów w ogólnej liczbie głosów na walnym zgromadzeniu spółki.
Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o PIT, opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52, 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatków. Wśród źródeł przychodów wyszczególnia się, m.in., przychody ze stosunku pracy (art. 10 ust. 1 pkt 1) oraz działalność wykonywaną osobiście (art. 10 ust. 1 pkt 2).
Stosownie do art. 13 pkt 9 ustawy o PIT, za przychody z działalności wykonywanej osobiście uważa się przychody uzyskane na podstawie umów zarządzania.
W myśl art. 31 ust. 1 ww. ustawy, osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej są obowiązane jako płatnicy obliczać i pobierać w ciągu roku zaliczki na podatek dochodowy od osób, które uzyskują od tych zakładów przychody ze stosunku służbowego.
Na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy o PIT, od dochodów (przychodów) pobiera się zryczałtowany podatek dochodowy:
- pkt 15) z tytułu odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji, jeżeli zobowiązaną do zapłaty odszkodowania jest spółka, w której Skarb Państwa, jednostka samorządu terytorialnego, związek jednostek samorządu terytorialnego, państwowa osoba prawna lub komunalna osoba prawna dysponują bezpośrednio lub pośrednio większością głosów na zgromadzeniu wspólników albo na walnym zgromadzeniu, w tym także na podstawie porozumień z innymi osobami, w części, w której wysokość odszkodowania przekracza wysokość wynagrodzenia otrzymanego przez podatnika z tytułu umowy o pracę lub umowy o świadczenie usług wiążącej go ze spółką w okresie sześciu miesięcy poprzedzających pierwszy miesiąc wypłaty odszkodowania - w wysokości 70% tej części należnego odszkodowania;
- pkt 16) z tytułu określonych w umowie o pracę, której przedmiotem są czynności związane z zarządzaniem, lub umowie o świadczenie usług zarządzania zawartej ze spółką, o której mowa w pkt 15, odpraw lub odszkodowań z tytułu skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę, której przedmiotem są czynności związane z zarządzaniem, lub umowy o świadczenie usług zarządzania lub rozwiązania jej przed upływem terminu, na który została zawarta, w części, w której ich wysokość przekracza trzykrotność miesięcznego wynagrodzenia otrzymanego przez podatnika z tytułu umowy o pracę, której przedmiotem są czynności związane z zarządzaniem, lub umowy o świadczenie usług zarządzania wiążącej go ze spółką - w wysokości 70% należnej odprawy lub odszkodowania.
Stosownie zaś do art. 41 ust. 4 ww. ustawy, płatnicy, o których mowa w ust. 1, są obowiązani pobierać zryczałtowany podatek dochodowy od dokonywanych wypłat (świadczeń) lub stawianych do dyspozycji podatnika pieniędzy lub wartości pieniężnych z tytułów określonych w art. 29, art. 30 ust. 1 pkt 2, 4-5a, 13-16 oraz art. 30a ust. 1, z zastrzeżeniem ust. 4d, 5 oraz 10.
Ustawodawca, w ustawie o PIT, nie zawarł definicji pojęcia "dysponowania bezpośrednio lub pośrednio większością głosów na walnym zgromadzeniu". Uszczegółowienia tego sformułowania nie ma także w uzasadnieniu projektu ww. ustawy nowelizującej, która wprowadziła do porządku prawnego art. 30 ust. 1 pkt 15 oraz 16 ustawy o PIT.
Na kanwie omawianych norm prawnych i przedstawianego zagadnienia ukształtowała się bogata linia orzecznicza, która prezentuje jednolite stanowisko, że analiza tych norm w kontekście pojęcia "dysponowania bezpośrednio lub pośrednio większością głosów na zgromadzeniu wspólników albo na walnym zgromadzeniu" wskazuje, że ustawodawca przez ten zwrot odniósł się w sposób bezpośredni do zagadnień unormowanych przez Kodeks spółek handlowych (np. wyroki NSA z 1 października 2021 r. II FSK 754/21, z 25 maja 2021 r. II FSK 3593/18, z 21 stycznia 2020 r. II FSK 356/18, z 25 lutego 2020 r. II FSK 2418/18, z 3 marca 2020 r. II FSK 1518/18 i II FSK 3393/18 oraz z 20 sierpnia 2020 r. II FSK 1279/18).
W powyższym zakresie nie ma tez sporu pomiędzy stronami.
Przy wykładni pojęcia "dysponowania" należy niewątpliwie posługiwać się przepisami k.s.h., ponieważ jest ono bezpośrednio zaczerpnięte ze wskazanej regulacji. Świadczy o tym porównanie normy podatkowej wyrażonej w art. 30 ust. 1 pkt 15 ustawy o PIT z treścią art. 4 § 1 pkt 4 lit. a) k.s.h., który stanowi, że jedną z zależności pomiędzy spółkami handlowymi skutkującą uznaniem stosunku dominacji jednej z nich w stosunku do drugiej jest sytuacja, gdy spółka "dysponuje bezpośrednio lub pośrednio większością głosów na zgromadzeniu wspólników albo na walnym zgromadzeniu (...) także na podstawie porozumień z innymi osobami".
W wyroku z 1 października 2021 r., II FSK 754/21, NSA wyraził następujący pogląd: "(...) Nie ulega wątpliwości, że w języku polskim zwrot "większość" rozumiany jest jako "więcej niż połowa". Wykładnia językowa przemawia zatem za przyjęciem, że również w przypadku walnego zgromadzenia dysponowanie większością głosów oznacza posiadanie więcej niż połowy głosów. Nie budzi przy tym wątpliwości, że w ujęciu art. 30 ust. 1 pkt 15 u.p.d.o.f., gdy mowa o walnym zgromadzeniu (zgromadzeniu wspólników), chodzi o te zgromadzenia w ich podstawowym, abstrakcyjnym znaczeniu - jako organy spółek kapitałowych, nie zaś o konkretne, każdorazowe walne zgromadzenie (zgromadzenie wspólników). W takiej też sytuacji - bez czynienia dalszych założeń - można jednoznacznie stwierdzić, jakim procentem głosów w ogólnym rozrachunku dysponuje w każdym przypadku dany podmiot w strukturze akcjonariatu spółki.
NSA stwierdził również, że do identycznych rezultatów prowadzi przeprowadzenie wykładni systemowej: "Rezultat przeprowadzonej wykładni językowej znajduje również potwierdzenie w wykładni systemowej. W myśl art. 4 § 1 pkt 4 lit. a) k.s.h. spółka dominująca to m.in. taka spółka handlowa, która dysponuje bezpośrednio lub pośrednio większością głosów na zgromadzeniu wspólników albo na walnym zgromadzeniu, także jako zastawnik albo użytkownik, bądź w zarządzie innej spółki kapitałowej (spółki zależnej), także na podstawie porozumień z innymi osobami. (...) zatem (...) skoro brzmienie warunku wskazanego w przepisie ustawy podatkowej będącego przedmiotem wykładni jest identyczne jak w przepisach k.s.h., sformułowanie "dysponowania bezpośrednio lub pośrednio większością głosów na zgromadzeniu wspólników albo na walnym zgromadzeniu", jakim ustawodawca posłużył się w art. 30 ust. 1 pkt 15 u.p.d.o.f., należy interpretować w taki sam sposób jak w przepisach k.s.h. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, zgodnie z którym przez większość głosów należy rozumieć dysponowanie ponad 50% wszystkich głosów przysługujących ze wszystkich praw udziałowych ustanowionych przez daną spółkę (na moment nabycia tych akcji lub udziałów). Tym samym podmioty publiczne (w tym Skarb Państwa) będą dysponowały bezpośrednio lub pośrednio większością głosów na walnym zgromadzeniu, jeżeli podmiotom tym będzie przysługiwała przewaga głosów obliczana w stosunku do ogólnej liczby głosów przysługujących ze wszystkich praw udziałowych, tj. gdy będą dysponować ponad 50% głosów w stosunku do wszystkich głosów przysługujących ze wszystkich praw udziałowych ustanowionych przez daną spółkę (zob. wyroki: WSA w Krakowie z 30 maja 2019 r. sygn. akt I SA/Kr 341/19; WSA w Poznaniu z 3 października 2018 r. sygn. akt I SA/Po 535/18; WSA we Wrocławiu z 3 listopada 2017 r. sygn. akt I SA/Wr 827/17; WSA w Kielcach z 26 października 2017 r. sygn. akt I SA/Ke 535/17). Gdyby racjonalny ustawodawca miał na myśli dysponowanie większością głosów rozumiany jako rodzaj uczestnictwa kapitałowego polegający na zasadzie kwalifikowanego uczestnictwa większościowego, to zostałoby to w sposób wyraźny zaznaczone".
NSA w orzeczeniu z 20 sierpnia 2020 r. sygn. II FSK 1279/18, potwierdził, że dysponowanie bezpośrednio lub pośrednio większością głosów na zgromadzeniu wspólników albo na walnym zgromadzeniu w rozumieniu art. 30 ust. 1 pkt 15 ustawy o PIT jest równoznaczne z posiadaniem bezwzględnej większości głosów (50% plus 1 głos) w ogólnej liczbie głosów istniejących w danym podmiocie. Musi być to zatem większość przysługująca prawnie, a nie jedynie faktycznie.
Zaskarżana interpretacja została wydana przy nieznajdującym oparcia w faktach założeniu, że Skarb Państwa dysponuje pośrednio w spółce głosami, które w połączeniu z 49,90% głosów, którymi dysponuje w sposób bezpośredni - daje mu większość na walnym zgromadzeniu. Dyrektor KIS przyjął bez oparcia w elementach opisu przestawionego we wniosku, że Skarb Państwa posiada głosy "innych osób", którymi dysponuje na podstawie - domniemanych porozumień, co w rezultacie daje mu ową większość. Taka wykładnia godzi w zasadę określoności przepisów prawa, która odgrywa szczególne znaczenie w dziedzinie prawa daninowego, które to kreuje skonkretyzowane obowiązki, obciążenia podatkowe oraz potencjalne sankcje za ich naruszenie. Pozostawiając tak daleko idący luz interpretacyjny organom podatkowym, podatnicy/płatnicy nie mogliby w sposób pewny przewidywać konsekwencji prawnych swoich decyzji. Odrywając się od wymiernych danych, niezależnie od udziału procentowego jakim dysponowałby Skarb Państwa w sposób bezpośredni, organ zawsze mógłby odwoływać się jak w przypadku skarżonej interpretacji - do domniemanego, bliżej niedookreślonego - pośredniego dysponowania głosami "osób trzecich na mocy porozumień". Uznanie takiej argumentacji prowadziłoby z kolei do trudnych do akceptacji wniosków, w rezultacie czego zasadnym jest usunięcie zaskarżonej interpretacji z obiegu prawnego.
O kierunku rozumienia rozpatrywanego wyrażenia wypowiedział się NSA w wyrokach z 3 marca 2020 r., sygn. II FSK 1518/18 oraz II FSK 3393/18, stwierdzając, że "musi być to zatem większość przysługująca prawnie, a nie jedynie faktycznie. Tylko takie rozumienie tego pojęcia można zweryfikować, a odmienna wykładnia pozostawia organom dużą swobodę interpretacyjną, co w przypadku interpretacji przepisów prawa podatkowego może prowadzić do naruszenia wyrażonej w art. 217 Konstytucji RP zasady określoności przepisów prawa podatkowego Tożsamy pogląd można odnaleźć także w szeregu innych prawomocnych orzeczeń sądowych, w tym w wyrokach NSA z 1 października 2021 r. II FSK 754/21, z 25 maja 2021 r. II FSK 3593/18, z 21 stycznia 2020 r. II FSK 356/18, z 25 lutego 2020 r. II FSK 2418/18 oraz z 20 sierpnia 2020 r. II FSK 1279/18).
Co więcej, w stanie faktycznym spółka wyraźnie wskazała, że według jej najlepszej wiedzy, Skarb Państwa posiada udziały w kapitale zakładowym akcjonariuszy między innymi następujących podmiotów: O., O., D., T. S.A., T. S.A., T. S.A. Spółka podkreśliła, że na dzień składania wniosku, Skarb Państwa nie dominował nad żadnym z wymienionych podmiotów, a co za tym idzie nie sprawował kontroli, bowiem jego udziały w kapitale zakładowym akcjonariuszy wskazanych podmiotów nie przekraczały w żadnym razie progu 50%.
Zgodzić się należy ze skarżącą, że Dyrektor KIS dokonał błędnej interpretacji w zakresie możliwości przypisania Skarbowi Państwa roli dominującej w stosunku do Towarzystw Funduszy Inwestycyjnych (w których to - można się domyślać - Dyrektor KIS upatruje pośredniego dysponowania głosami "osób trzecich na mocy porozumień"), w rozumieniu k.s.h. oraz ustawy o funduszach inwestycyjnych. Na potwierdzenie braku podstaw do przyporządkowania Skarbowi Państwa roli dominującej w TFI z uwagi na samą specyfikę tych podmiotów, spółka przywołała przewidziane w regulacjach sektorowych bezpośrednie wyłączenie możliwości kwalifikacji relacji między danym funduszem a towarzystwem, spółką zarządzającą lub uczestnikiem funduszu jako stosunku dominacji i zależności. Zgodnie, z treścią art. 4 ust. 4 ustawy o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi z 27 maja 2004 roku (Dz.U. z 2023 poz. 681), fundusz nie jest podmiotem zależnym od towarzystwa, spółki zarządzającej ani od osoby posiadającej bezpośrednio lub pośrednio większość głosów w radzie inwestorów, zgromadzeniu inwestorów lub zgromadzeniu uczestników.
Zgodnie z doktryną, ratio legis takiego rozwiązania zasadza się na specyfice funduszu, który powinien działać w interesie wszystkich uczestników, nie tylko uczestnika dominującego, a tym bardziej nie w interesie towarzystwa czy spółki zarządzającej. Innymi słowy, nawet jeżeli Skarb Państwa posiada udziały w akcjonariacie podmiotów będących właścicielami towarzystw funduszy inwestycyjnych (TFI), które mogą posiadać akcje spółki, to z pewnością nie można stwierdzić, że pełni wobec nich rolę dominującą w rozumieniu k.s.h. oraz ww. ustawy o funduszach. Zatem podnoszony argument o braku dysponowania przez Skarb Państwa większością (udział Skarbu Państwa w spółkach będących właścicielami TFI nie przekracza 50%), doznaje dodatkowego wzmocnienia w obliczu brzmienia regulacji sektorowych, które adresują specyfikę funkcjonowania tego rodzaju podmiotów.
Podobnie rzecz ma miejsce w odniesieniu do Otwartych oraz Dobrowolnych Funduszy Emerytalnych, które mogą posiadać akcje wnioskodawcy. Niemniej jednak nie można powiedzieć, aby Skarb Państwa sprawował kontrolę nad którymkolwiek z Funduszy Emerytalnych, bowiem jego udziały w kapitale zakładowym akcjonariuszy wahają się w okolicy 30% (nie przekraczają poziomu 50%). W rezultacie, bazując na rozumieniu pojęcia "większości głosów" wywodzonego z k.s.h., Skarb Państwa w żadnym z OFE czy DFE nie dysponuje bezpośrednio lub pośrednio większością głosów w organach decyzyjnych tych podmiotów. Co za tym idzie, nie istnieją prawne przesłanki za sumowaniem tych akcji Skarbu Państwa wraz z akcjami jakimi dysponuje on bezpośrednio w spółce.
Uwzględniając zatem stan faktyczny/zdarzenie przyszłe przedstawione we wniosku oraz utrwaloną linie orzeczniczą sadów administracyjnych w zakresie art. 30 ust. 1 pkt 15 oraz 16 Ustawy o PIT, należało przyjąć, że Skarb Państwa dysponuje bezpośrednio 49,90% głosów w ogólnej liczbie głosów na walnym zgromadzeniu spółki i jednocześnie nie dysponuje głosami w sposób pośredni. W rezultacie rację ma skarżąca, że nie są spełnione warunki, o których mowa w art. 30 ust. 1 pkt 15 ustawy o PIT, a zatem do sposobu opodatkowania odszkodowań przyznanych na podstawie przepisów o zakazie konkurencji lub odpraw/odszkodowań za skrócenie okresu wypowiedzenia lub przedterminowego rozwiązania umów, nie znajdują zastosowania art. 30 ust. 1 pkt 15 oraz 16 ustawy o PIT.
Z tych względów zasadne okazały się podniesione w skardze zarzuty naruszenia prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwą oceną, co do zastosowania art. 30 ust. 1 pkt 15 oraz art. 30 ust. 1 pkt 16 ustawy o PIT.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ będzie zobowiązany do uwzględniania przedstawionej powyżej interpretacji i zastosowania powołanych przepisów.
W tym stanie rzeczy, sąd orzekł jak w sentencji wyroku, zgodnie z żądaniem skargi, na podstawie art. 146 § 1 w związku z art.145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U.2023.1634 z późn. zm.; dalej p.p.s.a.).
O kosztach postępowania sądowego orzeczono w oparciu o art. 200, art. 205 § 1 p.p.s.a. Koszty postępowania w tej sprawie stanowił: wpis od skargi w wysokości 200 zł.
Orzeczenia sądów administracyjnych, powołane w niniejszym uzasadnieniu, dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych CBOSA pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło