III SA/Wa 1851/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Ciechomska-Florek, Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Kleiber, Asesor WSA Marta Waksmundzka-Karasińska (sprawozdawca), Protokolant Ewa Rutkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2008 r. sprawy ze skargi D.K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia w postępowaniu egzekucyjnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] 2) stwierdza, że uchylone postanowienia nie mogą być wykonane w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz D.K. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2007 r., Dyrektor Izby Skarbowej w W. stwierdził niedopuszczalność zażalenia D. K. na postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] czerwca 2007 r. w przedmiocie oddalenia przez wierzyciela zarzutu na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Z akt sprawy wynika, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] wszczął wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne w związku z zaległościami z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych. Strona wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego w związku z nieistnieniem obowiązku objętego wskazanym tytułem wykonawczym. Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia w sprawie stanowiska wierzyciela, wydanym na podstawie art. 17 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2005r. , Nr 229, poz. 1954, dalej powoływanej " u.p.e.a.") uznał zarzuty skarżącego jako bezzasadne. Jednocześnie pouczył stronę o prawie wniesienia zażalenia na powyższe postanowienie. W zażaleniu skarżący ponownie wyjaśnił, że pieniądze uzyskane z tytułu sprzedaży działki przeznaczył na zakup mieszkania. Ponadto zarzucił organowi prowadzenie egzekucji z konta matki skarżącego, do którego był on jedynie upoważniony. Dodatkowo wskazał, że pismem z dnia [...] stycznia 2007 r. jego matka zwróciła się o zwrot pieniędzy i nadal nie uzyskała odpowiedzi. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2007 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. stwierdził niedopuszczalność zażalenia i w związku z tym pozostawił wniesione zażalenie bez rozpoznania. W uzasadnieniu Dyrektor wyjaśnił, że postanowienie z dnia [...] czerwca 2007 r. zostało wydane na podstawie art. 17 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm. dalej jako u.p.e.a.). Zgodnie z brzmieniem tego przepisu o ile przepisy u.p.e.a. nie stanowią inaczej to rozstrzygnięcia i zajmowane przez organy egzekucyjne lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie, ale jedynie wtedy gdy u.p.e.a. lub kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Zdaniem organu z użytego zwrotu "tak stanowi" nie można domniemywać, że na wydane postanowienie służy zażalenie. Nie można też uznać, że w wyniku błędnego pouczenia o prawie wniesienia środka zaskarżenia, którego wniesienia nie przewidują przepisy prawa, podatnik nabywa prawo do jego wniesienia. Postanowienie z [...] czerwca 2007 r. zostało wydane przez wierzyciela i nie rozstrzygało sprawy co do istoty lecz stwierdzało jedynie fakt o nie wyrażeniu zgody na umorzenie postępowania egzekucyjnego. Dlatego tez postanowienie to jest postanowieniem ostatecznym i nie przysługuje na nie zażalenie. Ponadto organ odwoławczy wyjaśnił, że podnoszony przez stronę argument nie istnienia obowiązku ma charakter zarzutu określonego w art. 33 pkt 1 u.p.e.a., natomiast z akt sprawy wynika, że podatnik nie skorzystał z przysługującego mu prawa i nie wniósł zarzutu na prowadzone postępowanie egzekucyjne w obowiązującym terminie. Wskazał również, że zarzut nieistnienia obowiązku stanowi jedną z przesłanek do umorzenia postępowania egzekucyjnego i organ egzekucyjny, na podstawie art. 59 u.p.e.a. wyda rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia lub odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podatnik ponownie wskazał, że pieniądze uzyskane ze sprzedaży działki wydał na cele mieszkaniowe. W odpowiedzi na skargę organ, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko, wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z powodów innych, niż w niej wskazanych. Przedmiotem oceny Sądu rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. stwierdzające niedopuszczalność zażalenia na postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. w przedmiocie oddalenia przez wierzyciela zarzutu na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Jak wynika z akt sprawy pismem z dnia [...] marca 2007r. Strona wniosła do Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. o umorzenie postępowania egzekucyjnego, z uwagi nieistnienie obowiązku. Rzeczą organu było więc rozpatrzenie przedmiotowego wniosku w oparciu o przepis art. 59 § 1-5 u.p.e.a. Organ egzekucyjny zobowiązany był wydać stosowne rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia lub odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, na które Stronie przysługiwałoby zażalenie. Podkreślić należy, iż powyższy przepis nie przewiduje trybu uprzedniego (przed rozstrzygnięciem wniosku przez organ egzekucyjny) uzyskiwania stanowiska wierzyciela w formie postanowienia w przedmiocie merytorycznej zasadności wniosku. Procedura uzyskiwana przez organ egzekucyjny stanowiska wierzyciela jest właściwa dla postępowania w sprawie zgłoszonych zarzutów ( art. 33 i 34 u.p.e.a.), które jednak nie miało miejsca w niniejszej sprawie. Także powołany w sentencji postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela przepis art. 17 u.p.e.a nie mógł stanowić samoistnej podstawy do wydania wskazanego postanowienia. Określa on jedynie formę działania organu egzekucyjnego lub wierzyciela, ustanawiając domniemanie właśnie formy postanowienia. Podobnie art. 104 § 1 k.p.a. przewiduje decyzję, jako formę załatwiania spraw przez organy administracji publicznej, jednakże podstawą orzekania o prawach i obowiązkach strony postępowania będzie zawsze przepis prawa materialnego ( por. wyrok NSA z dnia 13 lipca 1999r. sygn. akt I SA 1658/98). Z powyższych względów stwierdzić należy, iż wydane w niniejszej sprawie postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela co do zasadności wniosku Strony o umorzenie postępowania egzekucyjnego wydane zostało bez podstawy prawnej, co uzasadniało stwierdzenie jego nieważności w oparciu o art. 156 w zw. z art.126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej. Mocą art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. przepisy art. 156 – 159 k.p.a. stosuje się także do postanowień wydanych w postępowaniu egzekucyjnym, od których przysługuje zażalenie i za takie w ocenie Sądu uznać należy wydane w sprawie postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] czerwca 2007r. Przedmiotowe postanowienie wydane zostało w związku z wnioskiem Strony o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Postanowienie to wyrażało merytoryczne stanowisko organu podatkowego jako wierzyciela w przedmiocie wniosku Strony i zawartego w nim zarzutu nieistnienia obowiązku. Uzasadnia do twierdzenie, iż aczkolwiek bez podstawy prawnej, to jednak zostało ono wydane w granicach sprawy określonej w art. 59 § 1-5 u.p.e.a.. Mając zatem na uwadze treść art. 59 § 5 u.p.e.a. zgodnie z którym na postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednoczesne organem egzekucyjnym przysługuje zażalenie; jako uzasadnione i usprawiedliwione w okolicznościach niniejszej sprawy wywieść należało prawo Skarżącego do złożenia zażalenia na przedmiotowe postanowienie. Reasumując Dyrektor Izby Skarbowej w W. zobowiązany był stwierdzić nieważność postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego W., jako wydanego bez podstawy prawnej. Skoro tego nie uczynił, naruszył przepisy prawa w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ egzekucyjny zobowiązany będzie rozpoznać wniosek Strony w trybie art. 59 §1 - 5 u.p.e.a. i wydać stosowne postanowienie o umorzeniu lub odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego, na które Stronie będzie przysługiwało zażalenie. Mając powyższe na uwadze Sąd działając na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit.a, art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.