III SA/Wa 1908/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jarecka (spr.), po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu O. sp. z o.o. w sprawie ze skargi O. sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie określenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za miesiące od lipca do grudnia 2002 r. postanawia: - odmówić przyznania stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych tj. w zakresie częściowym. O. sp. z o.o. – dalej "skarżąca" lub "spółka" w dniu 22 stycznia 2008 r. złożyła na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek wskazała, że kwota wymagana tytułem wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 1.039 zł "jest kwotą niebagatelną, której zapłata łączy się z uzasadnionymi trudnościami". Spółka wskazała, że środki na rachunku bankowym nie są wystarczające do prowadzenia postępowania upadłościowego, w stosunku do spółki toczą się równoległe postępowania podatkowe w podatku od towarów i usług połączone z egzekucją należności pieniężnych, które spowodowały utratę płynności finansowej spółki i urzeczywistniły groźbę zakończenia działalności. Skarżąca nie dysponuje jakimikolwiek nadwyżkami pieniężnymi, które mogłyby zostać przeznaczone na zapłatę wpisu. Ponadto pełnomocnik spółki oświadczył "o niewiązaniu z jego działaniami jakichkolwiek kosztów dotyczących masy upadłości spółki". W oświadczeniu o majątku i dochodach skarżąca wskazała kapitał zakładowy w wysokości 50.000 zł, wyjaśniła również, że nie posiada środków trwałych, w ostatnim roku obrotowym wykazała stratę w wysokości 217.717,79 zł, a na rachunku bankowym zgromadziła 6.104,02 złote. Wykonując wezwanie referendarza sądowego WSA w Warszawie spółka nadesłała zestawienie wpłat uiszczonych z tytułu należności podatkowych, listę wierzytelności, odpisy z wyciągów bankowych za ostatnie 6 miesięcy, zeznania CIT-8 za 2006 r. oraz za pierwszą połowę 2007 r., bilans na 27 czerwca 2007 r. oraz na 31 grudnia 2006 r., rachunki zysków i strat z 3 lipca 2007 r. - za 2006 r. oraz pierwszą połowę 2007 r. Postanowieniem z 22 lutego 2008 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy. W uzasadnieniu stwierdził, że zwolnienie spółki od kosztów sądowych nie jest uzasadnione, bowiem z treści nadesłanego bilansu wynika, że spółka dysponuje zarówno należnościami pieniężnymi od innych podmiotów, jak i zapasami materiałowymi, a w szczególności dysponowała należnościami pieniężnymi w wysokości wielokrotnie przekraczającej wymagane koszty sądowe. W sprzeciwie od powyższego postanowienia, skarżąca zarzuciła naruszenie art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") poprzez nieprzyznanie prawa pomocy, ponieważ nie jest ona w stanie ponieść kosztów wpisu. Stwierdziła, że dokumenty znajdujące się w aktach sprawy wskazują, że w 2006 roku spółka wykazała stratę podatkową w wysokości 217.717,29 zł, a w pierwszej połowie 2007 roku strata wyniosła 44.346,26 złotych. Referendarz sądowy nie uwzględnił powołanych danych. Ponadto w postanowieniu tym uwzględnił jedynie posiadane przez spółkę należności krótkoterminowe wyszczególnione w bilansie z 27 czerwca 2007 roku i pominął kwestię ciążących na spółce zobowiązań podatkowych. Skarżąca zwróciła uwagę, że przedstawiony dokument – lista wierzytelności O. sp. z o.o. w upadłości wskazuje, że roszczenia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w R. wynoszą 1.237.010 złotych. Spółka zauważyła również, że w miarę możliwości spłaca zaległości podatkowe. Podkreśliła, że dysponuje ograniczonymi środkami pieniężnymi, które są niezbędne do dalszego prowadzenia postępowania upadłościowego oraz przynajmniej częściowego zaspokojenia zgłoszonych wierzytelności. Nie jest możliwe przeznaczenie skromnych zasobów należących do masy upadłości na zapłatę wpisu przed uprzednim zaspokojeniem istniejących już roszczeń. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W myśl art. 260 zdanie pierwsze p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skoro strona skarżąca skutecznie wniosła sprzeciw, z obrotu prawnego usunięte zostało postanowienie referendarza sądowego z 22 lutego 2008 roku i wniosek o przyznanie prawa pomocy mógł być rozpoznany w niniejszym postępowaniu. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 p.p.s.a, właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, a może zostać przyznane, gdy osoba prawna wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Sąd może zwolnić osobę prawną z części kosztów postępowania, jeśli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na pełne ich poniesienie (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, ponieważ wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Przystępując do rozpoznania wniosku, przypomnieć należy, że co do zasady, każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania stanowi wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 1.039,00 zł oraz stan faktyczny sprawy, brak uzasadnienia dla przyznania skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie. Nadesłany wyciąg bankowy przedstawiający stan na rachunku w dniu 23 stycznia 2008 roku wskazuje saldo dodatnie w wysokości 7.796,82 zł, a więc skarżąca dysponuje kwotą kilkakrotnie przekraczającą wysokość wymagalnych w sprawie kosztów sądowych. Zwrócić uwagę należy na wpływ w tym okresie środków pieniężnych w wysokości 1.692,80 złotych z tytułu prowadzonej egzekucji, co oznacza, że skarżąca prowadzi skuteczną egzekucję jej należności. Zauważyć również należy, że stopniowo spłaca ciążące zobowiązania podatkowe (wyciąg bankowy z dnia 23 sierpnia 2007 roku). Z przedstawionego zeznania podatkowego CIT-8 wynika, że w 2006 roku spółka wykazała stratę w kwocie 34.771,31 zł. Jednocześnie osiągnęła w tym okresie przychód w wysokości 1.148.064,48 zł, poniosła koszty uzyskania przychodu w wysokości 1.182.835,79 zł oraz wykazała nadpłatę w kwocie 6.278,00 złotych. Zeznanie CIT-8 za okres od 1 stycznia 2007 roku do 27 czerwca 2007 roku wskazuje stratę w wysokości 44.346,26 złotych, przychody w wysokości 10.659,37 złotych oraz koszty uzyskania przychodów w kwocie 55.005,63 złotych. Spółka w okresie dwóch ostatnich lat wykazywała stratę, ale też ponosiła wysokie wydatki, a więc dysponowała środkami na ich pokrycie. Pomimo wezwania, strona nie wyjaśniła źródła finansowania straty. Ponadto bilans z dnia 27 czerwca 2007 r. wskazuje, że spółka posiada należności w wysokości 106.060,27 złotych, w tym z tytułu dostaw i usług w kwocie 77.423,50 złotych. Z drugiej strony ciążą na niej zobowiązania w wysokości 191.226,65 złotych, w tym około 120.000,00 złotych z tytułu zaciągniętych kredytów i pożyczek, ale obciążające ją zobowiązania nie oznaczają, że nie dysponuje ona kwotą wystarczającą do zapłaty wpisu sądowego. Zgodnie z przedstawionym bilansem, skarżąca zgromadziła również środki pieniężne w kasie i na rachunkach bankowych w wysokości 75.469,63 złote i nie wyjaśniła w jaki sposób rozdysponowała tak znaczną kwotę. Bez znaczenia w niniejszej sprawie ma okoliczność, iż skarżąca znajduje się w upadłości, której celem jest jej likwidacja i zakończenie działalności. Skarżąca posiada bowiem środki pieniężne w wysokości przekraczającej wysokość wpisu od skargi kasacyjnej oraz majątek obrotowy. Podkreślić należy, że zobowiązania wskazane przez spółkę nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami z tytułu wpisu od skargi kasacyjnej, co oznacza, że obowiązek spłaty zobowiązań kontrahentom, nie wyklucza partycypowania spółki w kosztach postępowania. Dlatego argument "braku nadwyżek pieniężnych", które mogłyby być przeznaczone na potrzeby postępowania sądowego nie jest skuteczny. Koszty sądowe jako należności budżetu państwa należy uiszczać na równi z innymi koniecznymi wydatkami obciążającymi skarżącego, a warunkiem przyznania stronie prawa pomocy w zakresie częściowym jest wykazanie przez skarżącą, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Pomimo, że skarżąca nie uzyskuje dochodów z działalności gospodarczej i znajduje się w upadłości, to jednak nie jest pozbawiona majątku, bowiem posiada środki na rachunku bankowym oraz należności. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., należało postanowić jak w sentencji.