III SA/Wa 1908/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Kurasz, , po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2009 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. postanawia - przyznać A. B. prawo pomocy we wnioskowanym zakresie, tj. w postaci zwolnienia od kosztów sądowych - A. B. (zwana dalej "Skarżącą") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na urzędowym formularzu PPF, o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku Skarżąca podniosła, że jest emerytką, spłaca kredyt mieszkaniowy zaciągnięty we frankach szwajcarskich oraz, że ponosi pełne koszty utrzymania lokalu własnościowego. Z oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach wynika, że Skarżąca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Posiada własnościowe mieszkanie o powierzchni 56 m² (kredyt mieszkaniowy) oraz działkę rekreacyjną o powierzchni 530 m² otrzymaną w drodze spadku. Z oświadczenia wynika także, że Skarżąca uzyskuje miesięczny dochód z tytułu emerytury w kwocie 2.476 zł brutto (2.045,82 zł netto), a także rekompensaty ławnicze w kwocie 240,00 zł brutto (215,36 zł netto). Skarżąca podniosła, że ponosi miesięczne koszty utrzymania na kwotę 2.299,92 zł, w tym z tytułu spłaty kredytu mieszkaniowego – 700,00 zł, spłaty kredytu konsumpcyjnego – 370,00 zł, czynszu za lokal własnościowy – 595,00 zł, energii elektrycznej – 143,65 zł, energii elektrycznej za działkę rekreacyjną – 49,32 zł, gaz – 38,35, telefon – 60,00 zł, ubezpieczenie – 43,00 zł, oraz na "Życie" – 300,00 zł. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego Skarżąca przedstawiła zeznania o wysokości osiągniętego dochodu poniesionej straty, z których wynika, że Skarżący w 2008 r. uzyskała dochód w kwocie 27.714,78 zł. Z przedstawionych wyciągów z rachunków bankowych wynika natomiast, że na rachunek Skarżącej wpływają świadczenia emerytalne w wysokości 2.045 zł oraz rekompensaty ławnicze w wysokości około 200,00 zł. Skarżąca przedstawiła również kopie rachunków potwierdzających wysokość miesięcznych opłat. Postanowieniem z dnia 15 stycznia 2010 r. Referendarz sądowy odmówił przyznania Skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Od tego postanowienia Skarżąca w ustawowym terminie złożyła sprzeciw, wnosząc o zwolnienia z kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazała, że w 2010 r. dysponuje miesięcznie emeryturą i kompensatą z tytułu uczestnictwa w sesjach sądu, innych źródeł utrzymania nie posiada i nie przewiduje. Zapewniła, że koszty sądowe to wydatek ponadstandardowy i nie może być porównywany w żadnej mierze z zaspokojeniem podstawowych, niezbędnych wydatków na utrzymanie strony i substancji w której mieszka i żyje. Skarżąca wskazała, że z emerytury nie jest w stanie opłacić bieżącego leczenia. Jest pacjentką pod stałym nadzorem: [...], [...], [...], [...]. Leki wykupuje bez faktur, wielokrotnie prosi o zamienniki. Skarżąca z uwagi na trudną sytuację finansową nie korzysta z leczenia stomatologicznego. Wydatki Skarżącej nieznacznie przewyższają jej dochody, gdyż duże faktury opłaca z tzw. "poślizgiem ", lub rozbija płatność na raty, by zadowolić wszystkich wierzycieli. Skarżąca na poparcie tych twierdzeń przedstawiła kopie wezwań do zapłaty, kopie faktur za elektryczność R. [...] S.A. oraz kopie wydruku z operacji przelewu w Banku [...]. Skarżąca oświadczyła, że "tego manewru" nie może zastosować przy spłacie rat kredytu, gdyż bank może rozwiązać umowę i postawić kredyt do natychmiastowej spłaty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: przyznać Skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od koszów sądowych. W myśl art. 260 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwana dalej "p.p.s.a.") w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Przechodząc do meritum sprawy Sąd stwierdza, że z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych wynika, że zasadą jest, iż to strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Występująca w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucja "prawa pomocy" stanowi zatem odstępstwo od powołanej wyżej zasady, będące formą dofinansowania z budżetu państwa i powinna być stosowana tylko w uzasadnionych przypadkach. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 p.p.s.a., Sąd może, na wniosek strony, przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W przypadku całkowitego przyznania prawa pomocy, prawo to obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.), natomiast w zakresie częściowym obejmuje ono zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym zgodnie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zasadność wniosku o udzielenie prawa pomocy Sąd rozpatruje w dwóch aspektach – z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Zauważyć należy, iż z dokumentacji nadesłanej przez Skarżącą wynika jednoznacznie, że jej sytuacja finansowa jest trudna. Skarżąca we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazała, że z tytułu emerytury oraz rekompensat ławniczych uzyskuje dochód w łącznej wysokości 2.716,00 zł brutto (2.261,00 zł netto). Jako wydatki Skarżąca podała opłatę za media, spłatę kredytów bankowych, ubezpieczenie oraz na "życie", co łącznie daje wydatki w kwocie 2.299,92 zł. Zatem wydatki Skarżącej nieznacznie przewyższają jej dochody. Sąd nie ma podstaw do kwestionowania twierdzeń Skarżącej, że sytuacja taka ma związek z faktem, iż duże faktury opłaca ona z tzw. "poślizgiem", lub rozbija płatność na raty, by zadowolić wszystkich wierzycieli. W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził, że Skarżąca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 260 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.