III SA/Wa 1932/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Sokołowska, Sędzia WSA Anna Wesołowska (sprawozdawca), Protokolant ref. staż. Katarzyna Smaga, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2012 r. sprawy ze skargi D. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia opłaty targowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości. Zaskarżoną do tutejszego sądu decyzją z [...] marca 2011r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (SKO) po rozpoznaniu odwołania D. S. (Skarżąca) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m. W. z [...] grudnia 2010r. w przedmiocie odmowy umorzenia opłaty targowej. Decyzja ta wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym : Skarżąca wnioskiem z 8 października 2010r. wystąpiła o umorzenie zaległego podatku z tytułu opłaty targowej na dzień 7 października 2010r. w kwocie 500 złotych, wskazując, że jest emerytką, zabrane jej rzeczy są rodzinną pamiątką, nie starcza jej na leki i życie, nie jest handlarką, nie ma żadnych stołów, chciała po prostu dorobić, mieszka w starym domu, w którym wszystko jest na prąd. Prezydent m. W. decyzją z [...] grudnia 2010r. odmówił umorzenia powyższej zaległości podatkowej wskazując, że dochody Skarżącej i jej męża wynoszą 1910,21 zł miesięcznie, odejmując ponoszone miesięczne wydatki na czynsz gaz, energię, telefon, abonament rtv, leki w wysokości 712,90 zł oraz wpłaty na składki PZU i ratę kredytu w kwocie 317,14 zł, na cele bytowe pozostaje kwota 880,17 zł. Wobec powyższego Prezydent m. W. uznał, że warunki finansowe Skarżącej, mogą stanowić przeszkody w jednorazowej spłacie zaległości, ale nie mogą stanowić podstawy do umorzenia zaległości z tytułu opłaty targowej. Skarżąca może wystąpić z wnioskiem o rozłożenie zaległości na raty. Podnoszone przez Skarżącą argumenty nie stanowią podstawy do zastosowania w stosunku do niej instytucji z art.67a O.p. W odwołaniu do powyższej decyzji Skarżąca wskazała, że jest osobą w starszym wieku, jej mąż jest rencistą i nie może podjąć żadnej pracy zarobkowej, gdyż jest na silnych lekach. Podkreśliła, że w okresie jesienno-zimowym opłaty za prąd są bardzo wysokie, nie ma możliwości poczynienia jakichkolwiek oszczędności poprzez wyłączenie piecyków gdyż zaraz pojawia się okropna wilgoć i woda płynie po ścianach. Skarżąca podniosła, że nie jest w stanie uiścić jednorazowo tak dużej kwoty a rozłożenie na raty jest tylko raz w roku. Podkreśliła, że tydzień przed rentą wegetują wraz z mężem, zdarza się często, że brak im na leki i na normalne życie. Opisaną na wstępie decyzją SKO utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji wskazując, że o istnieniu ważnego interesu podatnika decydują zobiektywizowane kryteria, na podstawie których organ podatkowy rozstrzyga o umorzeniu, bądź nie, zaległości podatkowej, czy odsetek. Ważnego interesu podatnika nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie umorzenia zaległości podatkowych lub odsetek. W doktrynie przyjmuje się, że przez ważny interes podatnika należy rozumieć nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podatnika. Zatem nie każda trudna sytuacja finansowa podatnika uzasadnia udzielenie ulgi, np. w formie umorzenia odsetek wskazując w uzasadnieniu, że w rozpoznawanej sprawie organ podatkowy pierwszej instancji - po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniająco-dowodowego - doszedł do wniosku, iż nie występuje w niej ani "ważny interes podatnika" ani "interes publiczny". SKO uznało, że organ pierwszej instancji jasno uzasadnił swoje rozstrzygnięcie zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, iż nie ma wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Nie zgadzając się z powyższą decyzją Skarżąca wniosła do tutejszego sądu skargę w której podtrzymała argumenty podniesione w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje : Wojewódzkie Sądy Administracyjne powołane zostały do sprawowania kontroli działalności administracji publicznej, przy czym zakres tej kontroli ograniczony jest do kontroli legalności działania organów administracji (art. 1 §1 i 2 ustawy 25 lipca 2002 roku prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. nr 153 poz. 1269). Indywidualne akty administracyjne, takie jak akty wymienione w art. 3 § 2 pkt 1-4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zmianami, zwana dalej p.p.s.a.) podlegają uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd ich niezgodności z prawem. Skarga analizowana według powyższych kryteriów okazała się uzasadniona. Sąd wskazuje na wstępie, że zaskarżona decyzja wydana została w ramach tzw. uznania administracyjnego, na podstawie art. 67a § 1 o.p. . Przed wydaniem takiej decyzji, organ zobowiązany jest do ustalenia, czy w sprawie występują przesłanki warunkujące uwzględnienie żądania strony. Jeżeli w toku postępowania ustalone zostanie, że przesłanki te nie występują, organ nie może uwzględnić żądania strony, gdyż stanowiłoby to naruszenie prawa. W razie ustalenia, że w sprawie występują przesłanki, których istnienie warunkuje zastosowanie danego przepisu, organ w ramach uznania administracyjnego podejmuje decyzję, w której uwzględnia żądanie strony w całości lub w części lub też żądania strony nie uwzględnia. Oznacza to, że organ dokonujący konkretyzacji normy prawnej zawartej w powyższym przepisie zobowiązany jest do ustalenia, czy podatnik złożył odpowiedni wniosek, czy dotyczy on zaległości podatkowej oraz, czy występuje ważny interes podatnika lub interes publiczny. Te dwie ostatnie przesłanki zastosowania art. 67a § 1 o.p. mają charakter pojęć nieostrych, co oznacza, że organ podatkowy zobowiązany jest do dokonania ich wykładni i przedstawienia jej w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia. Dokonanie wykładni powyższych pojęć jest szczególnie istotne z uwagi na fakt, że sposób ich rozumienia wyznacza zakres postępowania dowodowego. Dopiero bowiem po wyjaśnieniu rozumienia powyższych pojęć organ może ustalić jakie fakty i okoliczności winny zostać ustalone by możliwe było dokonanie konkretyzacji abstrakcyjnej normy wynikającej z art. 67a § 1 o.p. Jednocześnie, jedynie wskazanie sposobu rozumienia powyższych pojęć nieostrych umożliwia kontrolę sądową zgodności z prawem rozstrzygnięcia organu administracji. Dopiero bowiem w razie przedstawienia przez organ wykładni powyższych pojęć sąd administracyjny może zbadać, czy wykładnia ta jest prawidłowa a następnie zbadać, czy organ poczynił ustalenia faktyczne pozwalające na stwierdzenie wystąpienia w sprawie przesłanek ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji SKO wskazało, że organ pierwszej instancji doszedł do wniosku, że w sprawie nie występuje ani ważny interes podatnika ani interes publiczny. Stanowisko to nie jest prawidłowe. W uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji nie zostało wyjaśnione, w jaki sposób, w tej konkretnej sprawie winno być rozumiane pojęcie ważnego interesu publicznego czy też być pojęcie ważnego interesu podatnika, jak również nie zostało w ogóle wyjaśnione, czy jedna z tych przesłanek występuje czy też nie. Oznacza to, że decyzja organu pierwszej instancji wydana została z naruszeniem art. 210 § 4 O.p. W takiej sytuacji, organ drugiej instancji mógł utrzymać w mocy decyzję organu pierwszej instancji jedynie w sytuacji, w której wyjaśniłby w jaki sposób w tej konkretnej sprawie rozumiane być powinny pojęcia nieostre zawarte w art. 67a O.p., a następnie winien być rozważyć, czy przesłanki o których mowa w powyższym artykule zachodzą w tej sprawie czy też nie. Organ drugie instancji ograniczył się wyłącznie do stwierdzenia, że w jego ocenie nie każda trudna sytuacja finansowa podatnika uzasadnia udzielenie ulgi. Skoro nie każda trudna sytuacja finansowa w ocenie SKO uzasadnia udzielenie ulgi, czyli nie każda sytuacja finansowa może być rozumiana jako odpowiadająca pojęciu ważnego interesu podatnika, to organ ten powinien był wyjaśnić czy w jego ocenie Skarżąca jest w dobrej czy złej sytuacji finansowej a następnie wyjaśnić, czy sytuacja finansowa Skarżącej może być uznana za spełniającą przesłanki ważnego interesu podatnika czy też nie. Wyjaśnione powinno zostać również pojęcie interesu publicznego a następnie rozważone, czy przesłanka ta zaistniała czy też nie w rozpoznawanej sprawie. Z uwagi na powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja narusza art. 210 § 4 O.p. w stopniu uniemożliwiającym jej kontrolę, co skutkować musiało uznanie, że decyzja ta winna zostać wyeliminowana z obrotu. Rozpoznając ponownie sprawę organ drugiej instancji uwzględni wytyczne zawarte w niniejszym wyroku, dokona wykładni w jaki sposób rozumieć należy w tej konkretnej sprawie pojęcia ważnego interesu podatnika i interesu publicznego a następnie rozważy, czy zebrany w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający dla rozstrzygnięcia, czy przesłanki te w sprawie występują, czy też wymaga uzupełnienia i w jakim zakresie. Z uwagi na powyższy, stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję, orzekając o zakresie w jakim nie może ona być wykonana stosownie do treści art. 152 p.p.s.a.