III SA/Wa 188/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Kleiber (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Sędzia WSA Marek Krawczak, Protokolant Agata Próchniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2012 r. sprawy ze skargi P. S. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę Decyzją z [...] czerwca 2010 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. orzekł o solidarnej odpowiedzialności Prezesa Zarządu E. Sp. z o.o. z siedzibą w W. - P.S. (dalej jako: "Skarżący") ze Spółką, za jej zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 2004 r. wraz z odsetkami za zwłokę oraz kosztami postępowania egzekucyjnego. Decyzja została doręczona Skarżącemu w dniu 7 lipca 2010 r. Postanowieniem z [...] października 2010 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. nadał powyższej nieostatecznej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności i w dniach 4 i 13 października 2010 r. wystawił na Skarżącego tytuły wykonawcze o nr [...] oraz [...] obejmujące kwotę należności z tytułu podatku od towarów i usług wynikających z decyzji z [...] czerwca 2010 r. oraz należności z tytułu kosztów egzekucyjnych w kwocie 315.10 zł. Tytuły wykonawcze został doręczone Skarżącemu odpowiednio 3 listopada 2010 r. oraz 29 grudnia 2010 r. Na podstawie ww. tytułów wykonawczych Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w R. prowadził w stosunku do Skarżącego postępowania egzekucyjne. W jego toku, zawiadomieniem z 21 grudnia 2010 r. dokonał zajęcia wierzytelności pieniężnej w [...] Urzędzie Skarbowym w R. Odpis powyższego zawiadomienia został doręczony Skarżącemu 10 stycznia 2011 r. Pismem z 26 stycznia 2011 r. Skarżący złożył skargę na czynności egzekucyjne, w której wniósł o uchylenie zajęcia dokonanego powyższym zawiadomieniem i zwrot zajętej należności. Podkreślił, że czynność egzekucyjna była niedopuszczalna, gdyż zajęto zwrot wydatków związanych z budownictwem mieszkaniowym, o który wystąpił wspólnie z żoną - K.S. Tytuły wykonawcze nie zostały wystawione ani na małżonków, ani też na jego żonę, natomiast zgodnie z art. 27c ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002 r. Nr 110 poz. 968 ze zm.) – dalej jako: "u.p.e.a.", jeżeli egzekucja ma być prowadzona zarówno do majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka, jak i z ich majątków osobistych, tytuł wykonawczy wystawia się na oboje małżonków. Postanowieniem z [...] kwietnia 2011 r. Dyrektor Izby Skarbowej w R. oddalił skargę uznając, iż Skarżący uchybił terminowi do jej wniesienia. Pismem z 6 maja 2011 r. Skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie zarzucając mu naruszenie art. 54 § 5 w związku z art. 54 § 4 u.p.e.a. przez bezzasadne oddalenie skargi. W związku z powyższym Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zaskarżonej czynności egzekucyjnej. W uzasadnieniu wskazał, że pismem z 9 listopada 2010 r. złożył zarzuty na prowadzenie egzekucji administracyjnej, których przedmiotem było naruszenie art. 27c u.p.e.a. przez brak wystawienia tytułu wykonawczego na oboje małżonków i skierowanie egzekucji do majątku wspólnego. Zakwestionował stanowisko, iż o zajęciu przysługującej mu wierzytelności z tytułu zwrotu niektórych wydatków związanych z budownictwem mieszkaniowym został poinformowany zawiadomieniem z 21 grudnia 2010 r. Wyjaśnił, że zawiadomienie to wskazywało jedynie na zajęcie wierzytelności pieniężnych przysługujących od [...] Urzędu Skarbowego w R., a nie na zajęcie konkretnej wierzytelności wykazanej w złożonym w 6 grudnia 2010 r. wniosku VZM-1. Skarżący podkreślił ponadto, że o zajęciu tej wierzytelności dowiedział się z pisma z 14 stycznia 2011 r. zawiadamiającego o zarachowaniu należności wynikającej z rozliczenia [...] na poczet zajęcia nr [...]. Skarżący stwierdził, że zawiadomienie to jest czynnością egzekucyjną, na którą złożył skargę w ustawowym terminie 14 dni. Postanowieniem z [...] października 2011 r. Minister Finansów utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia zaskarżonego postanowienia stanowi przepis art. 54 u.p.e.a., zgodnie z którym zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Stosownie do § 4 przywołanego przepisu skargę na czynności egzekucyjne wnosi się w terminie 14 dni od dnia dokonania zakwestionowanej czynności egzekucyjnej. W przedmiotowej zaś sprawie Skarżący wraz z małżonką, w dniu 6 grudnia 2010 r. zwrócił się z wnioskiem do [...] Urzędu Skarbowego w R. o zwrot niektórych wydatków związanych z budownictwem mieszkaniowym poniesionych od dnia 1 maja 2004 r., w związku z czym wskazana w tym wniosku kwota zwrotu stała się przysługującą im wierzytelnością. Organ egzekucyjny działając na podstawie art. 89 § 1 u.p.e.a. zawiadomieniem z 21 grudnia 2010 r. dokonał zajęcia tej wierzytelności pieniężnej. Odbiór przesyłki zwierającej odpis tego zawiadomienia Skarżący potwierdził w dniu 10 stycznia 2011 r. Minister Finansów podkreślił, że druk zawiadomienia o zajęciu zawierał pouczenie o przysługującym Skarżącemu prawie wniesienia skargi na dokonaną czynność egzekucyjną w terminie 14 dni od dnia jej dokonania. Zgodnie z art. 89 § 2 u.p.e.a. zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu. Jednakże mając na uwadze słuszny interes zobowiązanego upływ terminu liczony jest od dnia powiadomienia o dokonanym zajęciu. Sposób zaś obliczania terminów regulują przepisy art. 57 § 1 - § 5 Kodeksu postępowania administracyjnego, mające odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym w administracji na mocy art. 18 u.p.e.a. Zgodnie z § 5 tego artykułu termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego. W przedmiotowej sprawie termin do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne rozpoczął bieg 11 stycznia 2011 r., a ostatnim, czternastym dniem tego terminu był dzień 24 stycznia 2011 r. Zasadnie zatem Dyrektor Izby Skarbowej w R. uznał, że skarga na czynności egzekucyjne z 26 stycznia 2011 r., nadana w Urzędzie Pocztowym 28 stycznia 2011 r., została wniesiona z uchybieniem terminu i jako taka nie podlega merytorycznemu rozpatrzeniu. W ocenie Ministra Finansów przedstawiona przez Skarżącego argumentacja dotycząca obliczania terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną nie zasługuje na uwzględnienie. Zawiadomienie bowiem z 14 stycznia 2011 r. w sprawie zarachowania rozliczenia [...] w kwocie 9.463,00 na poczet zajęcia egzekucyjnego nr [...], wbrew stanowisku Skarżącego nie stanowi czynności egzekucyjnej w rozumieniu u.p.e.a. Zawiadomienie z 14 stycznia 2011 r. było jedynie czynnością materialno - techniczną o charakterze wyłącznie informacyjnym, dotyczącym rozliczenia przysługującej Skarżącemu należności z tytułu zwrotu niektórych wydatków związanych z budownictwem mieszkaniowym, wobec czego nie może być przedmiotem skargi w trybie art. 54 u.p.e.a. Zdaniem Ministra Finansów, nie zasługuje również na uwzględnienie stanowisko Skarżącego, zgodnie z którym termin do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu wierzytelności pieniężnej powstałej w związku ze złożonym 6 grudnia 2010 r. wnioskiem VZM-1, winien być liczony od daty doręczenia zawiadomienia z 14 stycznia 2011 r. Organ wyjaśnił, iż u.p.e.a. nie zawiera regulacji dotyczącej szczególnych wymagań odnośnie sprecyzowania zajmowanej wierzytelności w zawiadomieniu o zajęciu. Z uwagi zaś na fakt, że zawiadomienie o zajęciu kierowane jest do dłużnika zajętej wierzytelności realizującego zajęcie, a w przedmiotowej sprawie organem egzekucyjnym jest Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w R., zaś jako dłużnik zajętej wierzytelności został wskazany [...] Urząd Skarbowy w R., zidentyfikowanie wymagalnej wierzytelności nie wymagało szczegółowego jej opisu. Pismem z 8 grudnia 2011 r. Skarżący wniósł skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o jego uchylenie oraz poprzedzającego go rozstrzygnięcia Dyrektora Izby Skarbowej w R, a także zaskarżonej czynności egzekucyjnej Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. oraz zasądzenie kosztów postępowania. Rozstrzygnięciu Ministra Finansów zarzucił naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej "k.p.a." w związku z art. 18 u.p.e.a. przez bezzasadne utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu skargi Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organów, iż skarga na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu wierzytelności pieniężnej z tytułu rozliczenia [...] została wniesiona po upływie terminu, w związku z czym nie podlega merytorycznemu rozpoznaniu. Jego zdaniem, zaskarżona czynność egzekucyjna została dokonana w ramach postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] oraz nr [...], które zostały wystawione jedynie na niego, natomiast zajęty zwrot niektórych wydatków związanych z budownictwem mieszkaniowym przysługiwał również jego małżonce. Biorąc pod uwagę treść przepisu art. 27c u.p.e.a., z uwagi na brak wystawienia tytułu wykonawczego na oboje małżonków, zajęcie wierzytelności stanowiącej majątek wspólny w ramach postępowania egzekucyjnego prowadzonego wyłącznie przeciwko Skarżącemu było niedopuszczalne. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje: Przedmiotem zaskarżenia w rozpatrywanej sprawie jest postanowienie Ministra Finansów utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w R. o oddaleniu skargi na czynności egzekucyjne. Postanowienia te zostały wydane w ramach nadzoru nad postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym wobec Skarżącego na podstawie wystawionych na niego tytułów wykonawczych. Podstawą prawną wydania tych postanowień stanowił art. 54 u.p.e.a., który to przepis normuje szczególnego rodzaju postępowanie wpadkowe, za jakie na gruncie przepisów tej ustawy, należy uznać postępowanie w sprawie skargi na czynności egzekucyjne. Stosownie do § 4 przywołanego przepisu skargę na czynności egzekucyjne wnosi się w terminie 14 dni od dnia dokonania zakwestionowanej czynności egzekucyjnej. Zgodnie z stosowanym w tym postępowaniu art. 57 § 5 K.p.a. termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego. Kwestią do rozstrzygnięcia w tej sprawie była ta – czy zaskarżalną, w tym trybie, czynnością egzekucyjną było wydanie przez organ egzekucyjny w dniu 21 grudnia 2010 r., zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej w [...] Urzędzie Skarbowym w R. czy też pismo organu egzekucyjnego z dnia 14 stycznia 2011 r., zawiadamiające Skarżącego o zarachowaniu należności wynikającej z rozliczenia [...] na poczet tegoż zajęcia. Jeżeli zawiadomienie o zajęciu - to skarga Skarżącego została złożona po terminie, który upływał w dniu 24 stycznia 2011r., a jeżeli pismo w sprawie zarachowania to skargę złożono w terminie bo w dniu 28 stycznia 2011 r. Odpis zawiadomienia a o zajęciu został bowiem doręczony Skarżącemu w dniu10 stycznia 2011 r., a pismo z dnia 14 stycznia 2011 r. w dniu 14 stycznia 2011 r. W konsekwencji w pierwszym przypadku postanowienia organów nadzoru obu instancji są uzasadnione prawnie, a w drugim przypadku pozbawione tego waloru. Wobec wskazanego stwierdzenia, w pierwszym przypadku - Sąd nie posiada uprawnień do badania zarzutu Skarżącego o naruszeniu przez organ egzekucyjny art.27 c) u.p.e.a. polegającym na zajęciu u Naczelnika Urzędu Skarbowego wierzytelności przysługującej również małżonce Skarżącego pomimo, że tytuł wykonawczy organu egzekucyjnego nie dotyczył K. S.. Zarzut Skarżącego ma bowiem charakter zarzutu materialnego i byłby rozpoznany pomimo, że K. S. nie złożyła żądania wyłączenia spod egzekucji opisanej wierzytelności jednakże przy przyjęciu przez Sąd, że skarga została złożona w terminie, a więc była zasadna z przyczyn formalnych. Z tych samych przyczyn Sąd pominąłby badanie treści zawiadomienia o zajęciu wierzytelności, będące następstwem uznania skargi za skargę złożoną w terminie. W ocenie Sądu, rację w tym sporze należy przyznać Ministrowi Finansów, za czym przemawiają przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art. 1a pkt 3 u.p.e.a., przez "czynność egzekucyjną" rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, a stosownie do pkt. 12 tegoż przepisu, przez środek egzekucyjny w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych, rozumie się egzekucję między innymi z wierzytelności pieniężnych. Działania organu egzekucyjnego dążące do zrealizowania środka egzekucyjnego są innymi czynnościami egzekucyjnymi. W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie, zaskarżoną czynnością egzekucyjną było dokonane przez organ egzekucyjny, na podstawie art. 89 § 1 u.p.e.a., zajęcia wierzytelności pieniężnej w [...] Urzędzie Skarbowym w R. Zgodnie z art. 89 § 2 u.p.e.a. zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu. Stosownie zaś do § 3 przepisu jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny: 1) wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył oświadczenie dotyczące tego, czy: a) uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego, b) przekaże organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania, c) - i w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność; 2) zawiadamia zobowiązanego, że nie wolno mu zajętej kwoty odebrać ani też rozporządzać nią lub ustanowionym dla niej zabezpieczeniem; 3) doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, a także odpis wniosku, o którym mowa w art. 90 § 1. Jak wynika z materiałów sprawy jedyną wierzytelnością w tym czasie u Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. była wierzytelność z tytułu zwrotu wydatków związanych z budownictwem mieszkaniowym zgłoszona w grudniu 2010r. przez małżonków S.. Inne wierzytelności w tym organie nie zostały odnotowane. Tak więc pismo organu egzekucyjnego z dnia 14 stycznia 2011 r. należy traktować jako czynność o charakterze informacyjnym, dotyczącym rozliczenia przysługującej Skarżącemu należności z tego tytułu i zarachowania tej wierzytelności na poczet zobowiązania. Nie zmierzała ona bowiem do uzyskania wierzytelności jako środka egzekucyjnego. Wierzytelność została uzyskana poprzez jej zajęcie. Wobec treści art. 54 u.p.e.a., przewidującego skargę na czynność egzekucyjną, skarga na powiadomienie organu egzekucyjnego o zarachowaniu wierzytelności jest niedopuszczalna. Sąd przeanalizował dokonane przez organy nadzoru ustalenia i stwierdził, że odbiór przesyłki zwierającej odpis zawiadomienia o zajęciu, Skarżący potwierdził w dniu 10 stycznia 2011 r. Druk zawiadomienia o zajęciu zawierał pouczenie o przysługującym Skarżącemu prawie wniesienia skargi na dokonaną czynność egzekucyjną w terminie 14 dni od dnia jej dokonania. W przedmiotowej sprawie termin do wniesienia skargi na opisaną czynność egzekucyjną rozpoczął bieg 11 stycznia 2011 r., a ostatnim, czternastym dniem tego terminu był dzień 24 stycznia 2011 r. Zasadnie zatem Dyrektor Izby Skarbowej w R. i Minister Finansów uznali, że skarga na czynność egzekucyjną została wniesiona z uchybieniem terminu i jako taka nie podlega merytorycznemu rozpatrzeniu. Z tych samych przyczyn Sąd nie badał zarzutów materialno – prawnych skargi. W tym stanie, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), oddalił skargę.