III SA/Wa 1885/06
WyrokWSA w Warszawie2007-08-21
Skład orzekający: Jolanta Sokołowska, Alojzy Skrodzki, Dariusz Turek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy, stosując uznanie administracyjne w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych na podstawie art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, może odmówić umorzenia, nawet jeśli wystąpiły przesłanki wskazujące na ważny interes podatnika?Ratio decidendi
Organ podatkowy, stosując instytucję umorzenia zaległości podatkowych w trybie uznania administracyjnego, ma prawo odmówić umorzenia nawet w przypadku wystąpienia przesłanek wskazujących na ważny interes podatnika lub interes publiczny. Uznanie administracyjne nie oznacza dowolności, ale możliwość negatywnego rozstrzygnięcia dla wnioskodawcy, nawet gdy przesłanki umorzenia są spełnione. Sądowa kontrola legalności ogranicza się do zbadania prawidłowości postępowania i zebrania materiału dowodowego, a nie do oceny merytorycznej zasadności decyzji.Stan faktyczny
Skarżąca wniosła o umorzenie zaległości podatkowych z powodu ciężkiej sytuacji zdrowotnej i materialnej, spowodowanej m.in. zawałem serca, paraliżem i kosztami leczenia. Organ pierwszej instancji odmówił umorzenia, uznając, że stan posiadania skarżącej pozwalał na uiszczanie należności. Dyrektor Izby Skarbowej uchylił decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej odsetek, umarzając je, a w pozostałej części utrzymał decyzję w mocy. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej i błędne ustalenie stanu faktycznego. WSA oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę. Zasądzono koszty zastępstwa procesowego ze środków budżetowych WSA.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Sokołowska, Sędziowie Sędzia WSA Alojzy Skrodzki (spr.), asesor WSA Dariusz Turek, Protokolant Anna Kurdej, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2007 r. sprawy ze skargi G. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych 1) oddala skargę, 2) zasądza ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego W. Z. z Kancelarii Radców Pranych [...] kwotę 2.400 zł (dwa tysięcy czterysta złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, oraz kwotę 528 zł (pięćset dwadzieścia osiem złotych) stanowiącą 22 % podatku od towarów i usług z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, oraz kwotę 17 zł (siedemnaście złotych) z tytułu zwrotu niezbędnych wydatków poniesionych przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu.
Zaskarżoną decyzją, wydaną na podstawie, art.233 §1 pkt 2 lit.a) w związku z art. 220 § 2 oraz art.67a § 1pkt. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz.U.Nr 8, poz. 60 z późn. zm. ) Dyrektor Izby Skarbowej w W. uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] grudnia 2005 r. Nr [...] w sprawie odmowy umorzenia G. G. zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 2001-2003 w kwocie 23.118,10 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 6.271,00 zł. Uchylając decyzję organu I instancji Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowił umorzyć odsetki w kwocie 6.271,00 zł od zaległości podatkowej w pozostałej części utrzymał w mocy decyzję organu podatkowego pierwszej instancji.
Wnioskiem z dnia 26 września 2005 r. Strona wystąpiła do Naczelnika Urzędu Skarbowego z prośbą o umorzenie zaległości podatkowej z tytułu podatku od osób fizycznych za lata 2001, 2002, 2003 i 2004 w łącznej kwocie 30.636,70 zł wraz z odsetkami. Składając ww wniosek o umorzenie Strona uzasadniała go drastycznym spadkiem dochodów, które nie wystarczają na zakup żywności i lekarstw utrzymujących Stronę przy życiu. Jako powód tak niekorzystnej zmiany sytuacji życiowej Strona podała przeżytą w 2004 r. tragedię tj. przebyty zawał serca oraz wszczepienie do kręgosłupa bakterii powodującej całkowity paraliż kończyn dolnych a także kolejne czekające ją poważne operacje. Ponadto Strona powołała się na ponoszenie wysokich kosztów utrzymania domu i rodziny w tym czesne za studia córki, spłatę zaciągniętych kredytów, oraz wyjaśniała, że zaległość podatkowa powstała na skutek nieuczciwości osoby, która miała za Stronę składać zeznania podatkowe, czego jednak nie uczyniła. Powołując się na trudną sytuację Skarżąca wskazała kwotowo wydatki, które wyniosły w we wrześniu 2005 r. 3 896, 53 zł przy czym dochód Skarżącej z mężem wyniósł we wrześniu 2005 r. 2 774,61 zł. Strona wyjaśniła, że zaciągnęła pożyczkę prywatną a syn zobowiązał się do spłaty rat kredytu hipotecznego zaciągniętego na zakup domu w S. a także do kupowania żywności i uiszczania opłat za studia swojej siostry będącej na utrzymaniu Skarżącej. Strona tłumaczyła także, iż cyt. ".wobec fortun zarabianych przez dyrektorów przedsiębiorstw państwowych oraz samorządowców" była przekonana, że progi podatkowe zostały podniesione do takiej wysokości, iż jej dochody ich nie przekroczyły.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. rozpoznając wniosek skarżącej odmówił umorzenia przedmiotowych zaległości dotyczącej lat 2001-2003 zaś w części dotyczącej 2004 r. mając na uwadze wspólne opodatkowanie małżonków - wydał odrębną decyzję, w której również odmówił umorzenia zaległości.
W uzasadnieniu decyzji Naczelnik Urzędu Skarbowego nie kwestionował trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej Strony jednakże wskazał, iż ulga umorzeniowa ma charakter szczególny i powinna znajdować zastosowanie w wyjątkowych, szczególnie uzasadnionych wypadkach.
Organ podatkowy pierwszej instancji wskazał też na wysokości dochodów uzyskiwanych przez Stronę w latach 2001, 2002, 2003 oraz wysokości należnych za te lata podatków a także na zakup w 2002 r. nieruchomości oraz podkreślił, że te okoliczności są bezsporne i dowodzą, iż stan posiadania pozwalał uiszczać w terminach należności podatkowe. Ponadto organ podatkowy I instancji zważywszy na posiadane prawnicze wykształcenie Strony nie dał wiary tłumaczeniom Strony o braku wiedzy z zakresu prawa podatkowego. Organ podatkowy I instancji ponadto zauważył, że Strona ponosi wysokie koszty utrzymania domu, spłaca wysokie raty kredytów oraz ponosi koszty nauki córki i w tej sytuacji pomoc syna nie jest wystarczająca do pokonania wszystkich przeszkód materialnych. W uzasadnieniu swojej decyzji Naczelnik Urzędu Skarbowego wskazał, że wywiązywanie się ze zobowiązań wobec Skarbu Państwa jest równie ważne jak wobec banków.
Skarżąca nie zgodziła się z takim rozstrzygnięciem wnosząc odwołanie, w którym wskazywała, iż przez cały przedmiotowy okres pracowała w instytucjach państwowych, które wysyłały do urzędów skarbowych stosowne deklaracje podatkowe o osiągniętych przez Stronę przychodach i dochodach i w tej sytuacji -zdaniem Strony - nieprawdopodobnym jest, aby żaden urząd skarbowy nie wykrył przez 3 lata braku jej zeznań podatkowych rocznych. Strona stwierdziła, że o braku przedmiotowych zeznań dowiedziała się przypadkowo, po latach i wówczas stwierdziła, że padła ofiarą oszusta. Strona wskazała, iż zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji dotyczącej 2004 r. oprócz pkt drugiego dotyczą także decyzji dotyczącej lat 2001-2003.
Ponadto Strona zakwestionowała wysokość zaległości podatkowej za 2003 r., która jej zdaniem powinna wynosić 16.618,90 zł a nie jak określono 16.718,90 zł. Strona zakwestionowała także fakt, że mimo wszystko organ podatkowy I instancji nie uwzględnił jej dramatycznego stanu zdrowia. Strona wskazała na okaleczenie bez jej udziału oraz ignorowanie tych okoliczności przez organ podatkowy I instancji. Strona nie zgodziła się z argumentacją organu, że syn pomaga jej niewystarczająco.
W uzupełnieniu do odwołania Strona podjęła polemikę z uzasadnieniem decyzji organu podatkowego I instancji, stwierdzając, że nie jest prawdą, iż nie płaciła podatków, bo podatki były odprowadzane lecz w niewystarczającej wysokości, a zatem Strona nie usiłowała ukryć swoich dochodów, które były znane urzędowi skarbowemu. Strona wskazała też na postępowanie mające na celu podwyższenie wartości zakupionego w 2002 r. domu, przez co - w ocenie Strony - potraktowano ją jak oszusta. Strona załączyła do akt dokumenty na okoliczność prowadzonego postępowania w tej sprawie (m.in. zdjęcia potwierdzające stan zakupionego w 2002 r. domu). Do uzupełnienia odwołania załączono także decyzję z dnia 27.02.2006r o waloryzacji renty, (która od dnia 01.03.2006r wynosi netto 1.326,21zł), rachunek potwierdzający zakup lekarstw, kartę informacyjną leczenia szpitalnego, potwierdzającą przebytą w 2006 r. operację.
Rozpoznając odwołanie Dyrektor Izby Skarbowej w W. wskazał na podstawy prawne umorzenia zaległości a mianowicie art. 67a § 1 pkt.3 Ordynacji podatkowej podnosząc jednocześnie, iż decyzje w sprawie ulgi mają charakter uznaniowy i to w gestii organu leży podjęcie określonego rozstrzygnięcia, przy czym nawet stwierdzenie, że w sprawie wystąpią okoliczności odpowiadające kierunkowej dyrektywie wyboru może, lecz nie musi prowadzić do pozytywnego dla wnioskodawcy rozstrzygnięcia.
Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że materiał dotyczący przedmiotowej sprawy został zebrany z uwzględnieniem wskazanych wyżej przepisów i rozpatrzony bez naruszenia prawa procesowego. Odniesiono się do możliwości finansowych Strony biorąc pod uwagę dochody za lata 2001-2004, które przekraczają trzeci próg skali podatkowej. Powyższe dane przyjęto ze złożonych /z opóźnieniem/ rocznych, zeznań podatkowych i kwestia ta nie podlega sporowi.
Wyjaśniając kwestię sporną dotyczącą zaległości podatkowych organ odwoławczy zauważył, iż wysokość zaległości wynika z zeznań podatkowych PIT-37 złożonych przez Stronę stąd zarzuty są nieuzasadnione a ponadto postępowanie wszczęte w dniu 27.09.2005 r. o umorzenie zaległości podatkowych nie mogło być wykorzystane do badania zasadności wymiaru podatku bądź jego wysokości, gdyż tryby postępowania różnią się od siebie zasadniczo.
Organ odwoławczy rozpoznając czy w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki sine qua non umorzenia wskazał, iż nie jest sporne, iż stan zdrowia Strony jest zły, strona ponosi wysokie koszty utrzymania w tym spłata zaciągniętych kredytów bankowych. Kwestia ta została poparta dowodami.
Organ podnosi jednak, iż za utratę zdrowia Strona mogła otrzymać odszkodowanie z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o czym nie wspomina w swoich pismach natomiast, co do zaciągniętych kredytów organ zwrócił uwagę, iż spłata dwóch kredytów kończy się w 2006 r. i pozostanie Stronie tylko spłata kredytu hipotecznego.
Organ odwoławczy nie uznał za zasadne umorzenia zaległości ze względu na brak znajomości wypełniania deklaracji podatkowych czy też braku wiedzy na temat obowiązku deklaracji podatkowych.
Ponadto, Dyrektor Izby Skarbowej, kierując się względami humanitarnymi uznał, że zważywszy na stan zdrowia w związku z przebytymi w okresie 2004, 2005 i 2006 chorobami oraz wynikłymi na skutek ich komplikacjami zdrowotnymi, a także na konieczność ponoszenia kosztów leczenia - Stronie należy udzielić pomocy w postaci umorzenia odsetek od przedmiotowych zaległości za lata 2001-2003.
Dyrektor Izby Skarbowej po rozpatrzeniu zarzutów dotyczących postępowania podatkowego prowadzonego w celu ustalenia wartości zakupionej w 2002 r. nieruchomości - uznał je za nie mające wpływu na przedmiotowe rozstrzygnięcie.
Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziła się Skarżąca wnosząc na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. skargę, w której zarzuciła naruszenie prawa poprzez:
1. niezastosowanie przepisu art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, pomimo że przepis ten winien być zastosowany ze względu na ważny interes podatnika a mianowicie wypadek losowy tj. czynnik, na który podatnik nie miał wpływu w postaci ciężkiego uszkodzenia ciała w wyniku błędów lekarskich, które doprowadziły Skarżącą do inwalidztwa I grupy niezdolną do samodzielnej egzystencji tj. całkowitej utraty możliwości zarobkowania, co spowodowało drastyczne obniżenie dochodów Skarżącej przy jednoczesnym wzroście wydatków na leczenie i rehabilitację.
2. naruszenie przepisów art.122 i art.187 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez niedokładne i błędne ustalenie stanu faktycznego oraz powołanie się na fakty powszechnie znane Urzędowi, które w rzeczywistości nie istnieją ,a na których oparto najpoważniejsze zarzuty, przeciwko umorzeniu należności podatkowej.
Skarżąca wskazała, że brak jest podstaw prawnych do skorzystała z ulgi bankowej, która w rzeczywistości nie istnieje a organ podatkowy proponuje jej taką rozważyć. Odnośnie zakupu domu skarżąca wskazuje, że zaspokoiła od wielu lat swoje potrzeby mieszkaniowe, zaciągając na ten cel kredyt stanowiący 100 % wartości domu.
Skarżąca wskazuje, że nie jest jej winą, że przez 4 lata Urzędy Skarbowe nie zauważyły, że wpływają do nich informacje o dochodach Skarżącej oraz zaliczki na podatek, natomiast nie wpływały rozliczenia PIT- 37. Gdyby organ podatkowy zareagował niezwłocznie ujawniając brak zeznań podatkowych Skarżącej nie doszłoby do takiej sytuacji w kolejnych latach, gdyż Skarżąca zrezygnowałaby z usług osoby, która wypełniła PIT -37 za Skarżącą i prawdopodobnie nie wysłała go do Urzędu Skarbowego, czego niestety Skarżąca nie sprawdziła.
Strona zarzuca organowi podatkowemu nieuwzględnienie zmiany sytuacji finansowej Skarżącej w postaci zarobkowania córki na opłacenie studiów, pomocy syna, który przejął spłatę kredytu hipotecznego do czasu zakończenia w 2006 r. spłaty kredytów komercyjnych (de facto spłata kredytu obecnie nie obciąża Skarżącej a pomimo tego pozostaje ona w ciężkiej sytuacji materialnej).
Skarżąca podnosi także, brak znajomości przez organ przepisów dotyczących podmiotu zobowiązanego do wypłacania odszkodowań za błędy lekarskie. Wskazując, iż takim podmiotem nie jest ZUS tylko szpital. Skarżąca wytoczyła powództwo o odszkodowanie przed sądem cywilnym szpitalowi, który doprowadził ją do kalectwa. Znając realia sądownictwa w Polsce sprawa może najwcześniej być rozstrzygnięta po około 5 latach. Skarżąca pisała o tym w jednym z pism do Urzędu a przeoczenie tego faktu świadczy o nieznajomości materiału dowodowego przez organ wydający decyzję.
Zdaniem skarżącej organ mylnie przyjął, że wypadek losowy Skarżącej dotyczy powierzenia przez nią osobie nierzetelnej wypełnienia rozliczenia PIT podczas, gdy w rzeczywistości wypadek losowy dotyczy pozbawienia Strony możliwości zarobkowania i w sposób przez Stronę niezawiniony doprowadzenie ją do rażącego pogorszenia sytuacji materialnej. Zdaniem strony oceny ważnego interesu podatnika dokonano w sposób dowolny. Skarżąca podnosi, iż w obliczu wadliwego działania US w P. poprzez brak reakcji na unikanie płacenie wielomilionowych podatków przez pewna grupę obywateli odmowa umorzenia jej zaległości jest niesprawiedliwa.
Skarżąca nie zgadza się z organem, że wszyscy podatnicy wnioskujący o ulgę znajdują się w takiej sytuacji jak ona. Jej zdaniem organ błędnie przyjął, że wnosiła o przeprowadzenie postępowania w sprawie bezzasadnego zawyżenia przez Urząd Skarbowy w P. wartości nieruchomości nabytej przez nią.
Reasumując według Skarżącej wymieniona decyzja jest niezgoda z prawem, gdyż nie zastosowano kryteriów obiektywizmu, rzetelności, całościowej oceny materiału dowodowego oraz zindywidualizowania wymienionych kryteriów w niniejszej sprawie.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi przytaczając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje;
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Zarzuty podniesione w skardze nakazują uczynić przedmiotem rozstrzygnięcia kwestię istnienia przesłanek będących warunkiem sine qua non umorzenia zaległości podatkowej. Podstawą prawną umorzenia zaległości podatkowych jest art. 67a § 1 pkt 3 ord. pod. Zgodnie z powołanym wyżej art. 67a § 1pkt 3 ord. pod. organ podatkowy może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym.
Instytucja umorzenia zaległości podatkowej w trybie decyzji organu podatkowego w indywidualnej sprawie zbudowana jest przy zastosowaniu uznania administracyjnego.
W świetle ukształtowanej w doktrynie i zaakceptowanej w orzecznictwie NSA koncepcji interpretacyjnej przepisów podatkowych zbudowanych na zasadzie uznania administracyjnego, zawierających w swojej treści kierunkowe dyrektywy wyboru (w tym przypadku: ważny interes podatnika oraz interes publiczny), stwierdzenie, że w sprawie występują okoliczności odpowiadające takiej lub innej kierunkowej dyrektywie wyboru, może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawcy. Prawem do udzielenia ulgi dysponuje bowiem organ podatkowy. Prawem do umorzenia zaległości podatkowych dysponuje w tym przypadku organ podatkowy, który może, ale nie musi, umorzyć zaległości podatkowe. Należy podkreślić, że uznanie administracyjne nie wyraża się w swobodzie oceny, w danym stanie faktycznym sprawy, okoliczności odpowiadających przesłankom umorzenia, ale w możliwości negatywnego dla zobowiązanego rozstrzygnięcia nawet przy ustaleniu istnienia przesłanek umorzenia. Z tego też względu sama odmowa umorzenia zaległości podatkowych nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy wystąpiły przesłanki ich umorzenia, jak i wtedy, gdy nie miały one miejsca (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 1998 r. Sygn.akt I SA/Łd 1811/96; LEX nr 31877). Oczywistym jest przy tym, że stwierdzenie braku przesłanek umorzenia skutkować może wyłącznie odmową udzielenia tej ulgi.
Sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do zbadania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem podatkowym, tzn. czy organ podatkowy prawidłowo zebrał materiał dowodowy i rozważył wszelkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór możliwości rozstrzygnięcia w zakresie udzielenia bądź odmowy udzielenia ulgi.
Sąd nie stwierdził w rozpoznawanej sprawie, by w toku tego postępowania nie podjęto niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz nie zebrano dowodów w celu ustalenia występowania ustawowych przesłanek tej decyzji. W procesie dochodzenia do tej decyzji organ odwoławczy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na ważny interes podatnika lub ważny interes społeczny uzasadniający udzielenie ulg. Organ podatkowy rozważył sytuację materialną wnioskodawcy, okoliczności istniejące w momencie powstania zobowiązania podatkowego (tj. fakt ponoszenia znacznych kosztów utrzymania ze względu na leczenie, spłatę kredytów).
Sąd nie może natomiast oceniać wydanej decyzji z punktu widzenia słuszności dokonanego przez organ w ramach uznania administracyjnego rozstrzygnięcia. Decyzja negatywna wydana na podstawie art. 67 § 1 ord. pod. nie narusza bowiem prawa zarówno wtedy, gdy przypadki uzasadnione ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym wystąpiły, jak i wtedy, gdy nie występują. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest więc kolejnym organem w postępowaniu administracyjnym i nie może poddawać ocenie, czy dokonany przez organ administracji państwowej wybór jest słuszny, co oznacza, że Sąd nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności (celowości) decyzji administracyjnej. Zaskarżona decyzja podlegała natomiast ocenie co do jej zgodności z przepisami proceduralnymi.
Jednakże ani skarga, ani przeprowadzona przez Sąd kontrola nie wykazała naruszeń przepisów postępowania administracyjnego, które miały istotny wpływ na wynik sprawy. Organ podatkowy ustalił stan faktyczny sprawy w oparciu o zebrany materiał dowodowy przy współudziale Skarżącej, która była wzywana do zapoznana się z materiałem dowodowym.
Uznać zatem należy, iż wydana na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego decyzja nieuwzględniająca żądania Skarżącej nie wykracza poza granice uznania administracyjnego. Ustalenia organu podatkowego uzasadnione są zebranymi w sprawie dowodami, a dokonana ocena zebranego materiału dowodowego nie narusza zasady swobodnej oceny dowodów zawartej w art. 191 ord. pod.
Sąd nie podziela również zarzutu, co do naruszenia art. 122 ord. pod. poprzez nie rozważenie ważnego interesu skarżącej i ważnego interesu publicznego. Wskazany przepis stanowi o obowiązku organu podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Nie bez znaczenia w sprawie jest, że postępowanie w sprawie o umorzenie zaległości toczy się na skutek złożenia przez stronę wniosku, w którym strona uzasadnia zaistnienie przesłanek umorzenia. A zatem w sprawie nie chodziło o ustalenie stanu faktycznego, bowiem stan ten nie był kwestionowany przez organy podatkowe. W sprawie chodziło o ocenę tego stanu faktycznego pod kątem istnienia przesłanek zawartych w art. 67 ord. pod. Należy zauważyć również, iż postępowanie w sprawie umorzenia zaległości nakłada na podatnika obowiązek wykazania przesłanek koniecznych do zastosowania instytucji umorzenia, ponieważ jest ono prowadzone na wniosek podatnika a nie z urzędu. Rolą organu podatkowego jest zweryfikowanie stwierdzeń strony podanych we wniosku, jeżeli istnieją wątpliwości co do ich prawdziwości. Natomiast rolą podatnika ubiegającego się o umorzenie należności jest właściwe udokumentowanie wniosku oraz wskazanie przesłanek.
W orzecznictwie przyjmuje się, że o istnieniu ważnego interesu strony decydują zobiektywizowane kryteria, na podstawie których organ rozstrzyga o umorzeniu lub nie zaległości podatkowej. Podkreśla się przy tym, iż ważnego interesu strony nie można utożsamiać z jej subiektywnym przekonaniem o potrzebie umorzenia zaległości. Ponieważ instytucja umorzenia ma charakter wyjątkowy (zasadą jest bowiem płacenie podatków), uzasadnieniem jej zastosowania będzie wystąpienie względów nadzwyczajnych, okoliczności, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podmiotu wnioskującego o ulgę (zob. S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek; Ordynacja podatkowa. Komentarz; Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004; s. 253). Okoliczności takie w niniejszej sprawie nie wystąpiły.
"Interes publiczny", o jakim mowa w art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej nie został przez ustawodawcę zdefiniowany. Pojęcie to powinno być oceniane z uwzględnieniem wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów państwa, a także wyeliminowanie sytuacji, gdy rezultatem zapłaty należności będzie obciążenie Skarbu Państwa kosztami pomocy. Przy jego ocenie należy też uwzględnić zasadność obciążenia państwa, a w rezultacie całego społeczeństwa kosztami udzielonej w ten sposób pomocy, na tle sytuacji finansowej państwa. Niemożność jednoznacznego zdefiniowania tego pojęcia powoduje, że w każdym indywidualnym przypadku jego znaczenie może uwzględniać różne aspekty wskazanych wyżej wartości.
Sąd stwierdza ponadto, iż odmowa umorzenia zaległości podatkowych nie stwarza stanu res iudicata i na podstawie powołanych przepisów można żądać umorzenia zaległości podatkowej tak długo, jak długo zaległość ta istnieje. Powyższa teza znajduje uzasadnienie, jeżeli po wydaniu decyzji odmawiającej umorzenia wystąpią okoliczności uzasadniające złożenie ponownego wniosku.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), rozstrzygnął jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło