III SA/Wa 188/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Krystyna Chustecka, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska (spr.), Protokolant Anna Armińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2008 r. sprawy ze skargi H. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej łączne zobowiązanie pieniężne za 2007 r. oddala skargę Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. na podstawie art. 13 § 1 pkt 3, art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm. – powoływana dalej jako "ord. pod.") po rozpatrzeniu odwołania skarżącej H. P. utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] września 2007 r. stwierdzającą nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...]maja 2007 r. nr [...]. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze przedstawiło stan faktyczny sprawy, z którego wynika, że Wójt Gminy D. decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. ustalił H. P., A. P.. R. P., Z. P. i S. P. wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego na 2007 r. Za podstawę opodatkowania przyjęto w podatku od nieruchomości pozostałe budynki o powierzchni 18,39 m² oraz w podatku rolnym użytki rolne o powierzchni 0,12 ha. W wyniku złożonego przez H. P. odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia[...]maja 2007 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Decyzją z dnia [...] września 2007 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., po uprzednim wszczęciu postępowania, stwierdziło nieważność decyzji tego organu z dnia [...] maja 2007 r. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, iż decyzja z dnia [...] maja 2007 r. dotknięta jest wadą, o jakiej mowa w art. 247 ust. i pkt 3 ord. pod. tzn. została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Decyzja z [...] maja 2007 r. została skierowana m.in. do R. P., natomiast z akt sprawy wynika, iż zmarł on 4 grudnia 2002 r., a zatem w dniu wydania decyzji nie żył. W odwołaniu skarżąca nie zgodziła się z wysokością podatku od nieruchomości i wniosła o wyjaśnienie zaistniałych nieprawidłowości. Wskazała, iż jest właścicielką 2/4 nieruchomości o powierzchni 0,38 ha czyli 0,19 ha, z aktu indywidualnego 0,13 ha, budynku mieszkalnego 27,80 m² oraz budynku gospodarczego o wysokości kondygnacji do 2,20 m – 38 m². Zarzuciła, że w zaskarżonej decyzji przyjęto za podstawę opodatkowania w podatku od nieruchomości powierzchnię budynku gospodarczego, pominięto zaś budynek mieszkalny, ponadto uwzględniono tylko powierzchnię gruntu 0,12 ha. Skarżąca wyraziła wątpliwość, dlaczego nieżyjący od 2000 r. mąż S. P. i zmarły w 2002 r. syn R. P. figurują na decyzji. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] listopada 2007 r. organ wyjaśnił, że stwierdzenie nieważności decyzji jest instytucją procesową umożliwiającą usunięcie z obrotu prawnego decyzji dotkniętych najpoważniejszymi wadami i polega na uchyleniu skutków prawnych decyzji od dnia jej wydania. Katalog wad został w sposób wyczerpujący określony w art. 247 § 1 ord. pod. Zgodnie z art. 247 § 1 pkt 3 ord. pod. organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji, która została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Decyzja z dnia[...]maja 2007 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, bowiem została skierowana do osoby nieżyjącej w dniu jej wydania, tj. do R. P. Z załączonego do akt sprawy odpisu skróconego aktu zgonu wynika, iż R. P. zmarł dnia 4 grudnia 2002 r. Organ podkreślił, że decyzja ustalająca wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego może być skierowana jedynie do osoby fizycznej żyjącej w dacie jej wydania, gdyż podatnikami podatku od nieruchomości i podatku rolnego, jak wynika z treści art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 121. poz. 844 z późn. zm.) i art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006r. Nr 136, poz. 969 z późn. zm.) są m.in. osoby fizyczne, będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych i odpowiednio osoby fizyczne będące m.in. właścicielami gruntów, a jeżeli grunty znajdują się 1w posiadaniu samoistnym -posiadaczami samoistnymi gruntów. Orzekając w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] maja 2007 r. organ nie rozstrzygał kwestii wymiaru podatku, sprawa ustalenia wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego od gruntów i budynków będących własnością skarżącej będzie przedmiotem rozpoznania w odrębnym postępowaniu. SKO uznało za niezasadny zarzut, że "na decyzji figuruje" nieżyjący od 2000 r. mąż skarżącej. Stroną postępowania był nie mąż, ale jej syn – S. P. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie strona wniosła o naliczenie podatku o nieruchomości rolnej i budynków, zgodnie z aktami własności. Wyjaśniła, iż współwłasność ma 0,38 ha powierzchni, w której udział skarżącej z mężem wynosi 2/4 części. Udziały M. G. i W. G. wynoszą po 1/8 część każdy oraz W. Z. 1/4 udziału. Wskazała, iż . w 1991 r. Wójt Gminy w D. "uwłaszczył" W. Z., która figuruje na nakazach płatniczych skarżącej tak jak i G. M. i W. Skarżąca, zadaje pytanie dlaczego jej synów wpisano jako spadkobierców po jej zmarłym mężu, skoro synowie nie ".przyjmowali spadku" w Sądzie. Wyjaśnia, iż postanowienie Sądu Rejonowego w M. z dnia [...] sierpnia 2002 r. sygn. akt: [...] w sprawie stwierdzenia spadku po jej zmarłym mężu S. P. obejmuje spadek w postaci odszkodowania z Fundacji Polsko Niemieckie Pojednanie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, przytaczając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Przede wszystkim należy podkreślić, że zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Przedmiotem dokonywanej przez niego kontroli jest więc ustalenie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Oceny tej dokonuje się przy uwzględnieniu stanu prawnego i na podstawie stanu faktycznego według daty wydania zaskarżonej decyzji. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] listopada 2007r., utrzymująca w mocy decyzję własną z dnia[...]września 2007r., stwierdzającą nieważność decyzji tego organu z dnia [...] maja 2007r. W sentencji rzeczonej decyzji (z dnia [...] maja 2007r.) wskazano, iż utrzymuje ona w mocy decyzję Wójta Gminy D. W. z dnia [...] lutego 2007r., ustalającą podatniczce oraz pozostałym współwłaścicielom, to jest : A. P., R. P., Z. P. i S. P. wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego na 2007r. na kwotę 95.000zł. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na istotę instytucji stwierdzenia nieważności decyzji. Jej celem jest eliminacja z obrotu prawnego decyzji obarczonej ciężkimi wadami wymienionymi w art. 247 § 1 ord. pod., natomiast przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest ustalenie istnienia jej wad. W rozpatrywanej sprawie u podstaw stwierdzenia nieważności decyzji SKO z dnia [...] maja 2007r., legły ustalenia, iż decyzja ta została skierowana do osoby nieżyjącej w dacie jej wydania, tj. do R. P.. Z załączonego bowiem do akt sprawy odpisu skróconego aktu zgonu wynika, iż R. P. z marł 4 grudnia 2002r. W ocenie Sądu rozstrzygnięcie do uznać należy za prawidłowe. Okoliczność skierowania decyzji do osoby nieżyjącej ma niewątpliwie istotne znaczenie dla prowadzonego postępowania wymiarowego. Koniecznym elementem każdego postępowania administracyjnego są jego podmioty. Ażeby można mówić o istnieniu postępowania musi istnieć organ administracyjny, mający zdolność prawną do jego prowadzenia oraz strona, o której prawach organ orzeka w danym postępowaniu. W stanie prawnym obowiązującym w dacie weryfikowanego orzeczenia, podobnie zresztą jak i obecnie, osoba fizyczna mogła być stroną postępowania, jeżeli miała zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków, a zatem jeżeli miała zdolność prawną (8 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 135 ord. pod.). Zdolność prawna powstawała zaś z chwilą narodzin, a kończyła się z chwilą śmierci. Z powyższego jednoznacznie wynika, że R. P. jako osoba zmarła nie mógł być stroną postępowania wymiarowego w podatku od nieruchomości. Postępowanie to mogło się toczyć dalej jedynie z udziałem spadkobierców lub kuratora masy spadkowej. W rozważanej sprawie natomiast udział tych osób pominięto, stąd też zapadłe rozstrzygnięcie o sytuacji prawnej osoby nieżyjącej, uznać należy za rażąco naruszające prawo, będące podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji ( art. 247 § 1 pkt 3 ord. pod.). Odnosząc się do zarzutów skargi wyjaśnić należy, iż stosownie do przepisu art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny jest zawsze związany granicami sprawy, w której skargę wniesiono i nie może wkraczać swoimi ocenami prawnymi w inną sprawę, niż ta, jaka była przedmiotem postępowania przed organami administracji. Sprawę rozpatrywaną przez Sąd określa strona skarżąca, wskazując konkretny akt (decyzję, postanowienie), którego skarga dotyczy. Skarżąca wniosła skargę na decyzję utrzymującą w mocy decyzję w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. W zaskarżonej decyzji organ nie rozstrzygał kwestii wymiaru podatku. W tak zakreślonych granicach sprawy Sąd nie mógł merytorycznie rozstrzygać o zasadności zarzutów podniesionych w skardze. Brak jest bowiem w tym zakresie wypowiedzi organu odwoławczego. Kwestie te będą przedmiotem rozpoznania w odrębnym postępowaniu, a od zapadłego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia organu odwoławczego stronie będzie przysługiwać skarga do sądu administracyjnego. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.