III SA/Wa 1844/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Nasierowska, , po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi U. E. z siedzibą na L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia[...]sierpnia 2007 r., Nr [...] w przedmiocie pozostawienia wniosku o zwrot podatku od towarów i usług za okres styczeń-maj 2005 r. bez rozpatrzenia p o s t a n a w i a odmówić dopuszczenia M. K. i J. K. do udziału w sprawie w charakterze pełnomocnika U. E. z siedzibą na L. P O S T A N O W I E N I E Dnia 23 listopada 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Nasierowska, , po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi U. E. z siedzibą na L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2007 r., Nr [...] w przedmiocie pozostawienia wniosku o zwrot podatku od towarów i usług za okres styczeń-maj 2005 r. bez rozpatrzenia p o s t a n a w i a odmówić dopuszczenia M. K. i J. K. do udziału w sprawie w charakterze uczestnika na prawach strony Pismem z 27 września 2007 r. M. K., powołując się na pełnomocnictwo U. E. z siedzibą na L. (dalej zwanej Skarżącą) złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] sierpnia 2007 r. w przedmiocie pozostawienia wniosku o zwrot podatku od towarów i usług za okres styczeń-maj 2005 r. bez rozpatrzenia. Do skargi dołączono pełnomocnictwo dla M. K. podpisane przez osobę reprezentującą Skarżącą. Nie wynikało z niego jednak, aby M. K. była jednym z podmiotów, który może być pełnomocnikiem strony w świetle ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej "ppsa"). Zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 25 października 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wezwał M. K. m.in. do wskazania – w terminie 7 dni – przesłanki z art. 35 ppsa, która jej dotyczy, pouczając jednocześnie o treści tego przepisu. Odpowiedzi na powyższe wezwanie udzielił w piśmie z 8 października 2007 r. J. K., który przedstawił analogiczne jak M. K. pełnomocnictwo procesowe. Niezależnie od powyższego J. K. zwrócił się o "dopisanie" M. K. i jego osoby jako uczestników na prawach strony. W tym względzie J. K. wskazał, że ww. osoby, na podstawie udzielonych przez Skarżącą pełnomocnictw, działały przed organami podatkowymi jako pełnomocnicy Skarżącej. Zdaniem J. K. pełnomocnicy, jako pracownicy spółki T.. Ltd., spełniają przesłanki z art. 35 ppsa, m.in. z uwagi na obowiązującą umowę pomiędzy Skarżącą oraz T. Ltd. o pośrednictwie w odzyskiwaniu podatku VAT. J. K. podkreślił, że T. Ltd. jest zatem zainteresowane pozytywnym zakończeniem postępowania administracyjnego i odzyskaniem podatku VAT, ponieważ wiąże się to z otrzymaniem wynagrodzenia prowizyjnego za prowadzone usługi. Postanowieniem z 23 listopada 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 1844/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił dopuszczenia M. K. i J. K. do udziału w sprawie w charakterze pełnomocników Skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Wniosek o dopuszczenie J. K. i M. K. do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w charakterze uczestników na prawach strony nie zasługuje na uwzględnienie. Przepisy dotyczące stron i uczestników postępowania (sądowoadministracyjnego) uregulowane są w Rozdziale 2 ppsa. Stosownie do treści art. 33 ppsa osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony (§ 1). Udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4 ppsa, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności (zdanie pierwsze § 2). Z powyższej regulacji można wyprowadzić klasyfikację szczególnej kategorii podmiotów biorących udział w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jakimi są uczestnicy postępowania. Ustawodawca do kategorii uczestników postępowania (sądowoadministracyjnego) zaliczył: a) uczestników na prawach strony, czyli osoby, które brały udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosły skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy ich interesu prawnego; b) pozostałych uczestników, czyli: - osoby, które nie brały w udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy ich interesu prawnego oraz - organizacje społeczne posiadające zdolność sądową, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy ich statutowej działalności. W myśl art. 12 ppsa obie kategorii uczestników postępowania traktuje się tak jak strony. Różnica w ich uprawnieniach dotyczy sposobu dopuszczenia do udziału w postępowania, w stosunku do uczestników na prawach strony – z mocy prawa, wobec pozostałych uczestników – na wniosek (zob. M. Niezgódka – Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 85). Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że przedmiotowy wniosek, w świetle jego treści i materiału zgromadzonego w aktach sprawy, należy rozpatrywać w kontekście art. 33 § 2 ppsa. Wnioskodawcy nie brali bowiem udziału w postępowaniu administracyjnym (byli jedynie pełnomocnikami dopuszczonymi do reprezentacji Skarżącej na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm./), powołując się jednak na obowiązującą pomiędzy Skarżąca a T. R. Ltd. umowę pośrednictwa w odzyskaniu podatku VAT, wskazują, że wyniki tego postępowania dotyczy ich interesu prawnego. Konieczna jest zatem ocena czy wnioskodawcy taki interes posiadają. Nie sposób wyjaśnić jednak pojęcia interesu prawnego, jeśli najpierw nie dokona się omówienia pojęcia interesu faktycznego. Jest to jedyny sposób, by w pełni ukazać cechy tego pierwszego. W literaturze przedmiotu przyjmuje się, że interes faktyczny to interes indywidualny, który nie został w żaden wyraźny sposób wzięty pod ochronę przez obowiązujące prawo (W. Jakimowicz, Publiczne prawa podmiotowe, Zakamycze 2000, s. 126). Precyzując pojęcie interesu faktycznego, wskazano w orzecznictwie, iż jako interes faktyczny należy kwalifikować taki stan, w którym obywatel wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, jak w przypadku interesu prawnego, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającego stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji (zob. wyrok NSA z dnia 22 lutego 1984 r., I SA 1748/83, publikowany w E. Smoktunowicz, Kodeks postępowania administracyjnego w orzecznictwie Sądu Najwyższego, Naczelnego Sądu Administracyjnego i Trybunału Konstytucyjnego, Warszawa 1995, s. 109). Z kolei interes prawny to taki, który został wzięty przez prawo w ochronę polegającą na możliwości żądania od organu administracji podjęcia określonych czynności mających na celu zrealizowanie interesu lub usunięcie zaistniałego zagrożenia. Pojęcie to określa relację pomiędzy oczekiwaniami jakiegoś podmiotu w stosunku do organów stosujących prawo a kompetencjami i możliwościami tych organów, jakimi dysponują wobec danego podmiotu. Pojęcia interesu prawnego zaczęto używać w doktrynie na określenie pewnej korzystnej sytuacji jednostki wobec państwa, nie dającej jej wprawdzie roszczenia o czynność określonej treści, ale silniejszej od interesu faktycznego, nie uprawniającego do żadnego żądania ( W. Jakimowicz, op.cit., s. 130). Interesem prawnym można też nazwać prawo jednostki do określonego postępowania zmierzającego do wydania decyzji, umiejscowione między prawem podmiotowym a interesem faktycznym. Interes prawny, aby mógł zostać zaspokojony przez administrację, musi być osobisty, własny, indywidualny, znajdujący swoją podstawę w przepisach prawa materialnego oraz potwierdzenie w okolicznościach faktycznych (zob. J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, wyd. 7 uzupełnione i rozszerzone, Warszawa 2005, s. 224 i n). Należy podkreślić, że interes prawny jest zarazem kategorią ściśle związaną z przedmiotem postępowania, ze względu na fakt, że dotyczy sfery normatywnej, mającej swoje źródło w przepisach regulujących sposób załatwienia sprawy. Można ująć go też, jako potrzebę ochrony sfery prawnej obywatela wyznaczającą zakres jego działań lub subiektywnie odczuwaną potrzebę utrzymania istniejącego, lub spowodowania takiego stanu rzeczy, jaki dany podmiot uważa za korzystny, przy czym korzyść ta musi mieć swoje źródło w prawie (zob. J. Klimkowicz, Interwencja uboczna w według k.p.c., Warszawa 1972, s. 50). Przechodząc na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że wnioskodawcy nie posiadają interesu prawnego, a jedynie interes faktyczny, który wynika z zawartej pomiędzy Skarżącą a T. Ltd. (której pracownikami są wnioskodawcy) umowy. Ich interes faktyczny polega na bezpośrednim zainteresowaniu rozstrzygnięciem sprawy podatkowej, ponieważ w przypadku pozytywnego jej załatwienia otrzymają prowizyjne wynagrodzenie. W ocenie Sądu, wynik niniejszego postępowania nie dotyczy interesu prawnego wnioskodawców. Nie sposób bowiem stwierdzić, że ich interes został wzięty przez prawo w ochronę polegającą na możliwości żądania od organu administracji (podatkowego) podjęcia określonych czynności mających na celu zrealizowanie interesu lub usunięcie zaistniałego zagrożenia. Wnioskodawcy działając przed organami nie działali bowiem we własnej sprawie, ale w sprawie Skarżącej. Jak już wspomniano interes prawny, aby mógł zostać zaspokojony przez administrację, musi być osobisty, własny, indywidualny, znajdujący swoją podstawę w przepisach prawa materialnego oraz potwierdzenie w okolicznościach faktycznych. Powyższych przymiotów nie sposób przypisać zaś interesowi wnioskodawców. Mając na uwadze całokształt przedstawionych okoliczności należało orzec jak w sentencji.