III SA/Wa 1897/16

Starszy Referendarz Sądowy Marcin Piłaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 16/4/2018 r po rozpoznaniu wniosku A. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...]/4/2016 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od października do grudnia 2013 r. p o s t a n a w i a 1. Zwolnić Skarżącą od wpisu od skargi kasacyjnej powyżej 500 zł; 2. Odmówić Skarżącej przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie; 1) Zgodnie z art. 245 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, o który wnioskuje strona – tj. zwolnienia od kosztów sądowych - następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Okoliczności uzasadniające potrzebę przyznania stronie prawa pomocy powinna wykazać – strona, zwłaszcza jeśli dysponuje pomocą profesjonalnego pełnomocnika. 2) Skarżąca A. M. (dalej także jako "Strona"), także wnioskiem zawartym na formularzu PPF z 4/4/2018 r., zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Powołała się na ciężką chorobę i operację, która przebyła. Załączyła dokumentację medyczną, zaświadczenie o wyrejestrowaniu działalności gospodarczej, zajęcia i tytuły wykonawcze (79 sztuk), wydruki z rachunków bankowych i in. Zaznaczyła, że łączna wartość dochodów obojga małżonków wynosi ok 3500- 4000 zł. Wskazała nadto, że ponosi koszty utrzymania dwóch, uczących się córek. Pomagają jej w tym rodzice. 3) Referendarz sądowy, na tym etapie postępowania, daje wiarę twierdzeniom Strony o subiektywnym przekonaniu o jej nienajlepszej sytuacji życiowej – zwłaszcza w obliczu schorzeń , na które cierpi, obowiązku opieki i pogorszenia zdolności zarobkowania. Zarazem brak jest podstaw do odstąpienia do oceny sytuacji finansowej Skarżącej, dokonanej przez Sąd w tym postępowania, zwłaszcza wobec braku zmiany tej sytuacji. Znaczenie dla urzędnika sądowego ma zwłaszcza pogląd, że to ubiegający się o taką pomoc powinien poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Dlatego, mając na uwadze powołane regulacje prawne, przedstawioną sytuację majątkową Skarżącej, okoliczności sprawy a także kwotę należnego w sprawie wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w wysokości 45858 zł należy przyjąć, iż Skarżąca spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym tj. w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego powyżej 500 zł. Z oświadczeń złożonych przez Skarżącą wynika, że jej wszystkie rachunki bankowe są zajęte. Prowadzona jest egzekucja na kwotę ponad 11 mln zł. Rodzina Skarżącej utrzymuje się jedynie z niepodlegających zajęciu świadczeń w łącznej wysokości ok. 4.000 zł. Z zawartego, złożonego onegdaj, w aktach sprawy miesięcznego zestawienia wydatków czteroosobowej rodziny wynika, że Skarżąca wyliczyła je na kwotę 3.000 zł (w tym: opłaty mieszkaniowe (500 zł), opłaty licznikowe (500 zł), koszty leczenia i rehabilitacji (400 zł), opłaty za media (200 zł), utrzymanie dzieci (1.000-1.500 zł). Tym samym, nie tylko przedstawione przez Skarżącą wydatki pochłaniają całość uzyskiwanych dochodów, ale i majątek nie pozwala na wyodrębnienie wolnych środków (bona non intelliguntur nisi deducto aere alieno). Jednocześnie wskazać należy, że Skarżąca chociaż aktualnie nie prowadzi działalności gospodarczej, to jednak – jak jej już wskazano - każdy podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinien wkalkulować w ryzyko związane ze swoją działalnością konieczność ponoszenia kosztów sądowych i zabezpieczyć środki na ten cel (por. postanowienie z 17 grudnia 2014 r., I FZ 459/14, CBOSA). Nadto dysponuje nie tylko stałym dochodem we wskazanej w rubryce 10 formularza z 4/4/2018 r. wysokości, ale również, jak wskazała w rubryce 8 formularza – z pomocy rodziców. I dlatego urzędnik sadowy podziela pogląd Sądu wydany już w sprawie, zgodnie z którym sytuacja finansowa Skarżącej jest niewątpliwie ciężka, jednak ograniczając wydatki do niezbędnego minimum, jest w stanie partycypować w kosztach wszczętego postępowania, uiszczając w niniejszej sprawie wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 500 zł. 4) Dlatego, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1, § 3, art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a., należy zadecydować jak w sentencji.