III SA/Wa 1923/17

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Marcin Piłaszewicz na posiedzeniu niejawnym w dniu 10/09/2018 r po rozpoznaniu wniosku S. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...]/4/2017 r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji o nadpłatę w podatku od czynności cywilnoprawnych i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia p o s t a n a w i a 1. Zwolnić Skarżącego od wpisów w sprawie; 2. Odmówić Skarżącemu przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie; 1) Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) – zwanej dalej u.p.p.s.a, stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym albo częściowym (art. 245 § 3 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu i następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, (art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, o który wnioskuje strona następuje wtedy, kiedy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Zasadą przyjętą przez ustawodawcę w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest odpłatność za wnoszone do sądów środki prawne. Okoliczności uzasadniające potrzebę przyznania stronie prawa pomocy powinna wykazać – strona. 2) Skarżący S. K., dalej jako strona, wnioskiem z 12/7/2018 r. i na formularzu z 29/08/2018 r. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Powtórzył cześć informacji prezentowanych na wcześniejszych etapach postępowania. Powołał się nadto na dochód miesięczny w wysokości [...] i liczne zobowiązania (rubryka 11 formularza). Po uiszczeniu niezbędnych wydatków pozostaje mu 747,56 zł. Był zmuszony przerwać leczenie [...]. Koszty prowadzenia 12 ha gospodarstwa rolnego wyniosły 2018 r. – 20 tys. zł. Posiada ciągnik w wieku zaawansowanej pełnoletności (prod 1976). Załączył PIT, wyciąg z rachunku bankowego, zaświadczenie o kredytach i in. Referendarz sądowy daje wiarę twierdzeniom Skarżącej o zlej kondycji życiowej, potrzebie pomocy i skromnym trybie życia, który prowadzi, jak też realizuje postulat zapewnienia stronie, przy ocenie wniosku o prawo pomocy, stanu dysponowania dochodem adekwatnym do usprawiedliwionych potrzeb, tj. o wysokości przynajmniej minimum socjalnego. W ocenie urzędnika sadowego wniosek niniejszy jest znacznie lepiej udokumentowany, niż te składane na uprzednich etapach postępowania. Tylko dlatego jest możliwe odstąpienie od poprzednio wyrażonej względem Strony oceny (da mihi factum, dabo tibi ius). Dlatego urzędnik sądowy, dysponent środków w sprawie skrępowany ciasnym gorsetem zasad dyscypliny budżetowej i regułami przyznawania pomocy może (w końcu) wydać w sprawie korzystne dla Strony rozstrzygnięcie, bez narażania się (i strony) na odpowiedzialność przewidzianą w stosowanych przepisach. Przemawia też za tym inna niźli onegda j dystrybucja posiadanych przez Stronę. W szczególności świadczy o tym relokacja środków z "opłat za salę sylwestrową" (o których mowa w postanowieniach poprzednio wydanych) na inne cele. Nawet pomimo tego (tej relokacji) jednak Strona zadeklarowała konieczność zaprzestania leczenia [...]. Z doświadczenia życiowego urzędnika sądowego wynika, że brak środków na ten cel, obok niechęci do kuracji z przywołanego zakresu specjalizacji, mogą być przyczynami rezygnacji z leczenia. Referendarz ma na względzie zapisy obowiązującej Konstytucji (którą może stosować bezpośrednio), z której wynika, że każdy ma prawo do ochrony zdrowia, obywatelom, niezależnie od ich sytuacji materialnej, władze publiczne zapewniają równy dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych, zaś władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom, kobietom ciężarnym, osobom niepełnosprawnym i osobom w podeszłym wieku (art. 68 Konstytucji RP; Dz.U. z 1997 r Nr. 78, poz 483). O przyznaniu prawa pomocy nie decydują zobowiązania Strony, ponieważ ich zaciąganie i spłata świadczy raczej o zdolności płatniczej Strony. Nie jest tym powodem również wysokość zadeklarowanego dochodu miesięcznego (ponad 3 tys zł), ponieważ koszt sądowe w sprawie są ułamkową częścią dochodów, zaś Strona nie wykazała wydatków (za wyjątkiem tych na ochronę zdrowia) korzystających z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami Sądu. Należy oddalić wniosek w zakresie pozostałych składników kosztów sądowych, tj opłat kancelaryjnych i zwrotu wydatków, ponieważ takie wydatki nie występują na obecnym etapie i jako, że mają charakter skrajnie potencjalny należy odnieść obowiązek ich poniesienia do sytuacji majątkowej Strony, lecz dopiero z daty obowiązku ich poniesienia. Natomiast w wypadku korzystnego dla Strony rozpoznania przez NSA jej zażalenia, nie będzie ona już – w wyniku niniejszego postanowienia referendarza - zobowiązana ponosić w sprawie kosztów wpisów warunkujących rozpoznanie skargi. Na ocenę wniosku nie ma wpływu regulacja z art. 220 § 4 P.p.s.a., w której uregulowano zakres odpłatności od zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi z powodu braku wpisu. Dlatego referendarz sądowy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2, art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. oraz art. 8 ust. 2 Konstytucji RP, orzekł jak w sentencji.