III SA/Wa 1857/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jarecka, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (spr.), Protokolant Marika Krawczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2010 r. sprawy ze skargi W. B. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę I. Stan sprawy przedstawia się następująco: 1. Sprawa była dwukrotnie rozpoznawana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oraz jednokrotnie przez Naczelny Sąd Administracyjny. 2. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 16 czerwca 2010r. sygn. akt II FSK 209/09 uchylił wyrok WSA w Warszawie z 17 października 2008r. sygn. akt III SA/Wa 1497/08, w którym uchylono postanowienia Ministra Finansów z [...] marca 2008r. NSA podkreślił, iż zakończenie postępowania egzekucyjnego nie niweczy możliwości wniesienia skargi na czynności egzekucyjne w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a., ani nie stanowi przeszkody dla rozstrzygnięcia takiej skargi. W ocenie NSA organ odwoławczy obowiązany był – wbrew twierdzeniom Sądu pierwszej instancji do merytorycznego, a nie tylko formalnego, rozpatrzenia zażalenia Skarżącego. Stanowisko WSA o niemożności rozpatrzenia przez organ odwoławczy zażalenia zobowiązanego po zakończeniu postępowania egzekucyjnego, narusza art. 138 § 1 pkt 1 lub 2 K.p.a. w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm., dalej: "u.p.e.a."). 3. Ministra Finansów wiązał zatem wydany w sprawie – prawomocny od 7 lutego 2008r. – wyrok WSA w Warszawie z 3 grudnia 2007r. sygn. akt III SA/Wa 1579/07. W orzeczeniu tym uchylono postanowienie Ministra Finansów z [...] czerwca 2007r. w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną zajęcia wynagrodzenia za pracę. Sąd jako jedyną przyczynę uchylenia ww. postanowienia wskazał nie rozważenie przez Minister Finansów, stosownie do art. 77, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., błędnej wysokości odsetek wskazanej w zawiadomieniu o zajęciu prawa majątkowego, odnosząc swoje rozważania tylko do odsetek określonych w tytule wykonawczym. Sąd wskazał ponadto, że nie kwestionuje stanowiska Ministra Finansów, iż w trybie skargi na czynności egzekucyjne określonej w art. 54 u.p.e.a. nie mogą być rozpatrzone zarzuty, których podstawę stanowi art. 33 u.p.e.a. Ww. skarga nie może zatem dotyczyć okoliczności, które mogą być przedmiotem zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a., zgodnie z którym podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4 u.p.e.a.; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a.; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Zdaniem Sądu z całokształtu uregulowań w zakresie środków zaskarżania w postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika, że skarga z art. 54 § 1 u.p.e.a. przysługuje, gdy stronie nie przysługują inne środki zaskarżenia, oraz że skarga ta dotyczy samych czynności wykonawczych postępowania egzekucyjnego, a nie okoliczności, które mogą być przedmiotem zarzutów. Organy egzekucyjne mają obowiązek badać z urzędu w postępowaniu, czy wniesione skargi spełniają opisane warunki. 4. W związku z ww. orzeczeniem Minister Finansów postanowieniem z [...] marca 2008r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. (dalej: "DIS") z [...] stycznia 2007r., w którym oddalono skargę na ww. czynność egzekucyjną, uznając ją za niedopuszczalną. Minister, przedstawiając stan sprawy stwierdził m.in., że Naczelnik Urzędu Skarbowego w I. (dalej: "NUS"), na podstawie tytułu wykonawczego z 12 października 2006r. Nr [...], obejmującego zaległości podatkowe W. B. (dalej: "Skarżący") w podatku od towarów i usług (październik, listopad grudzień 2002r. i styczeń 2003r.), a także odsetki od tych zaległości, zajął 20 listopada 2006r. wynagrodzenie za pracę, doręczając Skarżącemu 28 listopada 2006r. zawiadomienie o zajęciu. Skarżący 5 grudnia 2006r. wniósł w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. skargę na ww. czynność egzekucyjną, uznając że dokonano jej z naruszeniem prawa. Minister uznał, że Skarżący zakwestionował sposób prowadzenia postępowania egzekucyjnego, podnosząc zarzut naruszenia art. 33 pkt 1 i 4 u.p.e.a. – brak istnienia obowiązku objętego postępowaniem egzekucyjnym, błąd co do osoby zobowiązanego, nieprawidłowe naliczenie odsetek; Skarżący wniósł też o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozstrzygnięcia skargi na czynność egzekucyjną. Minister podniósł ponadto, że Skarżący w zażaleniu na ww. postanowienie DIS uznał, że w zawiadomieniu o zajęciu wadliwie naliczono odsetki oraz stwierdził, że w tytule wykonawczym nie wypełniono pól nr 25, 45, 55, 65, jak również przerw w nienaliczniu odsetek. Minister Finansów przechodząc do meritum wyjaśnił czemu służy skarga na czynności egzekucyjne przewidziana w art. 54 § 1 u.p.e.a. oraz wskazał, że w jej ramach można podnosić wyłącznie kwestie proceduralne odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonania czynności egzekucyjnych. W trybie skargi nie mogą być rozpatrywane zarzuty. Minister uznał, że niewypełnienie ww. rubryk w tytule wykonawczym oraz nie wskazanie przerw w naliczaniu odsetek stanowi zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Skarżący skorzystał z prawa do wniesienia zarzutów 4 grudnia 2006r., które rozpatrzył Naczelnik Urzędu Skarbowego w I., w konsekwencji czego spraw była przedmiotem kontroli WSA w Bydgoszczy, który odrzucił skargę postanowieniem z 27 sierpnia 2007r. sygn. akt I SA/Bd 535/07. Minister wyjaśnił jednak stronie, że zarzut niewypełnienia rubryk nie jest wynikiem niedbalstwa wierzyciela, lecz instrukcji wypełniania tytułu wykonawczego. Wyjaśnił także – z ostrożności procesowej, że Skarżący nie podaje przyczyny wystąpienia przerwy w naliczaniu odsetek, a organ nadzoru nie dysponuje dokumentami, na podstawie których dokonano wymiaru podatku. Minister stwierdził ponadto, że organ egzekucyjny zastosował jeden z środków egzekucyjnych wymienionych w art. 1a pkt 12 u.p.e.a. Stosując ten środek zajął na mocy art. 72 u.p.e.a. wynagrodzenie za pracę przez przesłanie pracodawcy zawiadomienia o zajęciu tej części wynagrodzenia, która nie jest zwolniona spod egzekucji. Pracodawca odebrał ww. zawiadomienie 23 listopada 2006r. Jednocześnie zawiadomiono Skarżącego o ww. zajęciu, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego 28 listopada 2006r. Minister przyjął więc, że zastosowanie środka egzekucyjnego było zgodne z prawem. Minister Finansów, odnosząc się do kwestii błędnie naliczonych odsetek na druku zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia za pracę, stwierdził że dokument ten zawiera odsetki wyliczone zgodnie z art. 53 § 4 O.p. od dnia następującego po dniu upływu terminu płatności podatku (data podana przez wierzyciela w tytule wykonawczym) do dnia dokonania czynności. Mylne jest domniemanie strony, że wysokość odsetek na druku zajęcie musi być tożsama z kwotą wskazaną na tytule wykonawczym. Zgodnie z § 4 rozporządzenia Ministra Finansów z 22 sierpnia 2005r. w sprawie naliczania odsetek za zwłokę oraz opłaty prolongacyjnej, a także zakresu informacji, które muszą być zawarte w rachunkach (Dz. U. Nr 165, poz. 1373 ze zm.) odsetki za zwłokę są naliczane do dnia zapłaty podatku, włącznie z tym dniem. W przypadku postępowania egzekucyjnego dniem zapłaty jest dzień wyegzekwowania zaległości objętej tytułem wykonawczym. Do dnia wyegzekwowania zaległości kwota odsetek będzie się więc zmieniać. Odsetki naliczone na dzień wystawienia tytułu wykonawczego mogą być równe odsetkom naliczonym na dzień dokonania czynności egzekucyjnej, ale tylko wówczas, gdy zdarzenia te nastąpią tego samego dnia, co nie miało miejsca w sprawie. Minister uznał, w związku z tym, że organ egzekucyjny naliczył odsetki w sposób prawidłowy, zgodnie z wolą wierzyciela, który w tytule wykonawczym wskazał stawkę odsetek i datę, do której odsetki należy liczyć. 5. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżący wniósł o uchylenie ww. postanowienia Ministra Finansów oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania na jego rzecz. W uzasadnieniu wyjaśnił, że w sprawie przed Sądem, który wydał 3 grudnia 2007r. korzystny wyrok, dokładnie sprecyzował stanowisko o naliczaniu dalszych odsetek, większych od należnych w momencie zajęcia. Wyjaśnił także, że w postępowaniu próbowano wyegzekwować wielokrotnie wyższe koszty egzekucyjne. Zdaniem Skarżącego stwierdzenia Ministra w kwestii odsetek są lakoniczne. Skarżący wskazał ponadto, że egzekucja wszczęta na podstawie ww. tytułu wykonawczego już nie istnieje, bo tytuł ten anulowano, a postępowanie umorzono. Zwrócono też nielegalnie wyegzekwowane pieniądze. W związku z tym sprawa postępowania podatkowego stała się bezprzedmiotowa o winna być raz na zawsze zakończona. Skarżący uznał, że Minister popełnia oczywisty błąd tolerując błędnie wypełnione druki zawiadomienia o zajęciu. 6. Minister Finansów w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że skoro postępowanie egzekucyjne zakończono 2 stycznia 2008r., nie wpływa to na ocenę prawidłowości czynności egzekucyjnej dokonanej 6 listopada 2006r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Skarga nie ma uzasadnionych podstaw. Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.", stosownie do art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) – c) P.p.s.a.). W świetle akt sprawy wyżej określone przesłanki nie zachodzą. Sąd zwraca również uwagę, że w sprawie zastosowanie będą miały art. 153 i art. 190 P.p.s.a. Pierwszy z przepisów stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Przepis art. 190 zd. 1 P.p.s.a. wskazuje natomiast, że sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez NSA. Poglądy wyrażone zatem w obu ww. orzeczeniach: NSA z 16 czerwca 2010r. sygn. akt II FSK 209/09 oraz WSA w Warszawie z 3 grudnia 2007r. sygn. akt III SA/Wa 1579/0, prawomocnym od 7 lutego 2008r. wiążą skład WSA w Warszawie rozpoznający niniejszą skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - w związku z poglądami Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartymi w ww. wyroku, że zakończenie postępowania egzekucyjnego nie niweczy możliwości wniesienia skargi na czynności egzekucyjne w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a., ani nie stanowi przeszkody do rozstrzygnięcia takiej skargi – stwierdza, że podniesione w skardze zarzuty o nieistnieniu egzekucji wszczętej na podstawie ww. tytułu wykonawczego, bo tytuł ten anulowano, zaś nielegalnie wyegzekwowane pieniądze zwrócono, umarzając postępowanie egzekucyjne, nie mogą być uznane za skuteczne i tym samym nie mogą spowodować uwzględnienia skargi. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego również pozostałe zarzuty skargi, odnoszące się do naliczenia dalszych odsetek, większych od należnych w momencie zajęcia, nie mogą być uwzględnienie. Minister Finansów wydając zaskarżone postanowienie w sposób należyty wykonał wskazania, co do dalszego postępowania zawarte w uzasadnieniu wyroku WSA w Warszawie z 3 grudnia 2007r. sygn. akt III SA/Wa 1579/07, prawidłowo uzasadniając sporną kwestię. Za zgodne z prawem, jak również prawidłowe, należało uznać odwołanie się przez Ministra Finansów w zaskarżonym postanowieniu do treści art. 1a pkt 2 u.p.e.a. w związku z art. 54 § 1 u.p.e.a., które wskazują, jak rozumieć pojęcie "czynności egzekucyjnych". W świetle tych unormowań są to wszelkie działania podejmowane przez organ egzekucyjny i egzekutora, zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Owe działania, jak podkreśla się w doktrynie, to czynności faktyczne (a nie akty prawne). W skardze na czynności egzekucyjne można podnieść, co konsekwentnie wskazuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, okoliczności które nie są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia (por. wyrok NSA z dnia 14 czerwca 1996r., sygn. akt SA/Kr 206/96, LEX 29274). Minister ocenił również z punktu widzenia obowiązujących przepisów prawa dokonaną w stanie faktycznym sprawy czynność zajęcia wynagrodzenie za pracę. Zdaniem Sądu stanowisku Ministra Finansów z tego zakresu nie można przypisać naruszenia jakiejkolwiek normy prawnej. Wbrew twierdzeniom skargi Minister Finansów w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia ustosunkował się ponadto do zarzutu Skarżącego o błędnym wypełnieniu druków zawiadomienia o zajęciu, wyjaśniając z czego wynika praktyka organów egzekucyjnych. Tym samym merytorycznie ustosunkował się do zarzutów zażalenia. Sąd mając powyższe okoliczności na względzie uznał, że zasadne było oddalenie skargi na mocy art. 151 P.p.s.a.