III SA/Wa 1933/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alojzy Skrodzki, po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu H.S. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 28 września 2016 r. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego w sprawie ze skargi H.S. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy. Skarżący – H.S. we wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika (doradcy podatkowego). Oświadczenia złożone przez skarżącego we wniosku w żaden sposób nie informowały o jego sytuacji finansowej i stanie majątkowym. Skarżący wskazał, że nie posiada miejsca zamieszkania, "nie jest ob. Polski i nie posiada żadnych dokumentów tożsamości". Oświadczył jednocześnie, że otrzymuje rentę, ale nie może we właściwej rubryce wskazać jej wysokości bo "nie wie co to jest netto". Referendarz sądowy wezwał Skarżącego do wskazania i udokumentowania wysokości wszystkich uzyskiwanych przez niego dochodów, w tym nadesłanie dokumentu potwierdzającego wysokość świadczenia rentowego, wskazania wysokości miesięcznych wydatków składających się na bieżące utrzymanie skarżącego (wydatki na utrzymanie mieszkania, wyżywienie, leki itp.) oraz źródeł ich finansowania tj. przedstawienia zestawienia miesięcznych dochodów i wydatków. Skarżący nie odpowiedział na wezwanie. Postanowieniem z dnia 28 września 2016 r. Referendarz Sądowy odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego. Referendarz sądowy uznał, iż Skarżący nie wykazał swojej sytuacji finansowej i majątkowej. Pismem z 7 października 2016 r., Skarżący złożył sprzeciw od ww. postanowienia referendarza sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), dalej: "p.p.s.a.", w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W odniesieniu do meritum sprawy Sąd zauważa, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. osoba fizyczna może domagać się przyznania pomocy w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z przepisu tego wynika, iż na takiej osobie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi – komentarz, wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004, str. 319). Wykładnia systemowa prowadzi ponadto do wniosku, że osoba fizyczna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe (zob. J.P. Tarno, Prawo..., str. 320). Stosownie do art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, stanowiące przerzucenie kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Jak się podkreśla w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04, nie publ.) ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej. Skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego. W myśl zatem art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. jego obowiązkiem było wykazanie, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Okoliczności przedstawione przez Skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak również wynikające z akt nie pozwalają uznać, że Skarżący spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Skarżący, nie wyjaśnił w sposób szczegółowy i wystarczający swojej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych. Przede wszystkim nie udokumentował wysokości uzyskiwanego świadczenia rentowego i nie nadesłał wyciągów z rachunków bankowych. Nie wskazał również wysokości miesięcznych wydatków składających się na jego bieżące utrzymanie (tj. wydatków na utrzymanie mieszkania, wyżywienie, leki itp.) oraz źródeł ich finansowania tj. przedstawienia zestawienia miesięcznych dochodów i wydatków. Z tych wszystkich względów uznać należało, że brak jest jakichkolwiek informacji na temat sytuacji majątkowej Skarżącego. Nie sposób zatem ocenić czy nadmiernym obciążeniem będzie dla Skarżącego poniesienie kosztów postępowania w niniejszej sprawie, które na tym etapie zamykają się w kwocie 100 zł oraz czy jest zasadne ustanowienie dla niego doradcy podatkowego. Z powyższych względów uznać należy, iż Skarżącemu zasadnie odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia w zakresie całkowitym. Sąd nie jest bowiem w stanie ocenić czy Skarżący spełnił przesłanki przyznania prawa pomocy wynikających z przepisu art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 259 i art. 260 § 1 p.p.s.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.