III SA/Wa 1903/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym za 2006 r. od przychodów ze sprzedaży części nieruchomości postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych K. B. reprezentowany przez pełnomocnika L. B. , wniósł do Sądu na urzędowym formularzu PPF o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał na swoją trudną sytuację majątkową. Podniósł, ze jest osobą bezrobotną, nie przysługuje mu zasiłek z urzędu pracy, nie ma żadnego majątku, nie pobiera świadczeń społecznych, nie posiada rachunków bankowych oraz żadnych oszczędności. Referendarz sądowy wezwał Skarżącego do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń obrazujących sytuację majątkową Skarżącego, jednakże mimo prawidłowego doręczenia wezwania w dniu 6 września 2013 r. (k. 79 akt sadowych), Skarżący ani Jego pełnomocnik nie przedłożyli żądanych dokumentów. Postanowieniem z 24 września 2013 r. referendarz sądowy odmówił przyznania Skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Pismem z 26 września 2013 r. (data wpływu 30 września 2013 r.) Skarżący odpowiedział na wezwanie referendarza sądowego i wyjaśnił, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Przedstawił zeznanie podatkowe za 2011 r. i stwierdził, że w 2012 r. nie osiągnął żadnych dochodów. Od 1 września natomiast jest zatrudniony na ¼ etatu z wynagrodzeniem 400 zł brutto. Skarżący oświadczył, że jego wynagrodzenie jest tak niskie, że wystarcza tylko na bardzo skromne życie i ponoszenie tylko podstawowych wydatków takich jak żywność, media, karta miejska. Ponadto Skarżący wyjaśnił, że nie posiada rachunków bankowych. Korzysta z pomocy rodziny, która zakupuje mu ubrania, żywność oraz spożywa u rodziny posiłki i korzysta z pralki. Pomocy finansowej Skarżący od rodziny nie otrzymuje. Pismem z 3 października 2013 r. Skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia, w którym podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Na wezwanie Sądu o przedstawienie dodatkowych wyjaśnień i oświadczeń Skarżący zobowiązał się do przedłożenia w Sądzie zaświadczenia wydanego przez urząd skarbowy o nieuzyskiwaniu dochodów w 2012 r. Jednakże zaświadczenia takiego nie przedłożył. Skarżący wyjaśnił, że z tytułu kosztów utrzymania ponosi miesięcznie wydatki w kwocie 500 zł (czynsz, energia elektryczna i woda). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r., poz. 270, ze zm.) – dalej jako: "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Odnosząc się do meritum sprawy Sąd wyjaśnia, że na podstawie art. 245 § 1 p.p.s.a. stronie może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje w myśl art. 245 § 3 p.p.s.a zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym jest wykazanie, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych wynika, że zasadą jest, iż to strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Występująca w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucja "prawa pomocy" stanowi zatem odstępstwo od powołanej wyżej zasady, będącej formą dofinansowania z budżetu państwa i powinna być stosowana tylko w uzasadnionych przypadkach. Zasadność wniosku o udzielenie prawa pomocy Sąd rozpatruje w dwóch aspektach – z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej uzasadniającej przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie Skarżącej. Do sądu należy natomiast ocena przytoczonych przez stronę okoliczności. Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość wpisu sądowego od skargi w kwocie 400 zł jak i stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). W rozpoznawanej sprawie Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Trudno nie zauważyć sprzeczności w składanych przez Skarżącego oświadczeniach. Skarżący z jednej strony utrzymuje, że uzyskuje wynagrodzenie za pracę w kwocie 400 zł brutto, stołuje się u rodziny, która zakupuje mu odzież i żywność, a z drugiej strony utrzymuje (pismo z 12 listopada 2013 r.), że z tytułu czynszu i opłat za energię elektryczną i wodę ponosi miesięczne wydatki w kwocie 500 zł. Nie trudno zatem zauważyć, że wydatki Skarżącego (500 zł) przewyższają kwotę jego dochodów (400 zł brutto). W piśmie natomiast z 25 września 2013 r. Skarżący stwierdził, że z wynagrodzenia za pracę (400 zł brutto) ponosi wydatki na żywność, media i kartę miejską. Zdaniem Sądu Skarżący ani we wniosku o przyznanie prawa pomocy, ani w sprzeciwie od postanowienia z 24 września 2013 r. nie wyjaśnił wyczerpująco i przekonywująco z jakiego źródła pochodzą środki finansowe na poniesienie kosztów utrzymania w części, na którą wykazane dochody nie wystarczają oraz nie wskazał ich dokładnej wysokości. Po dokonaniu oceny złożonych przez Skarżącego oświadczeń i dokumentów Sąd doszedł do przekonania, że Skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych w niniejszej sprawie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Zatem nie została spełniona przesłanka z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Mając na względzie powyższą argumentację, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 260 p.p.s.a. Sąd postanowił jak w sentencji.