III SA/Wa 1891/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Aneta Trochim - Tuchorska, , po rozpoznaniu w dniu 23 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. we F. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia [...] maja 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o zwrot podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2006 r. p o s t a n a w i a odmówić dopuszczenia F. M. do udziału w sprawie w charakterze uczestnika na prawach strony Pismem z 18 czerwca 2008 r. F., powołując się na pełnomocnictwo B. z siedzibą we F. (dalej zwanej Skarżącą) złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2008 r. w sprawie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o zwrot podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2006 r. Do skargi nie załączono dokumentu pełnomocnictwa. Zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 16 lipca 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wezwał F.M. do złożenia – w terminie 1 miesiąca – pełnomocnictwa do doręczeń na terenie Rzeczpospolitej Polskiej, zgodnie z art. 299 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), W odpowiedzi na powyższe wezwanie w piśmie z dnia 6 sierpnia 2008 r. wskazano adres do doręczeń na terenie Polski (adres wskazany został nie osobiście przez Skarżącą lecz przez pracownika firmy L. ) przesyłając jednocześnie pełnomocnictwo do doręczeń dla r.pr. M. M. oraz pełnomocnictwo udzielone przez stronę skarżącą F. do reprezentowania jej przed organami podatkowymi oraz Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Zarządzeniem z dnia 21 sierpnia 2008 r. Przewodniczący Wydziału ponownie wezwał F. do: a) wskazania, w terminie 7 dni, przesłanki z art. 35 p.p.s.a. odnoszącej się do jego osoby, a stanowiącej o legitymacji do działania w imieniu Skarżącej – B. z siedzibą we F., b) wskazania, w terminie 7 dni, z imienia i nazwiska osoby, która udzieliła pełnomocnictwa z dnia 20 czerwca 2008 r. w imieniu Skarżącej – B. P. z siedzibą we F., c) złożenie, w terminie 7 dni, dokumentu (w języku polskim), z którego wynikałoby upoważnienie osoby (z pkt II b), która udzieliła pełnomocnictwa do reprezentacji Skarżącej – B. z siedzibą we F. (np. wyciąg z rejestru sądowego). pod rygorem odmowy dopuszczenia do udziału w postępowaniu w charakterze pełnomocnika Skarżącej. W odpowiedzi na powyższe wezwanie F. nadesłał uwierzytelnione tłumaczenie umowy w sprawie audytu operacyjnego zawartej między L. S.A. a Skarżącą, zgodnie z postanowieniami której, L. S.A. na wniosek Skarżącej będzie wykonywała czynności dotyczące rozliczeń podatku VAT, w tym we wszelkich sprawach dotyczących zwrotu podatku od towarów i usług zapłaconego na terenie Rzeczpospolitej. Zdaniem pełnomocnika umowa ta stanowi przesłankę z art. 35 p.p.s.a. dającą mu legitymację do działania w imieniu strony skarżącej jako uczestnik postępowania od momentu złożenia wniosku o zwrot VAT w odpowiednim Urzędzie Skarbowym. Postanowieniem z [...] października 2008 r., sygn. akt III SA/Wa 1891/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił dopuszczenia F. do udziału w sprawie w charakterze pełnomocnika Skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Wniosek o dopuszczenie F. do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w charakterze uczestnika na prawach strony nie zasługuje na uwzględnienie. Kwestie dotyczące stron i uczestników postępowania (sądowoadministracyjnego) uregulowane są w Rozdziale 2 p.p.s.a. Stosownie do treści art. 33 p.p.s.a. osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony (§ 1). Udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4 p.p.s.a., w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności (zdanie pierwsze § 2). Z powyższej regulacji można wyprowadzić klasyfikację szczególnej kategorii podmiotów biorących udział w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jakimi są uczestnicy postępowania. Ustawodawca do kategorii uczestników postępowania (sądowoadministracyjnego) zaliczył: a) uczestników na prawach strony, czyli osoby, które brały udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosły skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy ich interesu prawnego; b) pozostałych uczestników, czyli: - osoby, które nie brały udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy ich interesu prawnego oraz - organizacje społeczne posiadające zdolność sądową, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy ich statutowej działalności. W myśl art. 12 p.p.s.a. obie kategorie uczestników postępowania traktuje się tak jak strony. Różnica w ich uprawnieniach dotyczy sposobu dopuszczenia do udziału w postępowaniu; w stosunku do uczestników na prawach strony – z mocy prawa, wobec pozostałych uczestników – na wniosek (zob. M. Niezgódka – Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 85). Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że twierdzenie F., iż może on działać w postępowaniu jako uczestnik postępowania, w świetle jego treści i materiału zgromadzonego w aktach sprawy, należy rozpatrywać w kontekście art. 33 § 2 p.p.s.a. Wnioskodawca nie brał bowiem udziału w postępowaniu administracyjnym (był jedynie pełnomocnikiem dopuszczonym do reprezentacji Skarżącej na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa /Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm./), powołując się jednak na obowiązującą pomiędzy Skarżąca a L. S.A. umowę pośrednictwa w odzyskaniu podatku VAT, wskazuje, że wynik tego postępowania dotyczy jego interesu prawnego. Konieczna jest zatem ocena czy wnioskodawca taki interes posiada. Nie sposób wyjaśnić jednak pojęcia interesu prawnego, jeśli najpierw nie dokona się omówienia pojęcia interesu faktycznego. Jest to jedyny sposób, by w pełni ukazać cechy tego pierwszego. W literaturze przedmiotu przyjmuje się, że interes faktyczny to interes indywidualny, który nie został w żaden wyraźny sposób wzięty pod ochronę przez obowiązujące prawo (W. Jakimowicz, Publiczne prawa podmiotowe, Zakamycze 2000, s. 126). Precyzując pojęcie interesu faktycznego, wskazano w orzecznictwie, iż jako interes faktyczny należy kwalifikować taki stan, w którym obywatel wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, jak w przypadku interesu prawnego, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającego stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji (zob. wyrok NSA z dnia 22 lutego 1984 r., I SA 1748/83, publikowany w E. Smoktunowicz, Kodeks postępowania administracyjnego w orzecznictwie Sądu Najwyższego, Naczelnego Sądu Administracyjnego i Trybunału Konstytucyjnego, Warszawa 1995, s. 109). Z kolei interes prawny to taki, który został wzięty przez prawo w ochronę polegającą na możliwości żądania od organu administracji podjęcia określonych czynności mających na celu zrealizowanie interesu lub usunięcie zaistniałego zagrożenia. Pojęcie to określa relację pomiędzy oczekiwaniami jakiegoś podmiotu w stosunku do organów stosujących prawo a kompetencjami i możliwościami tych organów, jakimi dysponują wobec danego podmiotu. Pojęcia interesu prawnego zaczęto używać w doktrynie na określenie pewnej korzystnej sytuacji jednostki wobec państwa, nie dającej jej wprawdzie roszczenia o czynność określonej treści, ale silniejszej od interesu faktycznego, nie uprawniającego do żadnego żądania ( W. Jakimowicz, op.cit., s. 130). Interesem prawnym można też nazwać prawo jednostki do określonego postępowania zmierzającego do wydania decyzji, umiejscowione między prawem podmiotowym a interesem faktycznym. Interes prawny, aby mógł zostać zaspokojony przez administrację, musi być osobisty, własny, indywidualny, znajdujący swoją podstawę w przepisach prawa materialnego oraz potwierdzenie w okolicznościach faktycznych (zob. J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, wyd. 7 uzupełnione i rozszerzone, Warszawa 2005, s. 224 i n). Należy podkreślić, że interes prawny jest zarazem kategorią ściśle związaną z przedmiotem postępowania, ze względu na fakt, że dotyczy sfery normatywnej, mającej swoje źródło w przepisach regulujących sposób załatwienia sprawy. Można ująć go też, jako potrzebę ochrony sfery prawnej obywatela wyznaczającą zakres jego działań lub subiektywnie odczuwaną potrzebę utrzymania istniejącego, lub spowodowania takiego stanu rzeczy, jaki dany podmiot uważa za korzystny, przy czym korzyść ta musi mieć swoje źródło w prawie (zob. J. Klimkowicz, Interwencja uboczna w według k.p.c., Warszawa 1972, s. 50). Przechodząc na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że F. nie posiada interesu prawnego, a jedynie interes faktyczny, który wynika z zawartej pomiędzy Skarżącą a L. S.A. (której jest [...]) umowy. Jego interes faktyczny polega na bezpośrednim zainteresowaniu rozstrzygnięciem sprawy podatkowej, ponieważ w przypadku pozytywnego jej załatwienia jego pracodawca otrzyma prowizyjne wynagrodzenie wynikające z umowy. W ocenie Sądu, wynik niniejszego postępowania nie dotyczy interesu prawnego F.. Nie sposób bowiem stwierdzić, że jego interes został wzięty przez prawo w ochronę polegającą na możliwości żądania od organu administracji (podatkowego) podjęcia określonych czynności mających na celu zrealizowanie interesu lub usunięcie zaistniałego zagrożenia. Działając przed organami nie działał on bowiem we własnej sprawie, ale w sprawie Skarżącej. Jak już wspomniano interes prawny, aby mógł zostać zaspokojony przez administrację, musi być osobisty, własny, indywidualny, znajdujący swoją podstawę w przepisach prawa materialnego oraz potwierdzenie w okolicznościach faktycznych. Powyższych przymiotów nie sposób przypisać zaś interesowi F. Mając na uwadze całokształt przedstawionych okoliczności należało orzec jak w sentencji.