III SA/Wa 1929/07

Referendarz sądowy Lucyna Kaligowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej byłego członka zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług postanawia odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł Skarżący M. S. złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał iż utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę (umowa na czas określony, tj. do końca 2007 r.) w wysokości 860 zł netto miesięcznie. Żona Skarżącego z tytułu emerytury otrzymuje 880 zł netto miesięcznie. Skarżący przedstawił szczegółowo wydatki ponoszone na bieżące utrzymanie, z którego to wyliczenia wynika, że wydaje na ten cel 1.800 zł miesięcznie (w tym 500 zł na spłatę dwóch kredytów zaciągniętych na "zakup ubrań, podręczników dla syna i drobnego, niezbędnego wyposażenia domowego"). Na utrzymaniu Skarżącego pozostaje studiujący syn. Poza mieszkaniem nie posiada żadnego majątku. Wykonując wezwanie referendarza sądowego z dnia 3 grudnia 2007 r. Skarżący przesłał zeznania podatkowe swoje i żony za lata 2005-2006, świadectwo pracy z dnia 31 grudnia 2005 r., umowę o pracę, kontrakt menedżerski, zaświadczenie o wykonywaniu w [...] umowy zlecenia, zaświadczenie o aktualnym zatrudnieniu, kartę aktywności zawodowej bezrobotnego, dokumenty potwierdzające fakt prowadzenia w 2006 r. działalności gospodarczej, dokumenty obrazujące wysokość wydatków (czynsz, energia, telefon, abonament RTV), dwie umowy pożyczki, terminarz spłaty kredytu, decyzje uznające Skarżącego za osobę bezrobotną, wyciągi z rachunku bankowego. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Instytucja "prawa pomocy" stanowi odstępstwo od wynikającej z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., zasady odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Jej celem jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Konkretyzację powołanej wyżej zasady stanowi art. 214 § 1 p.p.s.a. zgodnie, z którym każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia kosztów sądowych. W konsekwencji przyznanie prawa pomocy może mieć miejsce w przypadkach wyjątkowych kiedy to spełnione zostaną przesłanki określone w art. 246 p.p.s.a. Zgodnie z § 1 pkt 2 tego artykułu Sąd przyznaje prawo pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Ciężar wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Ocena przytoczonych przez niego okoliczności należy natomiast do Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2005 r., FZ 760/04). Na wstępie należy zauważyć, iż na obecnym etapie postępowania jedynym kosztem sądowym, do którego uiszczenia Skarżący jest zobowiązany jest wpis od skargi w wysokości 500 zł. Z akt sprawy wynika, że trzyosobowa rodzina Skarżącego utrzymuje się z dochodu w wysokości 1.740 zł, który - jak świadczy przedstawione wyliczenie - w całości wydatkowany jest na bieżące utrzymanie. Koszty z tym związane kształtują się bowiem na poziomie ok. 1.800 zł. Oceniając kondycję finansową Skarżącego nie można jednakże tracić z pola widzenia faktu, iż w sierpniu i wrześniu 2007 r., tj. w czasie, gdy toczyło się postępowanie odwoławcze w sprawie, zakończone wydaniem w dniu 11 września 2007 r. i doręczonej Skarżącemu w dniu [...] września 2007 r. niekorzystnej dla niego decyzji przenoszącej odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki "O.", Skarżący i jego żona zaciągnęli dwie pożyczki na łączną kwotę ponad 14.000 zł. Jako cel tych pożyczek Skarżący wskazał "zakup ubrań, podręczników dla syna i drobnego, niezbędnego wyposażenia domowego". Odnosząc się do powyższego referendarz sądowy zważył, iż co prawda powszechnie znany jest fakt wysokich cen na podręczniki szkolne i akademickie, wskutek czego wydatki z tym związane stanowią znaczącą pozycję w budżecie rodzinnym, niemniej trudno dać wiarę temu, że ich zakup – obok zakupu ubrań i drobnego (tj. "mającego niewielką wartość materialną" – zob. Uniwersalny Słownik Języka Polskiego), niezbędnego wyposażenia domowego skonsumował w całości kwotę ponad 14.000 zł. Skarżący zaś nie wskazał żadnych innych okoliczności, które doprowadziłyby do utraty tychże zasobów pieniężnych. Powyższe zdaje się sugerować, że Skarżący mógł - z kwot udzielonych pożyczek, którymi dysponował w sierpniu i wrześniu 2007 r. - poczynić oszczędności na prowadzenie sporu sądowego, w tym na pokrycie wpisu od skargi w wysokości 500 zł. O zdolności poniesienia kosztów związanych z niniejszym postępowaniem świadczy również fakt, iż na dzień 17 listopada 2007 r. (w tym właśnie miesiącu doręczono Skarżącemu zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu) saldo na jego rachunku bankowym wynosiło 1.316,95 zł. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 243 § 1 p.p.s.a., art. 245 p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.