III SA/Wa 1841/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Waldemar Śledzik po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu O. sp. z o.o. z siedzibą w W. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 25 czerwca 2018 r. w sprawie ze skargi O. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego oraz wysokości nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy w podatku od towarów i usług za okres od lipca do grudnia 2011 r. postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego. O. sp. z o.o. z siedzibą w W.("Skarżący", "Strona") wraz ze skargą kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie z dnia 31 maja 2017 r. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy. Skarżąca w uzasadnieniu wskazała, że już w 2013 r. nie posiadała żadnego majątku, a aktualnie nie posiada żadnych środków kasowych, aktywów, w tym środków trwałych, ani nieściągniętych wierzytelności. Skarżąca podała, że wobec faktycznego braku prowadzenia działalności, w sposób oczywisty nie dysponuje własnymi środkami finansowymi na pokrycie kosztów opłaty sądowej w sprawie. Z uwagi na fakt, że wniosek zawierał braki formalne, w wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego z dnia 16 maja 2018 r. wezwano Skarżącą m.in. do udzielenia w terminie 7 dni dodatkowych informacji dotyczących stanu majątkowego oraz dochodów Spółki, poprzez nadesłanie zeznań podatkowych CIT-8 za rok 2016 i 2017, rocznego sprawozdania finansowego za rok 2016 i 2017, bilansu za rok 2016 i 2017, rachunku zysków i strat za rok 2016 i 2017, pełnych wyciągów z posiadanych przez Spółkę rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z ostatnich 6 miesięcy, ewentualnie dokumentu bankowego, z którego wynika zamknięcie, zajęcie bądź blokada rachunku, kopii raportów kasowych z okresu od 3 października 2016 r. do 1 marca 2017 r., informacji o posiadanych lub zbytych nieruchomościach i ruchomościach o wartości ponad 5.000 zł – w latach 2016-2017, informacji o wysokości wynagrodzenia pobieranego przez Prezesa Zarządu Spółki z podaniem składników innych świadczeń otrzymywanych w związku z pełnioną funkcją, aktualnego wykazu pracowników Spółki ze wskazaniem wysokości ich miesięcznego wynagrodzenia. W odpowiedzi na powyższe Skarżąca wskazała, że Spółka faktycznie nie prowadzi działalności gospodarczej od roku 2012. Aktualnie działalność gospodarcza także jest zawieszona. W konsekwencji powyższego Spółka nie miała obowiązku sporządzania deklaracji CIT-8 za lata 2016-2017, jak również sprawozdań finansowych za wskazany okres. Nie jest również możliwe przedstawienie raportów kasowych. Spółka podała, że aktualny zarząd nie posiada dostępu do informacji o stanie rachunku prowadzonego na rzecz Spółki w S. w Republice Czech, Spółka nie posiada żadnych nieruchomości i wedle wiedzy zarządu nie dysponowała nimi także w latach uprzednich. Tym samym nie dokonywała transakcji na rynku nieruchomości. Podała również, że Zarząd nie pobiera wynagrodzenia, a Spółka nie zatrudnia pracowników. Do wniosku spółka załączyła wyciągi z rachunków bankowych w M. Bank. Postanowieniem z dnia 25 czerwca 2018 r. Referendarz sądowy odmówił przyznania Skarżącemu prawa pomocy. W uzasadnieniu wskazał, że Spółka nie przedstawiła w sposób należyty swojej sytuacji majątkowej. Brak podstawowych informacji o przychodach, majątku i działalności Spółki uniemożliwia ocenę spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy tj. ocenę czy Spółka jest lub była w stanie zabezpieczyć środki na partycypowanie w kosztach wszczętego postępowania sądowoadministracyjnego, a jeśli tak, to w jakim zakresie. Skarżąca pomimo trudności finansowych, braku majątku, zawieszenia działalności gospodarczej, nie wykazała, że nie była i nie jest w stanie zdobyć środków na poniesienie kosztów niniejszego postępowania. Skarżąca pismem z dnia 2 lipca 2018 r. wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu Skarżąca zarzuciła, iż jej wniosek o przyznanie prawa pomocy nie został rozpatrzony co do istoty, a ograniczono się jedynie do działań "szablonowych", bez uwzględnienia faktycznej sytuacji Skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W świetle art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części następuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż nie jest w stanie ponieść określonych kosztów postępowania. Prawo pomocy stanowi wyjątek od wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie, dlatego też powinno być przyznawane tylko gdy strona wiarygodnie wykaże, że nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Stosownie do art. 260 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). W ocenie Sądu, w świetle przedstawionych przez Skarżącą (zarówno we wniosku, jak i nadesłanych dokumentach) okoliczności ustalenia referendarza odnośnie stanu majątkowego Spółki są prawidłowe, zatem zasadne jest stwierdzenie, że Spółka nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Przesłane dokumenty oraz złożone wyjaśnienia są zdecydowanie niewystarczające do rzetelnego ustalenia faktycznej sytuacji majątkowej Spółki, która podnosiła, że nie może udokumentować sytuacji finansowej za ostatnie lata prowadzenia działalności, z uwagi na brak dokumentów źródłowych. Brak podstawowych informacji chociażby o przychodach, majątku i działalności spółki uniemożliwia ocenę spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy tj. ocenę czy spółka jest lub była w stanie zabezpieczyć środki na partycypowanie w kosztach wszczętego postępowania sądowoadministracyjnego, a jeśli tak, to w jakim zakresie. Skarżąca nie wykazała złożonymi przez siebie dokumentami okoliczności świadczących o swojej niekorzystnej sytuacji finansowej, co uniemożliwiło ocenę zasadności przedmiotowego wniosku. Dokumenty wchodzące w skład sprawozdania finansowego są niezbędne celem przeanalizowania ich w zestawieniu z dokumentami przesłanymi przez Spółkę, co pozwoliłoby na kompleksową ocenę sytuacji majątkowej Spółki. Przy tym istotne jest, że skoro Spółka nie dysponuje pełną dokumentacją podatkowo – księgową, to nie wiadomo na jakiej podstawie buduje twierdzenie o własnej sytuacji finansowej. Brak wymaganych przez Sąd dokumentów stanowi o tym, że materiał dowodowy jest niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Wskazać bowiem w tym miejscu należy, iż celem sprawozdania finansowego jest dostarczenie informacji o sytuacji finansowej, wynikach działalności oraz zmianach w sytuacji finansowej podmiotu. Analiza tych dokumentów pozwoliłaby na wyciągnięcie wniosków na temat funkcjonowania przedsiębiorstwa Skarżącej oraz tego jakimi zasobami majątkowymi i kapitałowymi ono dysponuje. Zauważyć także należy, że jeżeli strona w jakikolwiek sposób uchyla się od złożenia wyjaśnień, oświadczeń lub dokumentów służących ocenie jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, to musi się liczyć z tym, że sąd nie będzie miał podstaw do przyjęcia jej wniosku za uzasadniony (por. np. postanowienie NSA z 23 kwietnia 2009 r., I FZ 71/09, z 23 lipca 2009 r., II FZ 260/09 z 28 lipca 2009 r., I OZ 744/09). Spółka powoływała się także na uchwałę z 10 września 2015 r. o zaprzestaniu dalszych dopłat na rzecz spółki (uchwała podjęta jednoosobowo przez jedynego wspólnika). Sąd podziela jednak w tym zakresie argumentację referendarza sądowego, który stwierdził, że Skarżąca nie może przerzucać na innych podatników konsekwencji swoich autonomicznych decyzji, czyli żądać, aby postępowanie sądowoadministracyjne zostało sfinansowane ze środków publicznych w sytuacji, gdy Skarżąca zrezygnowała ze źródła przychodu oraz uchwałą wykluczyła możliwość dopłat wspólników. Zauważyć również należy, że osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej, nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 marca 2011 r. o sygn. akt I OZ 191/11). Spółka nie wykazała jednak, że podejmuje działania w celu zdobycia środków na pokrycie kosztów postępowania. Reasumując Sąd stwierdził, że niewystarczające udokumentowanie sytuacji majątkowej Skarżącej powoduje, że wniosek Skarżącej o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie zasługiwał na uwzględnienie. W świetle wskazanych okoliczności Sąd działając na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.