III SA/Wa 1937/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk po rozpoznaniu w dniu 14 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] maja 2015 r., Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia 2009 r. do grudnia 2010 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych L.P. (dalej zwany Skarżącym), wnioskiem zawartym w skardze oraz formularzu PPF z 12 czerwca 2015 r zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał, że: prowadzi wspólne gospodarstwo z żoną i dwójką dzieci (ur. [...] i [...] r.); wszyscy członkowie rodziny osiągają co miesiąc, z tytułu działalności gospodarczej, stratę; jest właścicielem domu o pow. 260 m.kw., bazy warsztatowej na ul. [...] . Do formularza PPF załączył "RZS porównawczy" za okres 1/01/2015 do 31/03/2015 r. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego z sierpnia 2015 r. Skarżący poinformował, że nie jest w stanie przedłożyć w zakreślonym terminie wskazać szczegółowych informacji na temat dokonanych rozliczeń z kontrahentami. Wskazał nadto, że: posiada zadłużenie na kwotę 4.320.413 zł oraz kilkaset tysięcy zaległości w VAT i podatku dochodowym; należności oznaczył na kwotę 3.319.502 zł. Zadeklarował, że załącza wydruki z rachunków bankowych swoje i żony za okres 1 miesiąca; załącza deklaracje podatkowe; źródłem dochodu jest działalność gospodarcza – jego i żony; podtrzymuje kalkulację kosztów życia wskazaną w formularzu PPF; w ciągu ostatniego roku zbył [...] ciągniki i [...] naczep; składa wydruk rejestru VAT za jeden miesiąc. Z PIT 36L żony Skarżącego za 2014 r. wynika przychód w wysokości 144 tys., koszty w wysokości 142 tys. zł. Z PIT Skarżącego – przychód w wysokości 53.358.834,09 i dochód – 363.672,43 zł. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z 21 sierpnia 2015 r. odmówił Skarżącemu zwolnienia z kosztów sądowych. Skarżący złożył sprzeciw od powyższego postanowienia. Wniósł o przyznanie mu prawa pomocy, podkreślił, że ponosi wysokie koszty działalności gospodarczej, a ponadto powołał się na kryzys w branży transportowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej zwana: "P.p.s.a.") prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy uzależnione jest od spełnienia przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. Zgodnie z § 1 pkt 1 tego artykułu osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast stosownie do § 1 pkt 2 ww. artykułu przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy należy traktować, jako odstępstwo od powołanej zasady, powodujące uszczuplenie dochodów państwa. Przysługujące Sądowi prawo do zwalniania od kosztów sądowych nie ma charakteru pełnego, swobodnego uznania, lecz podlega określonym regułom, których należy bezwzględnie przestrzegać przy każdorazowym rozpatrywaniu takiego wniosku. W szczególności, do obowiązków Sądu należy ocena złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia i ewentualna jego weryfikacja, w celu wyważenia interesu ogółu (Skarbu Państwa) i słusznego interesu jednostki (obywatela). Rozpoznając wniosek należy uwzględnić sytuację majątkową Skarżącego oraz jego zdolności płatnicze na tle wysokości wymagalnych kosztów sądowych. Skarżący wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego wymagalnym od Skarżącego kosztem jest wpis sądowy od skargi w wysokości 1.815 zł. W ocenie Sądu, wysokość i rodzaj wydatków wskazanych przez Skarżącego pozwala stwierdzić, że w ramach uzyskiwanych dochodów Skarżący posiada możliwość wygospodarowania środków na uiszczenie wpisu sądowego w rozpoznawanej sprawie. Skoro bowiem, prawo pomocy służyć ma osobom, w przypadku których uiszczenie kosztów sądowych wywoła negatywny wpływ na możliwość utrzymania siebie i rodziny, i nie chodzi tu o utrzymanie na określonym poziomie, zwykłym dla wnioskodawcy i o wpływ polegający na obniżeniu tego poziomu, czy też jedynie ograniczeniu określonych wydatków, należało uznać, że potrzeby życiowe Skarżącego rozumiane, jako obiektywnie niezbędne, nie zostaną zagrożone przez uiszczenie wpisu sądowego od zażalenia. Uiszczenie kosztów sądowych, jak każdy wydatek finansowy (zwłaszcza nieplanowany) powodować może konieczność poczynienia pewnych zmian i oszczędności w wydatkach. Prawo pomocy przysługuje osobom, które w istocie rzeczy nie mają możliwości dokonać ww. zmian i oszczędności, a wygospodarowanie środków na pokrycie kosztów sądowych odbędzie się kosztem wydatków na konieczne utrzymanie. Zdaniem Sądu, sytuacja materialna Skarżącego, oceniana z perspektywy nie tylko uzyskiwanych dochodów, ale też ponoszonych wydatków, umożliwi mu uiszczenie wpisu, nie powodując uszczerbku w utrzymaniu koniecznym Skarżącego i jego rodziny. Nadmienić należy, że Skarżący nie wykonał rzetelnie skierowanego do niego wezwania, ponieważ odpisy z wyciągów z rachunków bankowych nie dotyczą żądanych sześciu miesięcy, lecz jednego miesiąca. Ta samą uwagę należy odnieść do złożonego zestawienia faktur VAT (złożono za okres jednego miesiąca, a nie żądanych trzech miesięcy) oraz zestawienia aktualnych należności i zobowiązań. Zarazem, co Sądowi znane jest z urzędu, bowiem przed Sądem były już rozpatrywane wnioski Skarżącego o prawo pomocy (np. sygn. akt III SA/Wa 1428/15) Skarżący pomija w składanych deklaracjach istotne składniki majątku: Z formularzy złożonych w innych sprawach wynika, że Skarżący posiada kilka samochodów osobowych (jak [...] czy [...] ) i ponosi wydatki związane z ich eksploatacją, lecz w formularzu złożonym do niniejszej sprawy takich pojazdów nie zadeklarował. Także pomimo wezwania referendarza sądowego o wskazanie zbytych ruchomości o wartości przekraczającej 10 tys zł (pkt 6 wezwania z 3/8/2015 r) Skarżący nie oznaczył samochodów osobowych, lecz jedynie "cztery ciągniki oraz 5 naczep". Tym samym pominął istotne składniki majątku, względnie dochody uzyskane z ich zbycia. Ponadto Skarżący w formularzu PPF nie zadeklarował żadnego dochodu (lecz stratę), jak też nie przedstawił żadnej kalkulacji kosztów życia. Wskazać też należy, że niewiarygodnym jest utrzymywanie przez Skarżącego, że wobec braku dochodu, przy zadeklarowanym jedynym źródłem dochodu, tj. działalności gospodarczej, które przynosi stratę, Skarżący pokrywał koszty bieżącego utrzymania czteroosobowej rodziny, w tym utrzymania 260 m domu i kilku – co wynika z formularzy złożonych w innych sprawach – samochodów. Z powyższego wynika, że uzasadnione mogą być zastrzeżenia, co do rzetelności składanych przez Skarżącego deklaracji i obrania ich jako podstawę do pozytywnego rozpoznania wniosku o prawo pomocy. Wskazać też należy, że z treści "RZS porównawczy" 1/1/2015 do 30/6/2015, wynika posiadanie przychodów w kwocie 20.133.210,99 i zysku 207.313,72. Także z zeznania podatkowe Skarżącego wynika przychód z działalności gospodarczej w wysokości 53.358.834,09 zł. Z proporcji wielkości wymagalnego kosztu sądowego (1.815 zł) i wartości przychodu wynika zatem brak podstaw do przyznania Skarżącemu pomocy w pokrywaniu jednego z kosztów działalności gospodarczej. Także z rejestru sprzedaży za nadesłany okres wynika regulowanie należności w wysokości przekraczającej wymagalne koszty sądowe (k. 25 i n. akt sądowych). Podobnie z nadesłanych wyciągów bankowych wynika regulowanie należności i dokonywanie wydatków w wysokości wielokrotnie przekraczającej wysokość wymagalnych kosztów sądowych w sprawie (k. 57 i n. akt sądowych), przy czym Skarżący nie wykazał pierwszeństwa zaspokojenia uregulowanych przez niego zobowiązań. Podsumowując, nie tyle niewykazanie sytuacji życiowej, ile nie wykazanie okoliczności, które uniemożliwiałyby, z uzyskiwanego przez Skarżącego przychodu z działalności gospodarczej, wygospodarowanie środków na pokrycie jednego z kosztów tej działalności, tj. 1.815 zł., zadecydowały o odmowie przyznania prawa pomocy. Sąd, w tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.