III SA/Wa 1845/07

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2007 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2007 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia, jako bezprzedmiotowego postępowania w sprawie umorzenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 r. postanawia przyznać skarżącej E. M. prawo pomocy we wnioskowanym zakresie, tj. zwolnić ją od kosztów sądowych W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł Skarżąca E. M. pismem z dnia 5 listopada 2007 r. zwróciła się o zwolnienie od kosztów i opłat sądowych. Podniosła iż od 16 lat przebywa na rencie wynoszącej obecnie 420 zł miesięcznie. Choruje na [...], [...] i inne choroby. Skarżąca samotnie wychowuje [...] syna, który pozbawiony jest jednej nerki, a co za tym idzie często zapada na zdrowiu. Alimenty na syna wynoszą 550 zł. Poza spółdzielczym lokatorskim prawem do lokalu Skarżąca nie posiada żadnego majątku. Spłaca w ratach zadłużenie z tytułu opłat czynszowych – rata w wysokości 400 zł miesięcznie. Na leki wydaje ok. 100 zł. Do pisma Skarżąca dołączyła zaświadczenie lekarskie oraz odcinek przekazu pocztowego. Wykonując wezwanie referendarza sądowego Skarżąca przesłała wypełniony formularz PPF, w którym ponowiła zasadniczo przedstawioną wyżej argumentację. Dodatkowo wskazała iż pobiera zasiłek rodzinny w kwocie 64 zł. Opisała także genezę sporu z organami podatkowymi. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje. Instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jej celem jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Konkretyzację powołanej wyżej zasady stanowi art. 214 § 1 p.p.s.a. zgodnie, z którym każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia kosztów sądowych. W konsekwencji przyznanie prawa pomocy może mieć miejsce w przypadkach wyjątkowych kiedy to spełnione zostaną przesłanki określone w art. 246 p.p.s.a. Zgodnie z § 1 pkt 2 tego artykułu Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Ocena przytoczonych przez niego okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., FZ 760/04). Skarżąca utrzymuje się z renty w wysokości 420,74 zł. Dodatkowo otrzymuje alimenty na syna oraz zasiłek rodzinny w kwotach odpowiednio 550 zł i 64 zł. Łączna kwota dochodu wynosi zatem 1.034 zł. Na samą zaś tylko ratę spłacanego zadłużenia czynszowego Skarżąca wydatkuje 400 zł miesięcznie. Koszt zakupu leków określiła natomiast na kwotę 100 zł. Oznacza to, że "na życie" (wydatki na żywność, opłaty za gaz, energię, telefon) pozostaje Skarżącej ok. 500 zł. W świetle powyższych danych uznać należało, iż opłacenie kosztów sądowych nastąpiłoby z naruszeniem koniecznego utrzymania Skarżącej i jej syna. Stąd też zasadne jest zwolnienie jej od obowiązku ich uiszczenia. Zwolnienie to podyktowane jest również realizacją gwarantowanego przepisami Konstytucji RP prawa do kontroli przez niezawisły sąd wydanego w stosunku do Skarżącej aktu z zakresu administracji publicznej bez nieuzasadnionej zwłoki, która kontrolę tę może uczynić iluzoryczną. Żadne bowiem ograniczenia natury finansowej nie mogą zamykać Skarżącej dostępu do sądu. Przyznając Skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych referendarz sądowy miał jednocześnie na uwadze stan jej zdrowia, który powoduje, iż - jak sama przyznała - "nie nadaje się do pracy". Doszedł mianowicie do wniosku, że mało prawdopodobne jest, iż w najbliższej przyszłości sytuacja materialna Skarżącej ulegnie poprawie. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.