III SA/Wa 1863/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Golec, po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M. K. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 27 lipca 2018 r. w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia w całości decyzji ustalającej odpowiedzialność spadkobiercy za zaległości spadkodawcy z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za poszczególne okresy od 2011 r. do 2013 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie M. K. (dalej: "Skarżąca") po otrzymaniu wezwania do uiszczenia opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 sierpnia 2017 r., złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wniosek uzasadniła koniecznością kontytuowania edukacji na uczelni wyższej oraz procesu kształcenia, który uniemożliwia Skarżącej podjęcie pracy zarobkowej. Skarżąca pozostaje na utrzymaniu matki oraz uzyskuje dochód z najmu naczep w wysokości 4500 netto miesięcznie, który przeznacza na pokrycie kosztów bieżącego utrzymania. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach Skarżąca podała, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z matką. W skład jej majątku wchodzi ½ udziału we własności samochodu osobowego marki [...]. Matka Skarżącej posiada nieruchomość zabudowaną budynkiem mieszkalnym o pow. 630 m2, nieruchomość rolną o pow. 17 ha, ½ udziału we własności samochodu osobowego [...], zaś dochody brutto matki Skarżącej wynoszą ok. 32.000 zł miesięcznie. Skarżąca podała, że na dochód gospodarstwa domowego składa się: dochód matki Skarżącej tj. ok. 10.000 zł z tytułu najmu samochodów ciężarowych, ok. 7.000 zł z tytułu najmu nieruchomości, ok. 3.000 zł ze sp. z o.o. oraz dochód Skarżącej z tytułu najmu naczep ok. 4.500 zł – łączny dochód gospodarstwa domowego Skarżąca określiła na 24.500 zł. Jako zobowiązania i stałe wydatki Skarżąca wskazała: bieżące koszty związane z eksploatacją nieruchomości 2.000 zł, odzież 1.000 zł, żywność 2.000 zł, środki czystości 800 zł, paliwo 500 zł – łącznie 6.300 zł. Postanowieniem z dnia 27 lipca 2018 r. referendarz sądowy odmówił Skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu wskazał, że po odjęciu od dochodu stałych wydatków, w gospodarstwie domowym Skarżącej składającym się z dwóch osób, pozostaje miesięcznie kwota 18.200 zł. Sytuacja majątkowa i finansowa Skarżącej wskazuje, że Skarżąca z całą pewnością nie należy do osób ubogich, które stać na zaspokojenie jedynie podstawowych potrzeb życiowych. W ocenie referendarza sądowego z kwoty 18.200 zł Skarżąca jest w stanie wygospodarować kwotę 100 zł, należną z tytułu opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Pismem z dnia 9 sierpnia 2018 r. Skarżąca złożyła sprzeciw, w którym podniosła, że jej dochody są nieregularne, zależne od koniunktury i aktualnej sytuacji na rynku, stąd zapłata kwoty 100 zł może mieć znaczący wpływ na sytuację majątkową Skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W myśl art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 302 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a wojewódzki sąd administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje w myśl art. 245 § 3 p.p.s.a zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi natomiast, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym (zgodnie z zakresem wyznaczonym przez skarżącego, tj. poprzez zwolnienie od kosztów sądowych) następuje wtedy, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podnieść należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym, znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 201/14, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, analiza sytuacji majątkowej Skarżącej wskazuje, że jest ona w stanie ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie, w szczególności, że obecnie ograniczają się one do opłaty kancelaryjnej od wniosku o sporządzenie uzasadnienia w kwocie 100 zł. Skarżąca zadeklarowała bowiem w formularzu PPF, że miesięczny dochód netto 2-osobowego gospodarstwa domowego, w którym pozostaje, wynosi 24.500 zł. Jak słusznie zauważył referendarz sądowy, po odjęciu miesięcznych kosztów utrzymania Skarżącej w kwocie 6.300 zł, Skarżącej pozostaje do dyspozycji wolna kwota w wysokości 18.200 zł miesięcznie. W kontekście powyższych ustaleń kuriozalna jest argumentacja podniesiona w sprzeciwie, jakoby zapłata kwoty 100 zł wpływała znacząco na sytuację majątkową Skarżącej. Należy również ponownie podkreślić, że przyznanie prawa pomocy ma na celu zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Stąd też prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionym (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Z analizy danych przedstawionych przez Skarżącą nie wynika, aby zaliczała się do tej grupy osób. W szczególności podkreślenia wymaga, iż razem z matką dysponują wysokim miesięcznym dochodem, a także wartościowymi nieruchomościami. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że sformułowane przez Skarżącą żądanie zmiany postanowienia referendarza sądowego nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, a zawarta w nim ocena sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych Skarżącej jest poprawna. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 260 § 1 w zw. z art. 245 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji postanowienia.