III SA/Wa 1908/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Agnieszka Grzelak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 stycznia 2010 r. wniosku A. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. postanawia: odmówić przyznania Skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Skarżąca A. B. (zwana dalej "Skarżącą") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na urzędowym formularzu PPF, o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku Skarżąca podniosła, że jest emerytką, spłaca kredyt mieszkaniowy zaciągnięty we frankach szwajcarskich oraz, że ponosi pełne koszty utrzymania lokalu własnościowego. Z oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach wynika, że Skarżąca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Posiada własnościowe mieszkanie o powierzchni 56 m² (kredyt mieszkaniowy) oraz działkę rekreacyjną o powierzchni 530 m² otrzymaną w drodze spadku. Z oświadczenia wynika także, że Skarżąca uzyskuje miesięczny dochód z tytułu emerytury w kwocie 2.476 zł brutto (2.045,82 zł netto), a także rekompensaty [...]w kwocie 240,00 zł brutto (215,36 zł netto). Skarżąca podniosła, że ponosi miesięczne koszty utrzymania na kwotę 2.299,92 zł, w tym z tytułu spłaty kredytu mieszkaniowego – 700,00 zł, spłaty kredytu konsumpcyjnego – 370,00 zł, czynszu za lokal własnościowy – 595,00 zł, energii elektrycznej – 143,65 zł, energii elektrycznej za działkę rekreacyjną – 49,32 zł, gaz – 38,35, telefon – 60,00 zł, ubezpieczenie – 43,00 zł, oraz na "Życie" – 300,00 zł. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego Skarżąca przedstawiła zeznania o wysokości osiągniętego dochodu poniesionej straty, z których wynika, że Skarżący w 2008 r. uzyskała dochód w kwocie 27.714,78 zł. Z przedstawionych wyciągów z rachunków bankowych wynika natomiast, że na rachunek Skarżącej wpływają świadczenia emerytalne w wysokości 2.045 zł oraz rekompensaty [...]w wysokości około 200,00 zł. Skarżąca przedstawiła również kopie rachunków potwierdzających wysokość miesięcznych opłat. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwaną dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko z opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych przyznanie prawa pomocy następuje, w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246§ 1 pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt. 2 cyt. wyżej przepisu). Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że wnoszenie opłat sądowych jest zasadą natomiast zwolnienie z ich uiszczenia stanowi odstępstwo od niej. Założeniem prawa do bezpłatnej pomocy prawnej jest to, że strona – ze względu na swój stan majątkowy – nie jest w stanie ponieść jej kosztów. Prawo pomocy jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, wysokość wpisu sądowego w kwocie 100,00 zł jak i stan faktyczny sprawy, należy stwierdzić, iż w sprawie brak jest podstaw dla pozytywnego załatwienia wniosku strony. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05) stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których zobowiązana jest na danym etapie postępowania. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na stronie skarżącej. Ocena przytoczonych przez nią okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04). Skarżąca we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazała, że z tytułu emerytury oraz rekompensat [...] uzyskuje dochód w łącznej wysokości 2.716,00 zł brutto (2.261,00 zł netto). Jako wydatki Skarżąca podała opłatę za media, spłatę kredytów bankowych, ubezpieczenie oraz na "życie" , co łącznie daje wydatki w kwocie 2.299,92 zł. Zatem wydatki Skarżącej nieznacznie przewyższają jej dochody, co może wskazywać, że Skarżąca pomyliła się w obliczeniach albo też posiada źródło dochodów którego nie wyjawiła. Stwierdzić należy, że Skarżąca uzyskuje stałe miesięczne dochody. Na obecnym etapie sprawy, Skarżąca zobowiązana jest do uiszczenia kwoty 100,00 zł z tytułu wpisu sądowego od skargi. Okoliczność natomiast ponoszenia znacznych wydatków nie może być jedynym kryterium przy przyznawaniu prawa pomocy. Koszty sądowe, bowiem powinny być ponoszone na równi z innymi niezbędnymi wydatkami. Zauważa się, że postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy wszczynane jest wyłącznie na wniosek strony, co oznacza, iż to wnioskodawca winien wskazać na okoliczności uzasadniające jego żądanie. W niniejszej sprawie strona Skarżąca nie uprawdopodobniła natomiast, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych / wpisu sądowego w kwocie 100,00 zł należnego w sprawie bez uszczerbku koniecznego utrzymania.. Reasumując należy stwierdzić, iż - w niniejszej sprawie - odmowa przyznania stronie skarżącej prawa pomocy nie stanowi ograniczenia konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.