III SA/Wa 1933/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Beata Sobocha, Sędziowie sędzia del. SO Agnieszka Baran (sprawozdawca), sędzia WSA Waldemar Śledzik, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 lutego 2020 r. sprawy ze skargi W. J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. na rzecz W. J. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Naczelnik Urzędu Skarbowego W. (dalej jako: "naczelnik", "organ pierwszej instancji") w toku prowadzonego, na podstawie 17 tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...], [...], [...], [...], od [...] do [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] obejmujących zaległości z tytułu podatku rolnego, podatku od nieruchomości oraz podatku od środków transportowych, wobec majątku W. J. (dalej jako: "skarżący") postępowania egzekucyjnego, w celu wyegzekwowania należności objętych ww. tytułami wykonawczymi, dokonał czynności egzekucyjnych w postaci zajęć świadczenia Strony z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego w Oddziale R. w W. Burmistrz B. (dalej jako: "wierzyciel") pismem z 25 kwietnia 2019 r., na mocy art. 59 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm.; dalej "ustawa egzekucyjna"), zwrócił się do organu egzekucyjnego, o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącego, na podstawie wystawionych przez siebie tytułów wykonawczych. W przedmiotowym wniosku nie wskazał konkretnych numerów tytułów wykonawczych, których miałoby dotyczyć umorzenie. Z uwagi na powyższe, postanowieniem z [...] kwietnia 2019 r., naczelnik umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku skarżącego na podstawie wszystkich tytułów wykonawczych wystawionych przez Burmistrza B. Zażaleniem z [...] maja 2019 r. wierzyciel wniósł o uchylenie w całości postanowienia z [...] kwietnia 2019 r. w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu wyjaśnił, iż w swoim wniosku z dnia 25 marca 2019 r., dotyczącym umorzenia postępowania egzekucyjnego, na skutek błędu, nie określił o jakie należności oraz o jakie tytuły wykonawcze wnioskuje, wobec czego organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne dotyczące wszystkich tytułów wykonawczych Wierzyciela. Ponadto wskazał, że umorzeniu podlegać powinny wyłącznie tytuły wykonawcze obejmujące podatek od środków transportowych. Podkreślił, iż aktualne powinny pozostać tytuły wykonawcze nr [...], [...], [...], [...] i [...]. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej jako: "dyrektor", "organ odwoławczy") postanowieniem z [...] lipca 2019 r. uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...], [...], [...], [...], [...] i w tym zakresie umorzył postępowanie, natomiast w pozostałej części utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia zwracając uwagę, iż w sytuacji, gdy Wierzyciel składając zażalenie na postanowienie Naczelnika US z [...] kwietnia 2019 r. wyjaśnił, iż umorzeniu podlegać powinny tylko i wyłącznie wystawione przez niego tytuły wykonawcze obejmujące podatek od środków transportowych, organ odwoławczy za zasadne uznał uwzględnienie aktualnego stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania decyzji (postanowienia) drugoinstancyjnej. Tym samym za bezsporne dyrektor uznał, że na etapie wniesionego zażalenia wierzyciel precyzyjne określił tytuły wykonawcze, które podlegać powinny umorzeniu oraz wskazał numery tytułów wykonawczych, które umorzeniu nie podlegają (tytuły wykonawcze nr [...], [...], [...], [...], [...]), tj. powinno być wobec nich w dalszym ciągu prowadzone postępowanie egzekucyjne. Jako podstawę wydanego postanowienia wskazał ujawnione nowe okoliczności w niniejszej sprawie, rzeczywistą intencję wierzyciela oraz ekonomikę i szybkość postępowania administracyjnego. W skardze z 30 lipca 2019 r. skarżący, wnosząc o stwierdzenie przedawnienia wszelkich roszczeń będących przedmiotem niniejszego postępowania oraz ich umorzenie z urzędu, za bezzasadne uznał roszczenia o charakterze publicznoprawnym, gdyż zgodnie z przepisami przedawniają się z upływem 5 lat od końca roku podatkowego, w którym powstało zobowiązanie podatkowe. Jego zdaniem wszelkie roszczenia w tym zakresie uległy przedawnieniu i nie mogą być dochodzone zarówno w trybie administracyjnym jak i sądowoprawnym. Skarżący dostrzegł sprzeczność pomiędzy treścią postanowienia z którego wynika, że uchylono postanowienie Naczelnika US i w tym zakresie umorzono postępowanie, a brakiem wyjaśnienia tego stanowiska w uzasadnieniu. W odpowiedzi na skargę dyrektor wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu i powtórzył przedstawione w nim argumenty. Zarzuty skargi uznał za niezasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji nie naruszył prawa. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako: "ppsa") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Powyższa kontrola dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu administracyjnego, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) ppsa). Uwzględnienie skargi może nastąpić również poprzez stwierdzenie nieważności postanowienia - w wypadku ustalenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. lub w innych przepisach, np. w art. 247 § 1 O.p. (art. 145 § 1 pkt 2 ppsa). Rozstrzygnięcie sądu nie wymaga w tym wypadku wcześniejszego ustalenia, że ujawniona wada miała wpływ na wynik sprawy. Jednakże, zgodnie art. 134 § 1 ppsa, sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast w myśl art. 135 ppsa, sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Przytoczone wyżej przepisy art. 134 i 135 ppsa dopuszczają zatem możliwość objęcia sądową kontrolą legalności nie tylko zaskarżonego aktu (postanowienia), ale również wszystkich innych aktów lub czynności, które zostały wydane w ramach tego samego stosunku administracyjnoprawnego, ponieważ użyty w obu tych przepisach termin "sprawa" występuje w znaczeniu materialnym, a nie procesowym. Wniosek ten znajduje uzasadnienie w szczególności w treści art. 135 ppsa, który nakazuje sądowi zastosowanie przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych "we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga". Granice tej bowiem sprawy administracyjnej wyznaczają zakres sądowej kontroli działalności administracji publicznej, o której stanowi art. 1 ppsa, która to kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Należy również wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do obowiązującego, od dnia 15 sierpnia 2015 r., nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ppsa. Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Skarga jest zasadna. Skarżący słusznie podnosi sprzeczność pomiędzy treścią zaskarżonego postanowienia z pisemnym uzasadnieniem stanowiska organu odwoławczego. Z treści zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego wynika, że zostało ono wydane m. in. na podstawie art. 59 § 1 pkt 9) ustawy egzekucyjnej. Zgodnie z jego treścią, postępowanie egzekucyjne umarza się na żądanie wierzyciela. W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, że pismem z 25 marca 2019 roku wierzyciel (burmistrz B.) wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko skarżącemu. W zażaleniu na postanowienie organu pierwszej instancji wierzyciel sprecyzował powyższy wniosek o umorzenie postępowania, wskazując jednoznacznie numery tytułów wykonawczych, których ten wniosek nie dotyczy. Zatem wierzyciel wskazał zakres żądanego umorzenia i podał numery tytułów egzekucyjnych, w oparciu o które w dalszym ciągu powinno być prowadzone postępowanie egzekucyjne. Z tego powodu – jak wynika z uzasadnienia postanowienia organu odwoławczego – zostało uchylone postanowienie organu pierwszej instancji (który umorzył postępowanie egzekucyjne w całości). Zamiarem organu odwoławczego, czemu także dał wyraz w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, było rozstrzygnięcie sprawy uwzględniające "rzeczywistą intencję wierzyciela". Tak wyrażona intencja organu odwoławczego nie została jednak przez niego uwzględniona w sentencji zaskarżonego postanowienia. Jak bowiem wynika z sentencji postanowienia z 1 lipca 2019 roku, postępowanie egzekucyjne zostało umorzone przez organ odwoławczy w całości. W tiret pierwszym sentencji postanowienia organ odwoławczy uchylił postanowienie organu pierwszej instancji w części dotyczącej umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżącego W. J. na podstawie tytułów wykonawczych nr [...], [...], [...], [...], [...]. Są to numery tytułów wykonawczych wskazanych przez wierzyciela w zażaleniu na postanowienie organu pierwszej instancji, jako te z których egzekucja powinna być w dalszym ciągu prowadzona (por. strona 2 zażalenia z [...] maja 2019 roku). W dalszej części rozstrzygnięcia zawartego w tiret pierwszym zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy, wbrew deklarowanej intencji, umorzył postępowanie w zakresie wskazanych tytułów wykonawczych. Jednocześnie organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji w pozostałej części (tj. umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych innych niż wyżej wymienione). Zatem organ odwoławczy, analogicznie jak organ pierwszej instancji umorzył w całości postępowanie egzekucyjne prowadzone przeciwko skarżącemu, pomimo, że – jak już zostało powiedziane – wierzyciel żądał umorzenia postępowania we wskazanej przez niego części. O ile zakres powyższego żądania wierzyciela został uwzględniony w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, o tyle został całkowicie pominięty w samym rozstrzygnięciu organu odwoławczego, powodując tym samym podniesioną w skardze sprzeczność rozstrzygnięcia z jego uzasadnieniem. Sprzeczności tej organ odwoławczy nie dostrzegł również na etapie złożenia odpowiedzi na skargę. Powyższe jednoznacznie świadczy o tym, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisu art. 59 § 1 pkt 9) ustawy egzekucyjnej i jako takie musiało zostać wyeliminowane z obrotu prawnego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy uwzględni ocenę prawną zawartą w niniejszym uzasadnieniu. Organ rozważy również, czy – niezależnie od wniosku wierzyciela – zachodzi w niniejszej sprawie inna (podnoszona przez skarżącego) podstawa umorzenia postępowania egzekucyjnego. W skardze wniesionej do tutejszego sądu skarżący wskazał na przedawnienie egzekwowanych roszczeń, powołując przepis art. 70 ordynacji podatkowej. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) ordynacji podatkowej, sąd uchylił zaskarżone postanowienie, orzekając jak w punkcie 1) sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 206 § 1 ppsa. Kwotę zasądzoną z tego tytułu na rzecz skarżącego stanowi uiszczony przez niego wpis od skargi. ----------------------- 6