III SA/Wa 1887/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alojzy Skrodzki, Sędziowie sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek (sprawozdawca), sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Protokolant sekretarz sądowy Monika Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi S. K. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego oddala skargę Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku S. K. , dalej jako Skarżący, Strona na podstawie tytułu wykonawczego o nr [...] z dnia [...] lipca 2014r. wystawionego przez wierzyciela, tj. Wójta Gminy S. , obejmującego należność z tytułu podatku od nieruchomości za okres: 4/2013, 1/2014 oraz 2/2014. W toku postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...] .09.2014r. o nr [...] o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego organem rentowym podjął próbę zajęcia świadczenia rentowego Zobowiązanego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. . Zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono Stronie w dniu 15.09.2014r. Natomiast dłużnik zajętej wierzytelności zawiadomienie otrzymał w dniu 11.09.2014r. Pismem z dnia 29 września 2014r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. poinformował organ egzekucyjny, iż nie może zrealizować zajęcia, gdyż Skarżący nie jest uprawniony i nie pobiera żadnego świadczenia rentowego. Następnie pismem z dnia 21 listopada 2014r. sprecyzowanym w dniu 1 grudnia 2014r. Skarżący skierował do Naczelnika [...] Urzędu w K. wniosek o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, wskazując na sprawę toczącego się postępowania w sprawie zmiany klasyfikacji gruntów. Pismem z dnia 2 grudnia 2014r. Naczelnik[...] Urzędu Skarbowego w K. przekazał przedmiotowy wniosek Zobowiązanego wraz z aktami sprawy do Dyrektora Izby Skarbowej w K. jako organu właściwego do jego rozpoznania. Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014r. odmówił wstrzymania postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Skarżącego przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] , wskazując iż w sprawie nie wystąpił szczególny przypadek uzasadniający wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. Pismem z dnia 7 stycznia 2015r. Skarżący złożył zażalenie na ww. postanowienie. W uzasadnieniu zażalenia ponownie powołał się na wskazane w piśmie z dnia 21.11.2014r. okoliczności. Skarżący podniósł, iż Sąd Rejonowy [...] Wydział Cywilny w postanowieniu z dnia [...] .05.2014r., sygn. akt [...] oraz operat uprawnionego geodety Nr [...] z dnia [...] .07.2014r. potwierdza całkiem inną powierzchnię niż ma Gmina, która żąda i nalicza wygórowane opłaty za grunty przemysłowe. Zdaniem Strony są to grunty zalewowe, ze stojąca wodą z rowami i nierównościami. Ponadto Skarżący wniósł o zbadanie sprawy i "nakierowanie aby właściwie załatwiono i dano czas abyśmy prywatnie dokończyli to co zaniechały prawnie urzędy Gminy i Starostwa." Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015r., Minister Finansów utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] grudnia 2014r. W uzasadnieniu wskazał, iż ustalony na podstawie materiału dowodowego stan faktyczny sprawy został uznany za organ nadzoru za niewystarczający do wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Zdaniem Organu wskazane przez Stronę przesłanki dotyczące toczącego się postępowania w sprawie zmiany klasyfikacji gruntów, jak i trudna sytuacja finansowa i rodzinna nie mogą stanowić szczególnie uzasadnionego przypadku umożliwiającego wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. W ocenie Ministra Finansów Dyrektor Izby Skarbowej w K. słusznie zauważył w zaskarżonym postanowieniu, iż w przedmiotowej sprawie należność objęta tytułem wykonawczym nr [...] z dnia [...] .07.2014r. wynika z orzeczenia nr [...] z dnia [...] .02.2013r. stanowiącego podstawę prawną dochodzonej należności, dlatego też ani organ egzekucyjny, ani organ nadzoru nie mają prawa do zmiany tego orzeczenia jak i wstrzymania jego wykonania. Powyższe wynika z faktu, że postępowanie w sprawie wymiaru zobowiązania oraz postępowanie egzekucyjne są prowadzone na podstawie odrębnych trybów postępowania. Ponadto podniósł, iż organ nadzoru pismem z dnia 8 grudnia 2014r., zwrócił się do wierzyciela-Wójta Gminy S. o ustosunkowanie się do wniosku Zobowiązanego oraz udzielenie informacji, czy w sprawie nie wystąpiły okoliczności, które powodują wstrzymanie czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego, ewentualnie zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Organ zaznaczył, iż postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014r., nr [...] Wójt Gminy S. (wierzyciel) wyraził negatywną opinię o wstrzymaniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Skarżącego na podstawie ww. tytułu wykonawczego. W ocenie wierzyciela nie wystąpił szczególny przypadek uzasadniający wstrzymanie postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie. Organ nadzoru nie doszedł do odmiennej oceny stanu faktycznego sprawy. Organ stwierdził, iż z przepisów art. 123 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 11 października 2013r. o wzajemnej pomocy przy dochodzeniu podatków, należności celnych i innych należności pieniężnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1289) wynika, że obecnie rozstrzygnięcie zasadności wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego ma charakter uznaniowy i nie musi być poprzedzone uzyskaniem wiążącego stanowiska wierzyciela. Powyższe oznacza, że rozstrzygnięcie przez organ nadzoru oraz odwoławczy wniosku o wstrzymanie postępowań egzekucyjnych jest niezależne od stanowiska wierzyciela, jeżeli takie zostanie wyrażone. Zdaniem Organu nie bez znaczenia jest również fakt, że instytucja wstrzymania postępowania egzekucyjnego powoduje przesunięcie w czasie zapłaty należnego zobowiązania podatkowego, co zwiększa kwotę zadłużenia poprzez wzrost odsetek za zwłokę i wpływa na pogorszenie sytuacji finansowej zobowiązanego. Minister Finansów odnosząc się do podniesionych przez Skarżącego w zażaleniu kwestii, iż Sąd Rejonowy [...] Wydział Cywilny w postanowieniu z dnia [...] .05.2014r., sygn. akt [...] oraz operat uprawnionego geodety Nr [...] z dnia [...] .07.2014r. potwierdza całkiem inną powierzchnię niż ma Gmina, która żąda i nalicza wygórowane opłaty za grunty przemysłowe, oraz prośby o zbadanie sprawy i "nakierowanie aby właściwie załatwiono i dano czas abyśmy prywatnie dokończyli to co zaniechały prawnie urzędy Gminy i Starostwa", wyjaśnił, iż okoliczności te nie mogą stanowić przesłanki uzasadniającej wstrzymanie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W ocenie Organu Skarżący nie wskazał okoliczności uzasadniających jego żądanie, którym można byłoby przypisać wyjątkowe (szczególne) znaczenie i które mogłyby być uwzględnione w postępowaniu mającym za przedmiot wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. W związku z powyższym podzielił stanowisko organu przedstawione w zaskarżonym postanowieniu i tym samym uznał, iż brak jest podstaw do zmiany rozstrzygnięcia Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia z dnia [...] grudnia 2014r. W skardze na powyższe postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] .04. Skarżący wskazał na nieprawidłowości, których dopuściły się organy gminy przy ustaleniu podstawy wymiaru podatku od nieruchomości należnego od Zobowiązanego. Podniósł, iż zmuszony jest do ponoszenia opłat "nierealnych i zawyżonych", a winę za tę sytuację ponoszą urzędnicy. Strona zauważa, iż kilkukrotnie występowała o "pomiary i przekwalifikowanie" będących jej własnością gruntów. W opinii Strony jej sprawa została rozpatrzona przez Ministra Finansów powierzchownie. Wniósł o wnikliwe rozpatrzenie sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., zwana dalej "p.p.s.a."), stosownie do art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) – c) p.p.s.a.). W świetle akt sprawy wyżej określone przesłanki nie zachodzą. Natomiast zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy. Granice te wyznacza strona skarżąca wskazując zaskarżony akt administracyjny. Skarżący wniósł skargę na postanowienie w przedmiocie wstrzymania postępowania egzekucyjnego, a zatem tylko to postanowienie i poprzedzające jego wydanie postępowanie, mogły być przedmiotem rozpoznania Sądu w niniejszej sprawie. Przedmiotem sądowej kontroli jest postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] kwietnia 2015 r. utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] grudnia 2014r. w sprawie odmowy wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Istota sporu między stronami dotyczy zasadności odmowy wstrzymania przez organy postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] lipca 2014r. wystawionego przez wierzyciela, tj. Wójta Gminy S., obejmującego należność z tytułu podatku od nieruchomości za okres: 4/2013, 1/2014 oraz 2/2014. Zdaniem Skarżącego, jego wniosek o wstrzymanie prowadzonego postępowania egzekucyjnego z wymienionego wyżej tytułu wykonawczego z dnia [...] lipca 2014r. jest zasadny z uwagi na błędnie ustaloną powierzchnię i klasyfikację gruntów będących podstawą wymiaru podatku od nieruchomości oraz trudną sytuację finansową i rodzinną. Zdaniem Ministra Finansów Skarżący nie wskazał okoliczności uzasadniających jego żądanie, którym można byłoby przypisać wyjątkowe (szczególne) znaczenie i które mogłyby być uwzględnione w postępowaniu mającym za przedmiot wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. Wyjaśnić należy, że postępowanie podatkowe oraz postępowanie egzekucyjne są odrębnymi postępowaniami, prowadzonymi na podstawie odmiennych unormowań prawnych. Powstanie zobowiązania podatkowego oraz jego wysokość ustalane są w postępowaniu podatkowym, a nie egzekucyjnym. Zarzuty dotyczące błędnie ustalonej powierzchni i klasyfikacji gruntów będących podstawą wymiaru podatku od nieruchomości, podlegają rozpatrzeniu w postępowaniu podatkowym. Nie mogą one natomiast być skuteczne jako argumenty przemawiające za wstrzymaniem postępowania egzekucyjnego. Co więcej, ani Dyrektor Izby Skarbowej jako organ nadzoru w postępowaniu egzekucyjnym, ani też Minister Finansów rozpatrujący zażalenie, nie mogli badać tych okoliczności, ponieważ nie pozwalał im na to przedmiot rozpatrywanej sprawy, tj. wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. Zarzuty dotyczące postępowania wymiarowego (nieprawidłowego określenia zobowiązania) nie podlegają rozpatrzeniu w trybie art. 23 u.p.e.a., w ramach którego to przepisu wydano sporne postanowienie. Zdaniem Sądu organy orzekające prawidłowo uznały, iż brak jest podstaw do wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Prawidłowo też jako podstawę rozstrzygnięcia zastosowały art. 23 § 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z2014r., poz. 1619, ze zm., dalej jako u.p.e.a., zgodnie z którym organy sprawujące nadzór mogą, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, wstrzymać na czas określony czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne prowadzone przez nadzorowany organ. Celem tego przepisu jest możliwość uwzględnienia, w toku postępowania egzekucyjnego, zaistniałych indywidualnych okoliczności, uzasadniających czasowe zaprzestanie prowadzenia egzekucji, stanowiące odstępstwo od zasady możliwie najszybszego wykonania zobowiązania, co uzasadnione jest chociażby z uwagi na koszty postępowania egzekucyjnego. Wskazać ponadto należy, że ustawodawca w żaden sposób nie określił, jakiego rodzaju przypadki uznał za "szczególnie uzasadnione" w rozumieniu art. 23 § 6 u.p.e.a., ocenę w tym względzie pozostawiając organom orzekającym w konkretnej sprawie. W ocenie Sądu, w związku z tym, że zwrot "szczególnie uzasadnione przypadki" jest zwrotem niedookreślonym, dokonując jego interpretacji na gruncie konkretnej sprawy należy mieć na uwadze zarówno cel egzekucji administracyjnej, jak i fakt, że instytucja wstrzymania na czas określony czynności egzekucyjnych lub postępowania egzekucyjnego jest środkiem wykonywania nadzoru nad egzekucją administracyjną. Należy mieć zatem na względzie, że doprowadzenie do realizacji przez zobowiązanego jego obowiązków jest istotne zarówno z powodu efektywnego doprowadzenia do przestrzegania prawa w konkretnej sytuacji, jak i ze względu na wdrażanie obywateli do wykonywania ciążących na nich obowiązków. W związku z tym okoliczności uzasadniające wstrzymanie postępowania egzekucyjnego w trybie przepisu art. 23 § 6 u.p.e.a. muszą mieć charakter wyjątkowy w tym znaczeniu, że powinny odbiegać od występujących powszechnie. Sąd podziela w tym zakresie pogląd zawarty w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 października 2005r. sygn. akt III SA/Wa 2118/05, iż "szczególny" w rozumieniu potocznym oznacza "odznaczający się czymś osobliwym, zwracający czymś uwagę; niezwykły, wyjątkowy, specjalny, nieprzeciętny" (Uniwersalny słownik języka polskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2003; t. IV, s. 638). "Wyjątkowość" ("szczególność") jest więc istotną cechą zdarzeń (okoliczności) uzasadniających wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. Za "szczególnie uzasadnione przypadki", należy zatem uznać jedynie sytuacje spowodowane czynnikami zewnętrznymi, na których powstanie zobowiązany nie miał wpływu, niezależnie od sposobu ich powstania, mające charakter losowy i zaistniałe w toku postępowania egzekucyjnego. Okoliczności te winny mieć charakter wyjątkowy w tym znaczeniu, że powinny odbiegać od występujących powszechnie. Przede wszystkim za takie przypadki należałoby uznać zaistniałe w toku postępowania egzekucyjnego wypadki losowe, a także stwierdzone przez organ nadzoru nieprawidłowości podjętych czynności egzekucyjnych lub naruszenia prawa w toku postępowania egzekucyjnego. Nadto, wskazać trzeba, że wstrzymanie czynności egzekucyjnych, o których mowa w art. 23 § 6 u.p.e.a. opiera się na uznaniu administracyjnym, co oznacza, iż organ może, ale nie musi, wstrzymać czynności egzekucyjne. Dysponuje pewnym zakresem swobody w odniesieniu zarówno do pojęcia w nim użytego, jak i oceny sytuacji faktycznej. Jeżeli stwierdzi wystąpienie przypadków mieszczących się w hipotezie tej normy, będzie mógł zastosować uznanie. To zaś oznacza, że organ – po uprzednim ustaleniu, iż zachodzą ku temu powody – może, ale nie musi, wstrzymać czynności egzekucyjne (postępowanie egzekucyjne), a sąd kontrolując takie orzeczenie nie jest władny nakazać organowi podjęcia rozstrzygnięcia o wstrzymaniu czynności egzekucyjnych (postępowania egzekucyjnego). Organ nadzorujący egzekucję ma więc prawo wyboru treści rozstrzygnięcia w sytuacji, gdy uzna, że wystąpił w sprawie "szczególnie uzasadniony przypadek", w przeciwnym razie nie będzie dysponował takim wyborem, a jego rozstrzygnięcie będzie miało charakter związany. Innymi słowy, w sytuacji kiedy organ stwierdzi, że w sprawie brak "szczególnie uzasadnionego przypadku", przepis ten w ogóle nie może mieć zastosowania. Dopiero stwierdzenie przez organ zaistnienia powyższej przesłanki powoduje konieczność rozważenia, czy należy wstrzymać czynności egzekucyjne lub postępowanie egzekucyjne. Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdza, iż organy prawidłowo uznały, iż w sprawie nie wystąpiła przesłanka "szczególnie uzasadnionego przypadku" wymagana do wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Zdaniem Sądu, organy nadzoru prawidłowo dokonały analizy podnoszonych przez Skarżącego okoliczności, a postępowanie swoje przeprowadziły zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami k.p.a. W zaskarżonym postanowieniu Minister Finansów przedstawił okoliczności faktyczne sprawy, a także wyczerpująco wyjaśnił przesłanki, jakimi kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia oraz przepisy prawa stanowiące jego podstawę prawną. Reasumując, Sąd w całości podzielił ocenę organów orzekających, że okoliczności podnoszone przez Skarżącego, a mające przemawiać za wstrzymaniem postępowania egzekucyjnego, nie uzasadniały zastosowania tej instytucji. Kierowały się przy tym prawidłową wykładnią zastosowanego w art. 23 § 6 u.p.e.a. nieostrego sformułowania, jakim jest wyrażenie "w szczególnie uzasadnionych przypadkach". W tym stanie rzeczy, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił