III SA/Wa 1931/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Kleiber, Sędziowie Asesor WSA Hieronim Sęk, Asesor WSA Marta Waksmundzka-Karasińska (spr.), Protokolant B. C., po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2006 r. sprawy ze skargi R. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia (...)maja 2005 r. nr (...) w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty podatku od spadku 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości. Pismem z dnia(...)marca R. M. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z wnioskiem o rozłożenie na raty podatku od spadku w wys. [...] zł. po zmarłej S. C., ustalonego decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia (...) lutego 2004r. We wniosku strona wskazała, iż jej sytuacja materialna nie pozwala na zapłacenie jednorazowo całej kwoty podatku. Uzyskuje dochody z tytułu renty w wys. 512,98 zł oraz z tytułu wynagrodzenia, na podstawie umowy o pracę w Spółdzielni Inwalidów "Ś.", w wys. 816 zł.brutto. Zgodnie z przepisem art. 209 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Naczelnik Urzędu Skarbowego pismem z dnia 14 kwietnia 2004r. przekazał wniosek strony do Urzędu W., celem zajęcia stanowiska. Postanowieniem z dnia (...) maja 2004r. Prezydent W. nie wyraził zgody na rozłożenie na raty przedmiotowego podatku, uzasadniając, iż w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły okoliczności nadzwyczajne, przemawiające za pozytywnym rozpatrzeniem wniosku. Strona nabywając spadek miała bowiem świadomość konieczności zapłacenia podatku i winna ten fakt uwzględnić w swoich kalkulacjach finansowych. Mając na uwadze treść powyższego postanowienia Naczelnik Urzędu Skarbowego W. . wydał w dniu (...)lipca 2004r. decyzję nr (...), w której odmówił rozłożenia na raty ustalonego podatku. Organ wskazał, iż przepis art. 48 § 1 pkt 1 ord. pod., stanowiący podstawę do rozłożenia na raty podatku jest przepisem szczególnym, o charakterze wyjątkowym, dlatego też muszą zaistnieć okoliczności, które uzasadniałyby podjęcie tego rodzaju decyzji. W rozpoznawanej sprawie organ nie stwierdził takich okoliczności. Zwrócono również uwagę na charakter podatku od spadku, który ze swej istoty obciąża masę spadkową. Od powyższej decyzji R. M. pismem z dnia 3 sierpnia 2004r. wniósł odwołanie, wskazując iż narusza ona art. 7,8,9,10, k.p.a., poprzez niewyjaśnienie podstawowych dla sprawy okoliczności. Strona zarzuciła również naruszenie art. 121 §1 i art. 122, nie wskazując jednak aktu prawnego, którego wskazane przepisy dotyczą. Strona podniosła, iż arogancją organu jest proponowanie, by sprzedała lub zamieniała odziedziczoną nieruchomość, stanowiącą dorobek rodziny. Wskazała, iż znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, która pogorszyła się po śmierci bliskiej osoby, jej dochody są niewielkie i niepewne, a choroba utrudnia prowadzenie własnych spraw i zmusza do korzystania z pomocy rodziny i prawników, co również związane jest z ponoszeniem dodatkowych wydatków. Dyrektor Izby Skarbowej przed wydaniem decyzji, pismem z dnia (...) stycznia 2005r. wystąpił do Prezydenta W. o zajęcie stanowiska w trybie art. 209 § 1 ord. pod. W odpowiedzi pismem z dnia 8 lutego 2005r. Prezydent W. stwierdził, iż zakres żądania strony pokrywa się z wcześniej wniesioną i rozpatrzoną negatywnie prośbą. Równolegle do toczącego się postępowania odwoławczego, strona pismem z dnia 23 lutego 2005r., uzupełnionym w dniu 22 marca 2005r., powołując się na art. 240 § 1 pkt 1 i 5 oraz art. 254 ord. pod. wniosła o uchylenie decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] lutego 2004r., ustalającej podatek od spadku. Decyzją z dnia (...)marca 2005r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W , traktując złożony przez stronę wniosek jako wniosek o wznowienie postępowania, odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia (...) lutego 2004r. Strona złożyła od powyższej decyzji odwołanie, wnosząc jednocześnie pismem z dnia 13 kwietnia 2005r, o zawieszenie toczącego się postępowania w przedmiocie rozłożenia na raty podatku od spadku, gdyż iż:" wniosek o ponowne przeliczenie podatku ma kluczowe znaczenia w sprawie". Decyzją z dnia (...) maja 2005r. Dyrektor Izby Skarbowej, po rozparzeniu odwołania R.M. od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia (...) lipca 2004r., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu powtórzona została argumentacja zawarta w decyzji organu pierwszej instancji. Wskazano, iż przepis art. 48 § 1 pkt 2 ord. pod. ma charakter uznaniowy, co oznacza, iż nawet wystąpienie przesłanek o których mowa w tym przepisie, nie obliguje organu podatkowego do wydania decyzji pozytywnej dla strony. Nadto podniesiono, iż w przedmiotowej sprawie organ podatkowy jest bezwzględnie związany stanowiskiem przewodniczącego jednostki samorządu terytorialnego, który negatywnie ocenił wniosek strony o udzielenie ulgi przez rozłożenie na raty podatku. W skardze na powyższą decyzję strona wniosła o jej uchylenie w całości, zarzucając naruszenie ar. 121 § 1 ord. pod., poprzez przeprowadzenie postępowania podatkowego w sposób naruszający zaufanie do organów podatkowych, art. 122 ord. pod. poprzez pominięcie w postępowaniu podatkowym zasady dogłębnego wyjaśnienia prawdy obiektywnej oraz art. 210 § 1 ord. pod. poprzez brak dostatecznego uzasadnienia faktycznego decyzji. W skardze zawarte zostały również zarzuty odnoszące się do postanowienia Prezydenta W. z dnia z dnia (...) maja 2004r. Strona wskazała, iż organ dokonał powierzchownej oceny materiału dowodowego, co uniemożliwiło ustalenie prawdy obiektywnej w sprawie. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej odrzucenie, bądź oddalenie, w sytuacji, gdyby Sąd przywrócił skarżącemu termin do złożenia skargi. Podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie i argumentację na jego poparcie, podkreślono, iż rozstrzygnięcie w sprawie poprzedzone zostało wszechstronnym i wnikliwym rozważeniem całokształtu materiału dowodowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Artykuł 184 zdanie pierwsze Konstytucji RP stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne, w zakresie określonym w ustawie, sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. Na gruncie ustawowym zasada powyższa została wyrażona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Przepis § 2 przywołanego artykułu precyzuje, że kontrola administracji publicznej sprawowana jest pod kątem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądami administracyjnymi, o których mówi Konstytucja, są – stosownie do art. 2 wyżej powołanej ustawy – Naczelny Sąd Administracyjny oraz wojewódzkie sądy administracyjne. Te ostatnie, w myśl art. 3 § 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, rozpoznają sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych w pierwszej instancji. W ramach swej właściwości wojewódzkie sądy administracyjne orzekają – na podstawie wyżej wymienionych przepisów oraz art. 1, art. 2, art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 oraz art. 13 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako u.p.p.s.a. – w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Właściwość Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest uzasadniona, znajdującą się w W., siedzibą organu administracji publicznej, którego decyzja została zaskarżona (art. 13 § 2 u.p.p.s.a.). Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1c u.p.p.s.a. Sąd uchyla zaskarżoną decyzję w wypadku stwierdzenia takiego naruszenia przepisów o postępowaniu, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dokonana ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji pozwala stwierdzić, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2005r. wydana została naruszeniem przepisów postępowania, w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powody uwzględnienia skargi są inne, aniżeli zarzuty postawione w jej uzasadnieniu. Sąd stosownie do postanowień art. 134 § 1 u.p.p.s.a. rozstrzyga bowiem w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie wyjaśnić należy, iż zawarty w odpowiedzi na skargę wniosek organu o jej odrzucenie, z powodu wniesienia skargi z uchybieniem ustawowego terminu nie zasługuje na uwzględnienie. Wbrew twierdzeniom organu, zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej doręczono stronie nie w dniu 1 czerwca 2005r.- jak wskazano w odpowiedzi na skargę - lecz w dniu (...) czerwca 2005r., o czym świadczy data stempla urzędu oddawczego na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Oznacza to, iż strona nadając skargę w urzędzie pocztowym w dniu 2 lipca 2005r. ( na co wskazuje data stempla na kopercie) złożyła skargę z zachowaniem ustawowego terminu. Przechodząc do rozważań mających kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, zauważyć należy, iż jak wynika z załączonych do skargi akt sprawy, równolegle do postępowania odwoławczego w przedmiocie rozłożenia na raty podatku od spadku, toczyło się wszczęte z wniosku strony postępowanie o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego w sprawie ustalenia podatku od spadku. W związku z powyższym strona pismem z dnia 13 kwietnia 2005r. złożyła do Dyrektora Izby Skarbowej w W. wniosek o zawieszenie postępowania przedmiocie rozłożenia na raty podatku od spadku, do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia postępowania wznowieniowego. Dyrektor Izby Skarbowej winien wniosek ten rozstrzygnąć formalnie, wydając stosowne postanowienie, bądź to o zawieszeniu postępowania w przedmiocie rozłożenia na raty podatku od spadku, bądź o odmowie jego zawieszenia. Wskazać w tym miejscu należy, iż przepisy ordynacji podatkowej dawały możliwość pozytywnego rozstrzygnięcia wniosku strony. Zgodnie bowiem z art.204 § 1 ord. pod. organ podatkowy, na wniosek strony, może zawiesić postępowanie w sprawie udzielenia ulg w zapłacie zobowiązań podatkowych. Analiza akt sprawy doprowadziła Sąd do przekonania, iż rzeczony wniosek strony o zawieszenie postępowania nie został przez organ rozpoznany. Fakt ten potwierdził pełnomocnik strony, który na rozprawie w dniu 23 lutego 2006r. oświadczył, iż strona nie otrzymała odpowiedzi organu na złożony wniosek w przedmiocie zawieszenia postępowania. Okoliczność ta została również niejako przyznana przez Dyrektora Izby Skarbowej, który w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wspomniał o złożeniu przez stronę rzeczonego wniosku, nie wskazując czy i w jaki sposób został on przez organ rozpoznany, potwierdzając jednocześnie, iż w momencie wydawania zaskarżonej decyzji, postępowanie dotyczące wznowienia postępowania podatkowego po zmarłej S. C. było w toku . Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 204 §1 ord. pod., jak również art. 120 ord. pod., który statuuje zasadę działania organów podatkowych na podstawie przepisów prawa, zarówno materialnego jak i procesowego. Naruszony został także przepis art. 121 § 1 ord. pod. zawierający zasadę prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych i w tym zakresie sformułowany w ust. 1 skargi zarzut odnoszący się do naruszenia art. 121 § 1 ord. pod. należało uznać za uzasadniony. Odnosząc się natomiast do pozostałych zarzutów skargi - to jest naruszenia art. 122 oraz 210 § 4 ord. pod. poprzez zaniechanie ustalenia prawdy obiektywnej oraz brak dostatecznego uzasadnienia faktycznego zaskarżonej decyzji, rację należy przyznać skarżącemu, w zakresie, w jakim wywodzi, iż organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie odniósł się do wszystkich powoływanych przez stronę okoliczności, które w jej ocenie przemawiają za uwzględnieniem wniosku. W szczególności organ nie wziął pod uwagę sytuacji zdrowotnej skarżącego – jest on inwalidą drugiej grupy, chorym na epilepsję. W ocenie Sądu uchybienia te nie mają jednak istotnego wpływu na wynik sprawy. Stosownie bowiem do przepisu art. 18 ust.2 ustawy z dnia 13 listopada 2003r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego ( Dz. U. Nr 203, poz. 1966), w zw. z art. 209 § 1 ord. pod., w przypadku podatków stanowiących w całości dochody jednostek samorządu terytorialnego - a do takich należy podatek od spadku - udzielenie przez organ podatkowy ulgi w zapłacie podatku może nastąpić wyłącznie na wniosek lub za zgodą przewodniczącego zarządu jednostki samorządu terytorialnego. W rozpoznawanej sprawie Prezydent W. nie wyraził zgody na rozłożenie na raty podatku, przy czym stanowisko to wiąże bezwzględnie organ podatkowy. W związku z powyższymi ustaleniami Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" oraz art. 152 u.p.p.s.a. orzekł odpowiednio jak w pkt I i II sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 w związku z art. 205 § 1 oraz art. 209 u.p.p.s.a.