III SA/Wa 1840/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Śledzik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 lutego 2014 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia w całości decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r. i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia postanawia: - zawiesić postępowanie sądowe - Dyrektor Izby Skarbowej w W. (dalej zwany "DIS") zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2013 r. uchylił w całości decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] listopada 2011 r. w przedmiocie określenia K. S. (dalej zwana "Skarżącą") wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez ten organ. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] maja 2013 r. w całości, zarzucając jej naruszenie art. 121 § 1, art. 122 oraz art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 70 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.; dalej zwana: "O.p.") oraz art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.; dalej zwana: "Konstytucja RP") - poprzez błędne uznanie przez organ drugiej instancji, iż w przedmiotowej sprawie bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku PIT za 2005 r. został skutecznie przerwany w związku z zastosowaniem środka egzekucyjnego, podczas gdy w realiach tej sprawy organ drugiej instancji powinien uznać, iż zobowiązanie podatkowe Skarżącej w podatku PIT za 2005 r. uległo przedawnieniu z dniem 31 grudnia 2011 r., co powinno skutkować uchyleniem przez organ drugiej instancji decyzji wymiarowej organu pierwszej instancji oraz umorzeniem postępowania podatkowego. Powyższe Skarżąca wywodzi z faktu, że WSA w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 5 listopada 2012 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 493/12 uchylił zarówno postanowienie DIS w W. z dnia [...] grudnia 2011 r., jak i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] listopada 2011 r. w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji tegoż organu z dnia [...] listopada 2011 r. określającej Skarżącej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r. w kwocie 255.858 zł. Sąd stwierdził także, że uchylone postanowienia nie mogą być wykonane w całości. W konsekwencji, skoro postanowienie nadające rygor natychmiastowej wykonalności naruszyło prawo, to tym samym nieuprawnionym było wystawienie tytułu wykonawczego, jak też zastosowanie środka egzekucyjnego przez organy podatkowe. Okoliczność ta powoduje z kolei, że nie przerwano biegu terminu przedawnienia przez zastosowanie środka egzekucyjnego w oparciu o treść art. 70 § 4 O.p. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm.; dalej zwana "P.p.s.a."), sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowego, sądowoadministracyjnego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Przepis ten określa przesłanki fakultatywnego zawieszenia postępowania sądowego, uwzględniając względy celowościowe. Zagadnienie wstępne musi mieć bowiem wpływ na wynik danego postępowania. Praktyka sądowa wykształciła szerokie rozumienie zwrotu "rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania", wychodząc w tym zakresie poza tradycyjne rozumienie prejudycjalności postępowania, np. w przypadku podjęcia stosownej uchwały przez Naczelny Sąd Administracyjny lub wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 sierpnia 2009r. sygn. akt I FZ 248/09 oraz z 20 maja 2008r., publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl; M. Niezgódka-Medek [w:] B.Dauter, B.Gruszczyński, A.Kabat, M.Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz; Zakamycze 2006). W kontekście powyższego zarzutu skargi powstaje zagadnienie wpływu uchylenia postanowienia o nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności na skuteczność wszczęcia postępowania egzekucyjnego i skutki zastosowanego środka egzekucyjnego w aspekcie przerwania biegu terminu przedawnienia. Sądowi z urzędu wiadomym jest, że postanowieniem z 19 grudnia 2013 r. sygn. akt I FSK 1765/12 Naczelny Sąd Administracyjny postanowił przedstawić do rozpoznania składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego budzące poważne wątpliwości powyższe zagadnienie prawne, a mianowicie, czy uchylenie postanowienia o nadaniu decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności i w konsekwencji umorzenie postępowania egzekucyjnego, powoduje unicestwienie materialnoprawnych skutków zastosowania środka egzekucyjnego w postaci przerwania biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.)?" Jak wskazano w uzasadnieniu postawionego zagadnienia konsekwencją prawną stwierdzenia przez sąd administracyjny, że doszło do bezprawnego w świetle art. 239b § 1 i 2 O.p. nadania decyzji podatkowej organu pierwszej instancji rygoru natychmiastowej wykonalności, co spowodowało dalej bezprawne wszczęcie postępowania egzekucyjnego, był w danej sprawie brak przerwania biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego na podstawie art. 70 § 4 O. p. W przypadku przyjęcia odmiennej oceny prawnej, organy podatkowe swobodnie mogłyby wykorzystywać instytucję nadania rygoru natychmiastowej wykonalności (pomimo jej wyjątkowego charakteru) bez konieczności spełnienia ustawowych przesłanek, a w konsekwencji mogłyby doprowadzać do przedłużenia terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nawet w sytuacji braku podstaw prawnych, nie obawiając się w tym względzie negatywnego wyniku kontroli legalności swoich działań przez sądy administracyjne. Wskazano, że kontrola postanowienia w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności ma doniosłe znaczenie w zakresie skuteczności zastosowania na tej podstawie środka egzekucyjnego. Z kolei pewność materialna oznacza tutaj, że uchylenie postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności powoduje upadek - wywołanych wskutek wydania wadliwego orzeczenia - skutków materialnoprawnych, a więc w przedmiotowym przypadku braku konsekwencji w postaci przerwania biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że zawieszenie postępowania sądowego uzasadniają względy celowości, sprawiedliwości jak również ekonomiki procesowej, przy czym celowość zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. powinna być analizowana z punktu widzenia wystąpienia w przyszłości ewentualnej konieczności uruchomienia nadzwyczajnych środków wzruszania rozstrzygnięć ostatecznych np. przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego lub stwierdzenia nieważności decyzji (por. postanowienie NSA z dnia 13 czerwca 2008 r., sygn. akt: I FZ 221/08, wyrok WSA z dnia 18 czerwca 2009 r., sygn. akt: III SA/Wa 3321/08). Wykładnia przepisów dokonana przez Naczelny Sąd Administracyjny na użytek sprawy o sygn. akt I FSK 1765/12 będzie miała wpływ także na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, jako że w obu sprawach występuje tożsame zagadnienie prawne. Sąd oceniając wpływ takiej uchwały na wynik postępowania wziął pod uwagę wynikającą z art. 269 § 1 P.p.s.a. moc wiążącą uchwał NSA oraz uwzględnił pożądaną jednolitość orzecznictwa, służącą zarówno respektowaniu zasady równości wobec prawa, jak i gwarantującą bezpieczeństwo prawne wyrażające się w równym traktowaniu stron znajdujących się w takiej samej sytuacji faktycznej i prawnej, co oznacza, że wobec nich powinno zapaść takie samo rozstrzygnięcie. Tym samym Sąd doszedł do przekonania, że skoro zagadnienie wpływu skutków, jakie wywołuje wyeliminowanie z obrotu prawnego postanowienia o nadaniu decyzji podatkowej rygoru natychmiastowej wykonalności i w konsekwencji umorzenie postępowania egzekucyjnego, na przerwanie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, budzi wątpliwości, zachodzą przesłanki do zawieszenia postępowania. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a., Sąd postanowił zawiesić postępowanie do czasu podjęcia przez Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnięcia w przedmiocie zagadnienia przedstawionego w powyższym postanowieniu