III SA/Wa 1906/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Sylwester Golec (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Maciej Kurasz, sędzia WSA Waldemar Śledzik, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 marca 2018 r. sprawy ze skargi K. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji ustalającej wysokość podatku od nieruchomości na 2011 r.. oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] listopada 2016 r. Prezydent [...] W. (dalej "organ pierwszej instancji") nadał rygor natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej z dnia [...] lutego 2011 r. w sprawie ustalenia podatku od nieruchomości na rok 2011. Postanowienie zostało została wydane w stosunku do B.B. i K.G.(dalej "Skarżąca"). Organ wskazał, że w sprawie wystąpiła przesłanka nadania rygoru natychmiastowej wykonalności, wskazana w art. 239b § 1 pkt 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2017 r. poz. 201, dalej "O.p.") Organ pierwszej instancji wskazał, że w dniu [...] lutego 2011 r. została wydana decyzja w sprawie ustalenia wysokości podatku od nieruchomości za rok 2011 za nieruchomość położoną w Warszawie w kwocie 2.028,00 zł i od ww. decyzji Skarżąca wniosła odwołanie. Organ pierwszej instancji wyjaśnił w uzasadnieniu postanowienia, że jeżeli do upływu terminu przedawnienia pozostał bardzo krótki okres, krótszy niż 3 miesiące, to w aspekcie prawdopodobieństwa niewykonania zobowiązania podatkowego nie mają żadnego znaczenia okoliczności faktyczne dotyczące wielkości majątku podatnika, jego zasobów finansowych, czy dotychczasowej postawy w zakresie uiszczania danin publicznych. Organ pierwszej instancji uznał również, że toczące się postępowanie w drugiej instancji w zakresie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2011 może nie zakończyć się przed upływem terminu przedawnienia. Skarżąca złożyła zażalenie na ww. postanowienie. Zarzuciła wydanemu postanowieniu nieprawidłowe zastosowanie art. 239a, art. 239b §1 pkt 4 i art. 239b § 2 O.p. oraz brak wykazania i uprawdopodobnienia, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej "SKO") postanowieniem z dnia 27 marca 2017 r. utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. SKO wyjaśniło, że podstawą nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności jest zaistnienie łącznie jednej z okoliczności wymienionych w art. 239b § 1 pkt 1-4 O.p. oraz spełnienie przesłanki z art. 239b § 2 O.p. W ocenie SKO bezsporne w sprawie jest to, że w sprawie ziściła się przesłanka z art. 239b § 1 pkt 4 O.p., a mianowicie okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w momencie wydawania postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności był krótszy niż 3 miesiące. Zdaniem SKO, spełniona została również druga przesłanka tj. uprawdopodobnienie, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. SKO wyjaśniło, że jeśli okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące, to uprawdopodobnienie przesłanki przewidzianej w art. 239b § 2 O.p. polega na wykazaniu, że z uwagi na krótki okres przedawnienia decyzja nie zostanie wykonana. SKO wskazało, że Skarżąca złożyła odwołanie od decyzji podatkowej, które nie zostało rozpoznane, co powoduje, że decyzja organu pierwszej instancji nie uzyska waloru ostatecznej, więc zobowiązanie ulegnie przedawnieniu, a Skarżąca, która nie zgadza się z decyzją, dobrowolnie nie uiści wynikającego z niej podatku. Skarżąca nie zgodziła się z postanowieniem SKO i złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Postanowieniu zarzuciła naruszenie: - art 239 b § 1 pkt 4 w związku z art. 210 § 1 pkt. 3 O.p. przez nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji organu pierwszej instancji posiadającej nieprawidłowe oznaczenie strony co uniemożliwia wykonanie decyzji; - art. 239 b § 2 w związku z art. 217 § 2 O.p. przez uzasadnienia faktycznego niezbędnej okoliczności brak uprawdopodobnienia w postanowieniu organu pierwszej instancji, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane; - art. 239 b § 2 w związku z 208 § 1 O.p. przez nie uwzględnienie przedawnienia zobowiązania podatkowego za rok 2011, - art. 121 § 1 O.p. przez prowadzenie postępowania podatkowego w sposób nie budzący zaufania do organów podatkowych, naruszenie art. 122 O.p. przez nie podjęcie w toku postępowania wszelkich niezbędne działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym; - art. 123 § 1 O.p. przez brak zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania w tym postępowaniu w drugiej instancji i możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego; - art. 124 O.p. przez nie wyjaśnienie stronie zasadność przesłanek, którymi organy kierują się przy załatwianiu sprawy - brak uzasadnienia faktycznego decyzji pierwszej instancji; - art. 125 § 1 O.p. przez brak wnikliwości w toku postępowania; - art 210 § 1 pkt 4 O.p. przez nie wskazanie podstaw prawnej decyzji w postaci artykułów, ustępów, czy paragrafów cytowanych przepisów dotyczącej uchwały Rady W. z 9 listopada 2010 r. - art. 192 O.p. przez uniemożliwienie się wypowiedzenia przed wydaniem zaskarżonego postanowienia. Skarżąca wniosła o uchylenie w całości postanowienia SKO oraz postanowienia Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2016 r. w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej z dnia [...] lutego 2011 r., a także o zasądzenie na rzecz Skarżącej od strony przeciwnej kosztów postępowania według norm przepisanych w tym kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 917,00 zł. SKO w odpowiedzi na skargę wniosło jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna, dlatego podlega oddaleniu. Niniejszą sprawę na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) dalej powoływanej jako P.p.s.a., rozpoznano w trybie uproszczonym. Istotą sporu w niniejszej sprawie jest przesądzenie o legalności rozstrzygnięcia organu podatkowego o nadaniu decyzji podatkowej rygoru natychmiastowej wykonalności, a w szczególności ocena, czy organ w tym zakresie przeprowadził niezbędne postępowanie dowodowe. Zgodnie z art. 239b § 1 O.p. decyzji nieostatecznej może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy: organ podatkowy posiada informacje, z których wynika, że wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych (pkt 1), strona nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia (pkt 2), strona dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku znacznej wartości (pkt 3), okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące (pkt 4). W myśl § 2 tego przepisu powyższy tryb stosuje się, jeżeli organ podatkowy uprawdopodobni, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Warunkiem koniecznym nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, na podstawie art. 239b w związku z którymś z punktów w tym przepisie wskazanych, jest więc uprawdopodobnienie przez organ podatkowy, że zobowiązanie podatkowe wynikające z decyzji nie zostanie wykonane (art. 239b § 2). Innymi słowy, kolejność postępowania organu podatkowego powinna być następująca. W pierwszej kolejności organ ten ustala, czy zachodzi jedna z przesłanek określonych w art. 239b § 1 pkt 1-4. Następnie czy zaistnienie jednej z tych przesłanek daje prawdopodobieństwo (uprawdopodabnia), że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Po przeprowadzeniu tego procesu dowodzenia organ podatkowy może nadać decyzji nieostatecznej rygor natychmiastowej wykonalności. W okolicznościach niniejszej sprawy organ podatkowy jako podstawę swego rozstrzygnięcia wskazywał pkt 4 § 1 tego przepisu, to jest sytuację, gdy okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące. W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, według którego zbliżający się upływ terminu przedawnienia (przesłanka z art. 239b § 1 pkt 4 O.p.) sam w sobie nie może uzasadniać obawy niewykonania zobowiązania podatkowego (przesłanka z art. 239b § 2 O.p.). Konieczne jest uprawdopodobnienie, że zobowiązanie wynikające z takiej decyzji nie zostanie wykonane, w szczególności przez wskazanie okoliczności związanych z sytuacją majątkową i finansową zobowiązanego, czy dotychczasowymi działaniami podatnika na jego majątku (zob. np. wyroki NSA: z 25 kwietnia 2012 r., II FSK 1975/10; z 30 maja 2012 r., II FSK 2333/10; z 10 lipca 2012 r., II FSK 2659/10; z 18 grudnia 2012 r., I FSK 135/12; z 16 stycznia 2014 r., II FSK 1102/13). W innych orzeczeniach zwrócono jednak uwagę, że jeżeli okres pozostały do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące, to uprawdopodobnienie przesłanki przewidzianej w art. 239b § 2 O.p. polega na wykazaniu, że zachodzą takie okoliczności faktyczne, które potwierdzają, że z tego powodu zobowiązanie podatkowe wskazane w decyzji nie zostanie wykonane. W tym zakresie bez znaczenia są wszystkie te okoliczności, które odnoszą się do sytuacji majątkowej, czy też działań podatnika w stosunku do jego majątku. Okoliczności te mogłyby mieć znaczenie wyłącznie w przypadku zaistnienia pozostałych przesłanek z art. 239b § 1 pkt 1-3 O.p. Skoro bowiem do upływu terminu przedawnienia pozostał bardzo krótki okres, to w aspekcie prawdopodobieństwa niewykonania zobowiązania podatkowego nie mają żadnego znaczenia okoliczności faktyczne dotyczące wielkości majątku podatnika, jego zasobów finansowych, czy dotychczasowej postawy w zakresie uiszczania danin publicznoprawnych (zob. np. wyroki NSA: z 3 lipca 2013 r., I FSK 1307/12; z 3 grudnia 2013 r., I FSK 1807/12; z 14 stycznia 2014 r. I FSK 260/13; z 12 marca 2014 r., I FSK 523/12; 15 grudnia 2015 r., II FSK 2903/13). Do ostatniego z wymienionych poglądów przychyla się również Sąd orzekający w niniejszej sprawie. Należy zatem podkreślić, że przesłanki wymienione w art. 239b § 1 O.p. stanowią odrębne punkty odniesienia do uprawdopodobnienia, że zobowiązanie nie zostanie wykonane (przesłanka z art. 239 § 2 O.p.). Jeżeli organ podatkowy powołuje się na przesłankę z art. 239b § 1 pkt 4 O.p., to chcąc wypełnić warunek wynikający z art. 239b § 2 O.p., powinien wskazać na takie okoliczności stwarzające ryzyko niewykonania zobowiązania podatkowego, które wiążą się z krótszym niż 3 miesięcznym okresem jego przedawnienia. Taką okolicznością może być między innymi czas niezbędny do uzyskania przez decyzję nieostateczną waloru ostateczności. Jeżeli bowiem istnieje ryzyko uruchomienia postępowania odwoławczego, lub jak w rozpoznawanej sprawie zostało ono już uruchomione, to już ta okoliczność może stanowić uprawdopodobnienie, że zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane. W rozpatrywanej sprawie, skoro nadano rygor natychmiastowej wykonalności [...] listopada 2017 r., a termin przedawnienia zobowiązań podatkowych z tytułu podatku od nieruchomości upływał z końcem 2017 r., a ponadto Skarżąca nie podjęła działań zmierzających do ich zapłaty - to została spełniona przesłanka o której mowa w art. 239b § 2 O.p. Warto również podkreślić, na co zwrócił uwagę NSA w wyroku z 13 grudnia 2013 r., I FSK 1807/12 oraz w wyroku z 15 grudnia 2015 r., II FSK 2903/13, że w trakcie prac legislacyjnych nad ustawą nowelizującą, tj. ustawą z dnia 7 listopada 2008 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 209, poz. 1318), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2009 r., zwracano uwagę, iż art. 239b § 1 pkt 4 O.p. jest związany z sytuacją, w której należy chronić interesy fiskalne w trakcie postępowania podatkowego. Nie można bowiem dopuścić do tego, żeby odwołanie, czyli element powodujący niewykonalność decyzji nieostatecznej, stał się jednocześnie instrumentem prowadzącym do przedawnienia się zobowiązania podatkowego, stąd potrzeba nadawania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, kiedy okres do przedawnienia jest zbyt krótki. Podkreślano także, że art. 239b § 2 O.p. jest jednym z przepisów kluczowych. To swoistego rodzaju przepis wymagający indywidualizacji postępowania w zakresie nadawania rygoru natychmiastowej wykonalności (zob. druk sejmu VI kadencji nr 951, http:orka.sejm.gov.pl). Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.