III SA/Wa 1860/16

Starszy Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 23/09/2016 r po rozpoznaniu wniosku R. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] /04/2016 r. Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. p o s t a n a w i a 1. zwolnić Skarżącego od wpisu od skargi powyżej kwoty 12000 zł; 2. odmówić Skarżącemu przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie; Skarżący R. W. zwrócił się w skardze i na formularzu PPF z 10/05/2016 r., o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Podał, że: - prowadzi działalność gospodarczą, której przedmiotem jest działalność [...] ; - w 2015 r. poniósł stratę w wysokości 19607,50 zł przy przychodzie 204000 zł; - z tytułu praw autorskich i praw pokrewnych osiągnął w 2015 r. dochód w wysokości 1431,99 zł; - w 2016 r. (tj. do 31/3/2016 r.) Skarżący poniósł stratę w wysokości 13139,85 zł; - przysługuje Skarżącemu prawo użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej, własność dwóch budynków: wszystko obciążone hipotekami na kwotę ok 7,5 mln zł; - postanowieniem z [...] /11/2015 r SR ustanowił zakaz zbywania jednej z nieruchomości; - Skarżący jest utrzymywany przez rodzinę, zwłaszcza przez matkę; - prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z dwiema córkami ([...] i [...] r.); - na rachunku bankowym posiada 403 zł; - konkubina skarżącego uzyskuje, z tytułu stosunku pracy, kwotę 716,34 zł; - Skarżący, wraz z konkubiną oraz z małoletnimi dziećmi aktualnie zamieszkuje w lokalu użyczanym mu przez matkę; - wysokość miesięcznej raty z tytułu kredytu hipotecznego to ok 11900 zł, którą pokrywa matka Skarżącego. Do formularza PPF Skarżący załączył zawiadomienia o zajęciu egzekucyjnym, deklaracje podatkowe PIT, ksero podsumowania księgi przychodów i rozchodów, wyciągi z rachunków bankowych. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego (m.in. o przedłożenie faktur VAT, wyciągów z rachunków bankowych za okres prowadzenia działalności gospodarczej, zestawienie dochodów i wydatków, źródeł utrzymania, wskazanie wysokości wynagrodzenia pełnomocnika i in.) Skarżący, w piśmie z 15/09/2016 r. wskazał, że: - w dniach od 1-go do 10-go każdego miesiąca matka przekazuje Skarżącemu pomoc w formie gotówki w wysokości 3 tys. zł oraz spłaca za niego kredyt hipoteczny; - wydatki ponoszone w ramach działalności gospodarczej są pokrywane z bieżąco wygenerowanego przychodu. Skarżący wyraził gotowość i chęć uczestniczenia w kosztach postepowania w wysokości 10 procent wysokości wpisu stosunkowego. Przekazał zarazem oświadczenie, z którego wynika, że nie uiścił (do tej pory) wynagrodzenia swojemu pełnomocnikowi, natomiast uiszczenie wynagrodzenia nastąpi z chwilą prawomocnego ukończenia postępowania sądowego. Wskazał, że wynagrodzenie pełnomocnika zostało ustalone z uwzględnieniem zasady success fee. Skarżący załączył plik dokumentów, m.in., deklarację PIT 37 i PIT 36L, PIT B za 2015 r., kwity (pobieranych) wynagrodzeń przez K.R. , Księgę Przychodów i Rozchodów ( m.in. za maj, czerwiec i za lipiec 2016 r.), wyciągi z rachunków bankowych, zawiadomienia o wszczęciu egzekucji. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo częściowym (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, (art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj., np. zwolnienie od kosztów sądowych lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych - następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Okoliczności uzasadniające potrzebę przyznania stronie prawa pomocy powinna wykazać – strona. Referendarz sądowy zauważa, ze spór przed Sądem dotyczy domniemanego zaniżenia wysokości przychodów z prowadzonej w 2008 r działalności gospodarczej (niewykazania przychodów ze zbycia nieruchomości w wysokości [...] zł). Zarazem należy zauważyć, że Skarżący w 2008 r. wykazał przychody z tytułu działalności gospodarczej w kwocie 467015,41 zł. Wpis od skargi wymagany w sprawie wynosi 14175 zł. Referendarz sądowy, badając wniosek Skarżącego jest skrępowany więzami przyzwoitości, zasad racjonalnego wnioskowania, doświadczenia życiowego wyznacznikami minimum socjalnego i minimum egzystencji. Referendarz sądowy wzmiankowuje następujące okoliczności, istotne dla sposobu rozpoznania wniosku o prawo pomocy: - sprawa jest związana z zaniżeniem wysokości przychodu osiąganego w ramach działalności gospodarczej przez Skarżącego; - Skarżący osiąga w miesiącach maj - czerwiec 2016 r. z tytułu działalności gospodarczej przychód w średniej wysokości 14 tys. zł, z którego to przychodu pokrywa – jak oświadczył w piśmie z 15/09/2016 r. (pkt 6) – "inne" wydatki związane z działalnością gospodarczą; - inne wydatki związane z działalnością gospodarczą nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami z tytułu postępowań sądowych; - Skarżący może liczyć na pomoc członków rodziny (np. matki), którzy pokrywają za niego kilkunastotysięczne rachunki co miesiąc; - Skarżącego nie obciążają koszty działania profesjonalnej pomocy prawnej do czasu prawomocnego zakończenia sprawy z uwagi na sposób ułożenia relacji z pełnomocnikiem (success fee). Z orzecznictwa sądowego wynika, że Skarżący, prowadząc działalność gospodarczą, był zobowiązany zabezpieczyć środki na potrzeby postępowań spornych. Nadto, z uwagi na ustalony w orzecznictwie pogląd, zgodnie z którym zaspokajanie kosztów postępowania sądowego nie ustępuje pierwszeństwa zaspokajaniu innych kosztów prowadzenia działalności gospodarczej oraz na istniejący obowiązek zabezpieczenia rezerw w ramach działalności gospodarczej na poczet kosztów postępowania związanych z tą działalnością, referendarz sadowy – jako urzędnik związany regułami dyscypliny finansowej – jest zobowiązany do rozważenia niekorzystnego dla Skarżącego rozstrzygnięcia. Wynika to z okoliczności zadeklarowanego stanu faktycznego, w którym Skarżący nie tylko dysponuje wielkością przychodów z działalności gospodarczej umożliwiającą mu pokrycie kosztów postepowania, ale i – pokrywa inne koszty działalności gospodarczej oraz dysponuje, niezależnie od tego, środkami z pomocy rodziny w większym rozmiarze. Referendarz sądowy, przyznając pierwszeństwo zasadzie dostępu Skarżącego do Sądu i zasadzie szybkości postępowania zadecydował się rozstrzygnąć jednak na korzyść Skarżącego. Dlatego, uwzględniając z jednej strony wysokość ponoszonych przez Skarżącego wydatków, które nie korzystają z pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi względem Sądu (tj. zobowiązania prywatne, niebędące niezbędne dla utrzymania koniecznego na kwotę 11900 zł miesięcznie – rubryka 11 formularza PPF), z drugiej strony – zadeklarowaną wysokość do uczestniczenia w kosztach sadowych (tj. ok. 1417. zł) oraz miesięczną wysokość przychodu z działalności gospodarczej (ok. 14 tys. zł) referendarz sądowy zwolnienie oznaczył na kwotę 12 tys.,- zł. Zwolnienie to dotyczy tylko wpisu od skargi, ponieważ uiszczenia go jest obwarowane terminem siedmiodniowym, zaś skutki nieuiszczenia są trudne do odwrócenia. Za przyznaniem prawa pomocy – w części – przemawia zabezpieczenie zobowiązania podatkowego poprzez prowadzenie postępowania egzekucyjnego i związana z tym ograniczona możliwość dysponowania posiadanym majątkiem Dlatego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. w związku z art. 245 § 3 u.p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji