III SA/Wa 1918/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Beata Sobocha, Sędziowie sędzia WSA Anna Sękowska, sędzia WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca), Protokolant referent stażysta Magdalena Gajewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi B. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) stwierdza, że uchylone postanowienie nie może być wykonane w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz B. P. kwotę 357 zł (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 r. nadał rygor natychmiastowej wykonalności decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2013 r. w części określającej B. P. (dalej zwanej "Skarżącą") kwotę zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące styczeń - grudzień 2008 r. Pismem z dnia 16 stycznia 2014 r. Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie stwierdzając, że nie zostały wyczerpane ustawowe przesłanki art. 239b Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu podniosła, iż w postanowieniu zawarto nieprawdziwe stwierdzenia dotyczące zaległości podatkowych, albowiem nie posiada ona w chwili obecnej żadnego zadłużenia, jak również wskazanych kwot. Dyrektor Izby Skarbowej w W. postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r. umorzył postępowanie zażaleniowe. W uzasadnieniu Dyrektor wskazał, że nastąpiło uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2013 r. W związku z powyższym decyzja Organu I instancji stała się ostateczna i podlega wykonaniu. Zatem postanowienie Organu I instancji w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji pierwszoinstancyjnej, posiadającej de facto status ostatecznej, utraciło moc prawną. Utrata mocy prawnej zaskarżonego postanowienia powoduje brak faktycznej i prawnej podstawy orzekania w postępowaniu zażaleniowym. Organ odwoławczy podkreślił, że rozpoznając zażalenie nie tyle dokonuje kontroli rozstrzygnięcia wydanego przez Organ I instancji, co ponownie i merytorycznie rozstrzyga daną sprawę, o ile zachodzą warunki takiego merytorycznego rozstrzygnięcia. Ponadto uwzględniać musi stan faktyczny i prawny istniejący w chwili własnego orzekania. Oznacza to, że jeśli w dacie wydania orzeczenia wystąpi stan bezprzedmiotowości postępowania zażaleniowego, to postępowanie to należy umorzyć. W przedmiotowej sprawie nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji Organu I instancji stało się zatem bezprzedmiotowe i traci moc. Pociąga to za sobą konieczność umorzenia przedmiotowego postępowania zażaleniowego, na podstawie art. 233 § 1 pkt 3 w związku z art. 239 Ordynacji podatkowej. Pismem z dnia 15 maja 2014 r. Skarżąca wniosła skargę na powyższe postanowienie Dyrektora. W uzasadnieniu skargi wskazała, że umorzenie postępowania zażaleniowego nastąpiło w związku z wydaniem przez Dyrektora Izby Skarbowej w W. postanowienia z dnia [...] kwietnia 2014 r., stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z dnia [...] grudnia 2013 r. Z uwagi na fakt, że na ww. postanowienie z dnia [...] kwietnia 2014 r. Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, jej zdaniem niedopuszczalnym jest umorzenie postępowania zażaleniowego w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W., podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym kończących postępowanie lub podlegających zaskarżeniu zażaleniem postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym, z prawem procesowym i materialnym, obowiązującym w dacie wydania postanowienia. Zgodnie natomiast z art. 134 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie zasługiwała na uwzględnienie. Powodem umorzenia postępowania zażaleniowego był fakt, iż decyzja z dnia [...] grudnia 2013 r. stała się – według Dyrektora – ostateczna, zaś taka decyzja podlega wykonaniu z mocy prawa. Wcześniejsze nadanie jej rygoru natychmiastowej wykonalności nie mogło już zmienić faktu, że obowiązek nałożony tą decyzją i tak podlega wykonaniu, niezależnie od nadanego rygoru. Otóż, nie przesądzając w niniejszym postępowaniu, czy decyzja ta istotnie stała się ostateczna w związku z uchybieniem terminowi do wniesienia odwołania, czy też tego przymiotu ostateczności decyzja ta nie uzyskała, wniesione zażalenie na postanowienie z dnia [...] grudnia 2013 r. bezwzględnie wymagało merytorycznego rozpatrzenia. Uprawnienie podatnika do wniesienia zażalenia na postanowienie nadające rygor byłoby czysto iluzoryczne i pozorne, gdyby zaaprobować tok rozumowania Dyrektora, według którego ewentualna ostateczność decyzji podatkowej stwarza stan bezprzedmiotowości zażalenia na to postanowienie. Po nadaniu rygoru możliwe było przecież podjęcie czynności egzekucyjnych, o których powiadomiono dłużnika, zaś takie czynności przerywają bieg terminu przedawnienia zobowiązania. Jeśli jednak nadanie rygoru było nielegalne, to taki efekt (przerwanie biegu terminu przedawnienia) nie następuje. To właśnie jest istotą wniesionego zażalenia. Wniesienie zażalenia na postanowienie z [...] grudnia 2013 r. wymagało więc jego merytorycznego rozpatrzenia. Postępowanie zażaleniowe nie stało się bezprzedmiotowe nawet wtedy, jeśli decyzja z [...] grudnia 2013 r. uzyskała przymiot ostateczności z powodu uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. W dalszym postępowaniu Organ uwzględni ten pogląd Sądu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit "c" Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie. Odnośnie do wstrzymania jego wykonania Sąd orzekł na podstawie art. 152, zaś odnośnie do kosztów postępowania – na podstawie art. 200 tej ustawy procesowej.